Thursday, 6 April 2017

NORTH KOREA IN BALLISTIC MISSILE TESTS LEULEU

NORTH KOREA IN BALLISTIC MISSILE TESTS LEULEU

April 6, 2017: Zan in North Korea in missile khat sitna (tests) nei leuleu uh a, North Korea nisuahna lam tuipi (east coast) dong leng a, a sangna lam (altitude) 189 kilometers (117 miles) in leng to valval hi ci-in South Korea galkap ten ci uh hi ci-in Yonhap news agency in suaksak hi. South Korean military source in a genna ah North Korea in missile sitna a neih uh pen Pukguksong-2 intermediate-range ballistic missile hi a, Aegis Combat System leh air early warning radar in a lot toh lam uh na man/thei (detected) hi ci uh hi ci-in Yonhap news agency in gen beh hi.

Tua loin zan zingsang lam in zong North Korea ten Japan gam-a USte galphualte (military bases) kap ding dan kisinna in ballistic missile lawn to (launch) uh a, Japan tuipi (Sea of Japan) deng hi ci-in US leh South Korea galkap ten gen uh hi. South Korean defence ministry in North Koreate missile lot 60km bang leng a, North Korea tuipi pang Sinpo kiim kha hi ci-in gen hi. South Korea galkap ten North Koreate hong phinna lim takin ki-en a, defense lim takin kikhauhsak hi ci-in gen beh hi. US galkap ten North Koreate missile lot khiat pen KN-15 medium-range ballistic missile hi a, US leitang dong a khak ding lauhuai lo hi ci uh hi. US secretary of state Rex Tillerson in zong North Korea in intermediate-range ballistic missile lawn kik leuleu mah uh hi ci-in gen hi. “US in North Korea tawh kisai a kicingin thu kigen khin zo ahih manin gen beh ding kinei nawn lo hi,” ci-in pulak hi.

February kha-in zong North Korea in a masa pen dingin Pukguksong-2 intermediate-range ballistic missile sitna lawhcing takin na nei uh hi. Pukguksong-2 intermediate-range ballistic missile in nuclear galvan pua thei a, operational range 2,000 km (1,200 miles) dong kap kha dingin ki-ummawh hi.

North Korea in hih bangin missile sit in, a lot khiat manin US, South Korea leh Japan in North Koreate missile vauna leh kihtakhuaina panin nang nading ci-in nung kha March 6 in "joint naval missile defense exercises" galdo kisinna na nei uh hi. US in North Korea vauna panin kidalna ding ci-in March 6 in South Korea ah THAAD anti-ballistic missile defense system kikoih hi ci-in ci-in US Pacific Command in ci hi. US, South Korea leh Japan Navy ten galdo a kisin khawmna uh pen "trilateral missile warning drill" zong kici a, Sea of Japan ah galdo kisinna nei uh hi. Hih galdo kisinna hun ah South Koreate galdona teembaw ''Sejong the Great'', Japante' teembaw ''Kirishima'' leh USte' teembaw ''US Curtis Wilbur guided missile destroyers'' kici zong kihel ci-in South Korea navy ten pulak uh hi ci-in Yonhap news agency in suaksak hi.

Hih gam thumte navyte galdona pen March 6 panin 22 dong hi a, North Korea in nong sin nop manun a kithawithawi hi uh teh hi ci-in zadah mahmah hi. Trump in zong North Korea pen kikap vat thei ahih manin galvan kicing na tom khawm mengmeng un ci-in Japan Prime Minister Shinzo Abe zasak hi.

