Wednesday, 21 November 2018

I MINAM IT ZIA KOI CIA, KOI CIANG HUAM CIH KISITTEL PHA KIK NI


I MINAM IT ZIA KOI CIA, KOI CIANG HUAM CIH KISITTEL PHA KIK NI
November 14 panin i minam sungah political opportunists leh vested interests neite kisam lopi-in mimal kinawktuahna hong pian khak manin i minam sungah kikangtuahna tu dong dai nai loin press releases (PR) gal nasia thei lai mahmah hi. PR kikhah khempeuh haipih pah henhan loin i minam sung kipumkhatna leh cidamna dingin kampau i kidop hun hi. Guptuam leh paihtuam nei hun hi loin i minam kipumkhatna ding bek ngaihsut hun hi.
Hih bang thu om ma-in i minam vai kikupkhawmna munte ah Kawlgam politics thu ah comment pia kha leng India lamte nong kitaklahna ding om kei hong kicihsan eueu ka tuak mun mahmah hi. Tu-in Lamka lam a minam leh namke kikal sungah kitelkhialhna dek pianna hong piang ciang Kawlgam Zomi ten zong hong awlmawh sam in hong pau khak ciangun Burma lamte nong kitaklahna ding uh om kei cihsan eueu uh hi. Zadah thei mahmah leuleu uh hi.
A kipat cil in mimal kinawkte amau mimal buaina hi ci-in ngaihsutna nei thei in, amau zong i pu i pa' ngeina leh i Khristian ngeina bangin inndongta level ah kimaisak le uh hih ciang dong kitung lo ding hi. Mai lam hun ah mimal buaina pen mimal buaina bangin koih in, inndongta level ah ven' sak ziauziau theih teng vengsak in khai kikaih awkna dingin police case dong leh PR pheng khah khiat kidophuai mahmah hi.
Ei Zomite pen patriotism ciang galmuh nai lo, nationalism ciang nangawn zong lungsim nei nai loin i minam itna pen radical chauvinism, ethnocentrism leh regionalism ciang bek hi pan hi cih guh dawk liangin kitel sinsen hi.
I ngaihsutna kawcikte uh i taanzausak mateng uh i minam kipawlna paallun ngei loin a neu seek semsem ihi hi. Minam it i kineih pong hangin i Zomi muhna kawcik lai mahmah a, minam it mel ki-om vet lo hi cih kimu thei a, hong kidawkkhia hi. Minam it ci-a kuku lanlan teng mah in minam leh namke sungah kitelkhialhna ding behlap in kuangsak zawsop uh hi. I minam it zia koi dan hiam? Namke dangte neuseekna ding ciang bek maw? I minam leh namke itna in kikhenna ding piangsak beh maw, kipumkhatna ding piangsak zaw maw? I minam itna i neih zawh kei leh i namke/nambing sung beek ah kikhenna piangsak beh kei ni. Kingaihsun pha kik in, kisittel pha kik ni.
A lungnem mite in Pasian’ ciamsa leitang ngah ding uh ahih manin thupha ngah mi ahi uh hi. Pasian’ deih teng sep ding a hanciamte Pasian in lungkimna ngahsak ding ahih manin thupha ngah mi ahi uh hi. Midang a hehpih mite tungah Pasian in hehpihna pia ding ahih manin thupha ngah mi ahi uh hi. Kilemna ding deihin a hanciam mite in Pasian’ tate cihna ngah ding uh ahih manin thupha ngah mi ahi uh hi.
(Matthai 5:5-7, 9)
✍️Thang Khan Lian

