SUAHTAKNA MAW HENCIPNA? KOI ZAW TEEL ZAW DING NA HIAM?
Arakan Army (AA) makaipa (chief) Major General Tun Myat Naing in April 12 in, “We don't want the CDM and street protests in Rakhine State," ci-in Rakhine state sungah anti-junta lehdona lahna dingin CDM leh kongzing ah kiphinna leh kitomna a deih lohna leh a gup lohna thu na gen hi. Tua hunin junta tawh kigulluk bangin Major General Tun Myat Naing kilim kigen mahmah a, a mawhpaih mi tam mahmah hi.
Ahih hangin AA ten Rakhine sung leh amau tatna munte ah junta dictatorship regime leh a galkapte a lehdo local resistance forces or fighters (PDF)-te va suamsuam sese lo, khokho sese lo uh a, gam leh minam kipawlna langpang uh hi, ci-in ngaihsun leh tang ngawh tuan sese lo uh hi. AA ten local PDFte suksiat ding leh mi om muang kimlai va suksuk ding ngaihsun leh sawmin nei tuan sese lo uh a, PDFte suakta takin galdo sak hithiat zaw lel uh hi.
KNU' armed wing KIAte leh khamtung ah thau tawi kipawlna ethnic armed groups pawl khatte in amau hatna leh ukna kuam sungah kum sawm tampi na hat mahmah uh a, federal system leh amau leh amau ki-ukna (self-determination) lunggilhna tawh kum sawm tampi tak junta regime leh a galkapte na do ngekngek uh hi. February 1 coup d'ètat khit nungin amau hatna sungah local PDF groups tuamtuam a kiphuankhiat hangin ko kipawlna leh minam lehdona hi ci-in ngaihsun sese lo uh hi. Tua bangin ngaihsut nak sangin junta regime ukcipna panin suahtakna lunggulhin PDF tawh mapang khawmin junta regime lehdo khawmin kipawlpih uh a, junta forces buluh leh suam khawm kawikawi in galdo khawm ziahziah uh hi.
Ahih hangin thagum hatna zangin lehdona tawh thuneihna lotkhiatna ding ngimna tawh revolution army cih zangin minam min kipawlna dingin zang napi-in a lehdo dingte uh a do hunin do sawm lo, gam leh minam hu leh kem kicici pong napi-in i gam leh i mite junta forces ten hong suamsak, akno leh vokno bangin hong thahsak kawikawi, cimawh beidong leh patau in mi tampi tak galtai ki-om khinzo napi-in galtaite lah huh sawm beek lo, galte lah do sawm beek tuan lo. Tua hi napi-in do ding gal lianpen junta a lehdo PDF Zolandte galdo kisinna dingin cikmah hunin Kawlgam ah galdo ngei lo kumpi lehdo dinga kipia khia leh gam leh minam hu ding a kici ten va suamsuam pong pen revolutionary movement or revolution bangin a ngaihsun ngam veve ki-om hi.
Revolution khiatna tawh kituak lopi-in kalsuanna revolutionary movement a kici thei mawk tam? I revolutionary movement gengen ei leh ei kisuamna ding, ei leh ei kivau launa ding, ei leh ei kithah, kivuakna ding, ei leh ei communist regime ukna nuai bangin ONE-PARTY SYSTEM cih thu bullet mittawh sialkhau let teta in dictatoship tawh ki-ukcip denna ding bek tawh zang den ding maw? Tua dan tawh Zogam State or Terrorial Union or self-determination or federal system kingah baih ngel in teh maw? Kua'n tua bang political visions leh demands i neihna pakan kuang sungah a mawkna in hong mot pia hiuhiau mawk ding?
Electoral politics ciang bek ah kigolhna tawh minam min zangin kipawlna pen revolutionary movement mah hi, cihcih ngam huai mawk ding maw? Dictionary sung i et ciangin revolution cih a khiatna pen, "A forcible overthrow of a government or social order, in favour of a new system," hi na ci ahih manin Zokam in gen le'ng, "Thathang/thagum hatna zatna tawh na hih zia ngeina pongpi khat, na pai zia pongpi khat a thak deihna tawh kumpi or tangpi tangta kipawlna ah ngeina zia leh ki-ukna zia lotthalna hi," a cihna na zaw hi.
Revolution cih kammal a khiatna pen ahi bangbangin zuih dingin a omsa ngeina (status quo) mah letkipna tawh zawhthawh thu zangin kihencipna, kiniamniamna, kivau leh kithahna, ONE-PARTY SYSTEM tawh communist state bangin ki-ukcip suak ding deihna a cihna hi deksuai lo hi. Revolution cih a khiatna thei lopi leh revolutionary movement zia tawh kilehngatin aisa lam pai bangin kawi pai haihai nilohna tawh kibang a, kimanna ding a nei lo sazukin a ki a puak ngaungau kawikawi bangin revolution cih luzaang ah suang velvalin ki bangin pua-in kalsuan niloh pen a khiatna a nei loh banah a kammal tawh kilehngat hi. Revolution ahi phial zongin revolution tawh a kituak lopi-in a lampial leh a tangpeek "heretic or apostate revolution" hi zaw ding hi.