Source: Sputnik
A teikhia: Thang Khan Lian

ZANHAL IN ASTEROID IN LEITUNG LAM HONG MANAWH

ZANHAL IN ASTEROID IN LEITUNG LAM HONG MANAWH
April 6, 2017: Zanhal in car cia a gol Mars leh Jupiter kikal-a om aksi neu (asteroid) khatin i teenna leitung lam hong manawh laitak camera in mipil misiam ten maan in na zaih kha uh hi. Hih asteroid pen i teenna leitung panin 10,100 miles (16,300 km) manawh in hong leeng hi. A gamlatna pen leitung leh khapi kigamlatna seh sawmnih suah seh khat a gamla mun tan-ah hong leen' laitak camera in na zaih kha uh hi.
Hih asteroid pen a golna feet 12 (3.6 meters) pha a, a min pen "2017 GM" kici hi. A hatna pen second khatin tai (miles) 11.5 (18.5 kilometers per second) in zanhal zingsang in leeng hi. US gam Arizona khuapi-a Mount Lemmon Survey ten hih asteroid na mu masa uh a, Virtual Telescope Project and Tengara Observatories a researchers ten Arizona telescope zangin a nai thei penin maan na zaih uh hi.
A kipeina mun/omna mun (orbit) tawh tuatna panin hih asteriod neute March 1961 kum in leitung deng kha dek sim hong leeng ngei a, tua hunin leitung leh khapi kigamlatna 93 vei naih in leitung kiangah hong leeng hi ci-in NASA's Jet Propulsion Laboratory ten ciamteh uh hi. Tua khit 2013 in zong leitung manawh in hong leeng ngei a, leitung hong deng khak ma-in Mars in na pei khia (swung) a, 2014 in zong hong leeng kik leuleu a, Venus in na pei khia hi. Zanhal a asteroid hong leng tawh gawm in leitung deng dinga hong leng asteroid 15 vei hong leen'na hi ta a, zan a hong leng pen leitung tawh kinaih pen hi ci-in NASA in data ah ciamteh hi.
Tu kum March kha bul lam in a zaina lam (wide) feet 10 (3 m) a gol asteroid khat leitung lampi (Earth's path) 1,000 miles (1,600 km) kinaih in hong leeng ngei hi. Zanhal asteroid hong leeng "2017 GM" kici pen high Earth orbit kicihna mun-a satellites omte sangin i teenna leitung hong neh zaw hi.
#Behlapna: Asteroid i cihte pen mikang pau-in "leitung neute" (minor planet) zong a ci uh a, a golte bel plateniods ci uh hi. Asteriod pen a gol dan uh kibang kim lo a, a golna bangbangun nam lian thum (3 mains groups) - C-type, M-type leh S-type ci-in kikhen hi. Hih asteroid i cihte pen aksi/leitung (planets) si khinte ahih kei leh a kiphuktuah khak manun a them kiate hi a, solar system kiim tengah a pheng leen' gawp uh hi. Lai Siangtho sunga kamsang ten ni tawp hun tun ding ciangin i teenna leitung hong dengsia ding hi ci-a a muh uh leh a genkholhte hi kha dingin upmawhhuai pian hi.
Source: Space.Com
 A tei: Thang Khan Lian 
Photo pen astoriod lim hi a, zanhal a hong lengte pen camera panin a zaihna uh dawk a, kisave thei lo ahih manin na muh nuam leh a nuai-a link na mek in
http://www.space.com/36341-car-size-asteroid-2017-gm-earth-…