MAKAITE LEH MIPITE' KIKAL

MAKAITE LEH MIPITE' KIKAL
Mi pawl khat ten Pasian' na leh gam leh minam ading pen full time nasem, makai leh gamnuai sawlbuk beelte bek nasem a sasa hong khat om sese lai hi.
I makaite uh leh gam ading nasem kici nuam lanlan pahpahte pen Zomi makai leh gam ading nasem ahih pong hangun narrow minded vive, inclusive sangin exclusive mindset vive pua a tam luat man uh leh Zomi min pen min leh vang leh mimal hamphatna leh meetna (personal benefit leh interest) ngahna ding vive a makai leh nasem a tam luat lai manin mipite bangmah in mu loin ahihna gen kha zek om leh tangtel sihtan a bang valval pah hi zaw uh hi.
Ahihna uh, citlahnate uh, thuman lohna uh gen ngam om leh responsibility leh accountability lah a la ngam om loin credibility bek la ngam kitam lai hi. A sepkhiatna uh sep nai lohpi lah min hoih deih leuleu uh hi. Min hoih bek deih i tam luat lai manin minam sungah kitelkhialhna leh khantoh theih lohna piang den hi zaw hi. Makaite leh mipite kikal ah thu kikupkhawmna, thu kidottuahna, kihona, khat leh kigentuahna a om loh ciangin guam (chasm) hong piang a, guam hong gol semsem ciangin kitelkhialhna leh kitheisiam lohna lianpi piangsak zaw hi.
Spiderman movies ah Uncle Ben in Parker' (Spiderman) kiangah, "With great power comes great responsibility," a cih a za ngei lo mi a tam luat lai man bek hi. Makaite leh mipite poimawhna a tuam tek hi a, inn lian sunga um leh beel nam tuamtuam a kizatna tuamtuam om a, a poimawh bang tek un poimawh hi. Hih LST mun tel leng makaite leh mipite poimawhna telkhialhna ding om vet lo ding hi.
"Inn lian khat peuhpeuh sungah um leh beel a nam tuamtuam a om hi. Pawlkhatte ngun tawh kibawl a, pawlkhatte kham tawh kibawl a, pawlkhatte sing tawh, pawlkhatte tungman tawh kibawl hi. Pawlkhatte a thupi diakin zattheih ding, pawlkhatte nisimin a mawkmawkin zattheih ding ahi hi. Mi khatpeuh a hoih lo na khempeuh panin kikemin a siangtho takin a om nakleh na hoih nam khempeuh a sem dingin a Topa tungah ki-apin, a Topa tungah a manpha suak ahih manin a thupi diakte-ah amah kizang ding hi."(2 Timoti 2:20‭-‬21)
I poimawhna ciat thei in, i kizat theihna ciat ah a manpha pen in kizang leng kituahna leh khantohna hong piang thei pan bek hi. Lamkhialte lam man kihilh a, kitai ding, lamsam bah leh thanemte i kihuhtuah theih ciangin i minam sungah ki-itna hong khang pan ding a, ki-itna a om ciangin kituahna hong piang thei pan ding hi.
Thuman lo leh citlahna i neihte i seel nuam a, su hum taw hum in i hum nop lai teng khantohna leh kituahna leh kipumkhatna om ngei lo ding a, lam man ah kikalsuan ngei lo ding hi. A awng om ding a, a pau om ding a, a sem om ding hi. Miksi sa zawngte zong a kiu a pang, a nawl a pang, a nuai a pang, a tung a pang a om liailiai ciangun a nasepna uh muibun a, kituak takin na a sepkhawm uh ciangin khuakhal hum sungin tuuk hun sung ading an a kham khop ding uh khol zo bek uh hi.
Gam leh minam adingin in mikim in septheih leh tavuan kinei ciat hi. I tavuan I zawh kei leh hong kigen ciangin i hihna bang hong kigen hi bek ahih manin i hihna zakdah ding hilo a, i tavuan i zawh zawhna dingin tha i lak ding hi zaw hi. I hihna kigen ding i zakdah leh i tavuan leh mawhpuakna a thusim lo ihi zaw hi. I tavuan ciat zawh ding hanciam ni.
🖋️Thang Khan Lian