James Bryce in, "Gam leh minam itna i cih pen laan khai-in peina hilo a, i gam a thumanna leh thakhauhna zawhna dingin hanciamin dona hi," (Patriotism consists not in waving the flag, but in striving that our country shall be righteous as well as strong) na ci hi. Mark Twain in, "Gam leh minam itna i cih pen gup theih dingin a kilawm a kituakin a om hunin a tawntungin i gam i gupna leh i kumpi i gupna hi, (Patriotism is supporting your country all the time, and your government when it deserves it) na ci hi.
Hong uk kumpi leh gam ukte in a mawhpuakna uh thudon loin phentatna tawh a humbit leh a kepbit ding uh a gam mite akno, uino leh vokno bangin a gawhgawh hunin a gup ngam huai veve lai leh va pum gup teitei lai dingin a kilawm veve lai tam? Tua bangin hong nengniam, nencip, tuatcil gawp banah hong bawlsiat bek uh tawh hunsa loin inn leh lo hong halsak ban uh-ah a hong that leh a hong suam niloh bek gam uk makaite leh galkapte tawh kipawlna leh thapiakna peuh gam leh minam itna mah a kici veve ngam lai tam? Tua bang hunin khutzep kawmin daih hithiatna gam leh minam itna, gam leh minam kepbitna leh hutna a kici ngam veve lai tam?
Haman in Judah milip khempeuh a thah cimit sawm lai takin Modecai in Kumpi Esther kiangah, "Hih bang hunin bangmah hih loin na omcip leh, Jew mite’ suahtakna ding leh noptuamna ding thu mundang khat pan hong piang veve ding a, nangmah leh na innkuanpihte na simang ding uh hi. Hih kumpi inn na tunna pen hih bang huna mah dinga a tung na hih mel zong kua in thei ahi hiam?” (Esther 4:14) ah a genna lungngaih kik tham cing mahmah hi.
Mi thuman lote leh mi gilote a gualzawh theihna ding lampi a omsun uh pen thuman lohna a kizat hun leh mi gilote thuneih hun sungin thuman mite leh thutang mite dai takin a om hithiatna hang uh ahi hi. Arch Bishop Desmond Tutu in, "Thuman thutang lohna hunin gup tuam leh paih tuam nei loin na laidin' leh mi dangte a nengcip leh hencip mite lam (kipawlpih ding) a teel khin na hi hi," na ci hi.
US ah Civil Rights Movement makai Martin Luther King Jr. in, "A tawpna i galte gen leh sakte phawkin i nei kei ding a, ahih hangin dai takin a om hithiat i lawmte daihna i mangngilh kei ding hi," ci-in Civil Rights Movement hunin mivomte in mikangte ah suahtakna leh voting rights a ngahna dingun a do lai takun Civil Rights Movement thapia leh kipawlpih loin dai takin a om hithiat mivomte kimangngilh ngei lo ding hi, ci-in a genna lungngaih tham cing mahmah hi.
Revolutionary makai minthang Che Guevara in, "Revolution kici pen a min mahmah ciangin a kung panin a kia suk apple
dan hilo a, a kiat sukna dingin a kung na va sing kul hi," na hi. Sehnel gamlak ah Israel mite kum 40 sunga vak lai takun vantung panin zingsang sim in manna tatsat loin a kikhiat suk bangin junta coup d'ètat dictatorship regime khut sung panin suahtakna i ngahna dingin vantung panin suahtakna hong kikhiat suk hithiat lo a, suahtakna dak a sat om lopi-in amah leh amah hong ging vava ngei lo hi.
Topa Jesuh hong mihingte a hencip leh thongkia sak den dinga leitungah a hong kum suk leh singlamteh tungah sihna a hong thuak hilo hi. A van tokhom nusia-in lei-ah Topa Jesuh a hong paina pen, "Gimna a thuak mite tungah thuhoih a puak ding, lungsim kitamzante a damsak ding, salin a kimante tungah suahtakna thu a gen ding, a kikhum mite adingin thong kong a hong ding, a mite honkhia-in, a galte a guallelhsak ding, a thum mi khempeuh a hehnem ding, thuman mite a kiminthansak theihna ding, a dah mite a lungdamna ding, a lungkham mite in phatna la a saktheihna ding, a lunggim mite in Pasian a phat theihna ding," (Isaiah 61:1-3; Luka 4:18-19) hi zaw hi. Sattan'na panin suahtakna, hencipna panin suahtakna, nengniamna panin suahtakna ngahna dinga dona pen Khristian vai tawh a kituak mahmah na hi zaw hi.
Vangliatna leh gualzawhna
Hauhna leh damnate
Thongkia mite leh a kihencip
mite in ngah ta hen!