US SECRETARY DEFENSE DING A NOLH KEANE IN NORTH KOREA KAP DING BEK US ADINGIN TEEL DING OM HI CI

US SECRETARY DEFENSE DING A NOLH KEANE IN NORTH KOREA KAP DING BEK US ADINGIN TEEL DING OM HI CI
April 6, 2017: US President Donald Trump in secretary of defense dingin a deih pen leh a teel masak (first choice for secretary of defense) Jack Keane in North Korea in a nuclear missile program khawlsan ngei lo ding ahih manin US in a dalna dingin amau hong kap ma-in hong kap ding uh kidalna in a kigingkholh loh kal ua kap (pre-emptive strike) a, galkap tampi zanga kap (large-scale military strike) ding cih loh buang US adingin teel ding dang om lo hi ci hi.
Jack Keane pen general aksi li tawh pension hi a, tu lianin Institute for the Study of War ah Chairman len hi. Trump in secretary of defense dingin a seh hangin tua ma deuh in a zi Parkinson' natna hangin sihna a tuahna thu paulap in, mimal ah buaina (personal problems) nei hi'ng ci-in nolh hi. Keane in, "North Koreate galvan lot khiatna phualte, lei nuai-a nuclear galvan koihna munte leh a bawlnate uh, a thaupi (artillery) leh rocket kapkhiatna munte uh leh a makaite uh pre-emptive strike ding lo buang teel ding dang US adingin om lo hi," ci-in Times of London ten a interview na-ah gen hi. Galkap thahatna zatna dingin manlang tak leh lauhuai takin kimainawt ta hi ci-in gen beh hi.
Trump in zong tu laitak-a US a zin Chinese President Xi Jinping' zin ma deuh (tu ni-in kimaitang tuah in kihona nei ta ding uh hi) in China in North Koreate nuclear bawl ding ngimna lianpi (ambition) a khoh zawh kei leh US bek kigamtang ding hi na ci khin zo hi. US Secretary of State Rex Tillerson in zong North Korea in nuclear leh ballistic missile bawl behbeh ahih manin North Korea pen tu lian adingin a kihtakhuai den gam hi na ci hi.
Military experts pawl khat in bel North Korea pen nuclear galvan nei khat ahih manin thagum zat khum ding pen kihtakhuai mahmah a, kamdam a kihona tawh buaina piangsak se loh a kitelsiam lohna beisak ding leh South Korea leh US in kum sim in galdo kisinna a neih den uh "annual Foal Eagle military drills" kici khawlsak ding ahih kei leh khiam suk ding hoihpen hi ci uh hi. Ahih hangin Keane in bel, "North Korea tungah khalna (sanctions) a kibawl hangin phatuam lo a, khalna khauhzaw sem a kibawl beh hangin zong phatuam tuan lo dinga, China tungah khalna bawl leng zong phatuam tuan lo ding hi. A beisa kum 20 val sungin US President thum in North Korean nuclear program na dal zo lo uh a, Trump in khawlsak zo dingin ka um hi," ci hi.
#Behlapna: US gum pawl in bel North Korea gam pen ki-umcih khin zo a, nuaimang vat lel ding ci ci-in kipum muan mahmah uh hi. US in umcih takpi mah hi. Korean War bei khit nungin US in South Korea ah galphual nei in, tu dong galphual 83 nei lai hi. Japan ah zong galphual 113 nei a, Philippines, Vietnam, Cambodia, Guam islands, Puerto Rico, Hawaii, Singapore, Australia, etc gam khawngah zong a galkapte koih hi. Leitung gam tuamtuam 160 kiim-ah zong galphual 800 val nei mah hi. US in North Korea nuai ngam ding hi leh nuclear a neih ma-in zong na nuai khin lua dingin uphuai hi. US in nuclear galvan nei lo Iraq nangawn gam 33 tawh kipawl in 1991 in na sim ngam bek a, 2003 in zong a nih veina dingin a pawlte mah (a thuzawh teng) tawh na sim ngam bek hi. Tu dong gualzawhna kician nei loin Iraq, Libya leh Afghanistan gamte ah a bei theih lo ding zah tawh a kibang galdodo lai a, Afghanistan ah kigualzo khin hi ci-in a tangko khit nung galkap 9,000 kiim koih lai napi Talibante beisak zawh nak sangin cih mah a om ngei lo ISte phualpi hong suaksak ta hi.
US in Vietnam, Iraq, Libya leh Afghanistan galdona ah gualzawhna mel ngah loin a gam mite khem dipdep zo a, leitung ah thukan lo tampi mah khem zo beh zaw lai uh hi. Syria president Assad in zong chemical gas zang hi ci-in kap sawm a, Russia in Assad thuzawh in, Assad in 2013 in chemical gas leh zat theih dinga a khol (stockpiles) teng tons 1,300 na susia a, Chemical Weapons Convention ah 2014 thukimna suai na kai hi. Ahih hangin US in chemical gas nei hi ci-in ngawh veve lai hi. 2001 in Saddam in WoD kici galvan a neih lohpi nei hi ci-in a sim nuam manin Iraq a sim mah bangin North Korea zong sim nuam lua-in ui cithak vei a batna sawt mahmah ta napi a pawl ding kicing a ngah zawh loh man bekin tu dong a sim ngam nai lo hi lel hi. Trump in zong zong a kampi mah tawh North Korea ko bek in ka kap ding hi a cih laulau hangin US President ka let leh kha khat sungin ISte leitung panin ka beisak ding hi ci phalphal napi gam 68 makaih in US in ISte a zawhna thu nangawn kiza ngei mel lo a, October 17, 2016 panin ISte ukna Mosul khuapi (Iraq) zong tu dong la kik zo nai lo hi. A gen bel a kuapeuh adingin baih mah a, a gamtatkhiat ding kisam a, gualzawhna pen gen kul se loin gamtatna in hong tangko khia lel hi. US in North Korea hong sim leh Vietnam War 2 bang kha thei dinga, muh nop huai veve hi.
Source: Sputnik, National Interest, Quartz and Wikipedia
A tei: Thang Khan Lian @ Laibu Saal