Monday, 31 July 2017

BLACK HAWK DOWN KIKAPKHIATNA THU TOMKIM

BLACK HAWK DOWN KIKAPKHIATNA THU TOMKIM

Somalia gam pen al-Shabaabte hat ma-in rebels tuamtuamte ngongtatna hangin tualgal na piang mun mahmah hi. Rebels makai Mohamed Farrah Aidid in amah leh amah Somalia President hi'ng ci-in kipulak a, UN in dongtuakte huhna van a puak humanitarian aid teng suam in, suhsak den ahih manin UN peacekeepers galkap UNISOM II (US, Pakistan leh Malaysia galkap) ten Operation Gothic Serpent kici galdona nei uh uh hi. August 1993 in US ten Mohammed Fared' galkapte do dingin Task Force Rangers kici phuankhia in, September kha-in galkap sawl uh hi. US galkap ten a galkap siampen leh muan pen teng uh elite special operations units kici US Army, Air Force, Navy special services sunga Bravo Company panin Army Rangers, 3rd Battalion 75th Ranger Regiment; C Squadron, 1st Special Forces Operational Detachment-Delta (1st SFOD-D - "Delta Force" a kici zaw) tengkhia in, 1st Battalion galkapte helicopter, 160th Special Operations Aviation Regiment; Air Force Combat Controllers; Air Force Pararescuemen leh Navy SEALs galkapte multi-disciplinary joint special forces operation kici sawl in Task Force Ranger ten Makor General William F. Garrison makaihna tawh galdo dingin October 3 in sawl uh hi. A mission uh pen Mohamed Fared hingmat ziau dingin a sawl uh bek a, kikaptuahna a piang vat leh naikal khat sungin zawh ding ci-in galkap a muan diak uh galkap 160 a tengkhiate uh, galdona mawtaw 12 (Humvees 9, M939 trucks 3) leh vanleng 19 (tua lak ah helicopters 16 – Black Hawks 8 leh Little Birds 8) sawl uh hi.

Mohamad Fared' omna hilh dingin mivomte khat guai in, car in taisak uh Fared' pma mun lamhilh in zang uh a, tua pa' taina surveillance camera in en in helicopter tawh zui uh hi. Ahih hangin US ten galdo hong kikap uh a sawt loin Mohamad Fared' galkap ten RPGs (rocket) tawh US galkapte UH-60 Black Hawk helicopters nih kapkhiatsak pah uh a, a galdona uh hong kisongsolawi pah hi. Galdona lel uh ahih manin October 4 zingsang in hutkhiatna dingin operation galkapte sawl biangbuang uh a, rebels ten helicopter 3 kapsiatsak beh lai uh hi. Galkap liamna tuakte Pakistan peacekeepers galkapte huang ah puak samsam uh hi. Hih zan khat leh zingsang phalvak dong kikaptuah hun sungin USte galkap muan ten gal va lel dikdek lel tak uh a, a manlang thei pen in mawtaw leh helicopter tawh a lehtai kik biangbuang hangun rebels ten US galkap 19 golum man in, 73 kapliam uh a, US helicopter a kapkhiatsak uh hawl khat zong hingmat uh hi. Rescue operation a kihel Pakistan galkap khat si a, nih liam hi. Malaysia galkap zong khat si a, sagih in liamna tuak hi.

1993 tualgal hangin Somalia mi 1,500 - 3,000 kikal si dingin American sources in ummawh a, rebels tuamtuam kipawlkhawm Somali National Alliance (SNA) galkap 315 si a, 812 in liamna tuak hi. Hih Somalia gam-a Task Force Rangers galdona leh US makaih UN galkapte guallehna khat mah ahi hi. October 3-4, 1993 in US galkap ten Mohamed Fared a mat sawmna leh a tuah teng uh gal kidona tangthu taktak pansan a kibawl movies na muh nop leh December 28, 2001 a kikhahkhia Director Ridley Scott in a bawl kibawl "Black Hawk Down" movies kici *Josh Hartnett, Ewan McGregor, Eric Bana, Tom Sizemore, William Fichtner, Jason Isaacs, Tom Hardy leh Sam Shepard ten a piah uh na en in.

Source: Wikipedia
@Thang Khan Lian

TAI THEI TUAN KEI NI TEH NA KEEL LUPHUM HONG KILANG VEVE DING HI

TAI THEI TUAN KEI NI TEH NA KEEL LUPHUM HONG KILANG VEVE DING HI
Khau khat ah sum tawh a kiguai keelcing (goatherd) khah om hi. A keel cinna ah a keel khat mangsak a, a keelte tatna ngei kiim teng a zonzon hangin mu zo lo hi. Zon theih zon mawhna mun teng a zonzon khit ciangin a keel gum sunga kia mu hi. A keel a muh ciangin a zonzonna teng gim kisa lua in a heh thah suak lua a, a keel a kaihkhiat ma-in suang tawh deng hi. A suangin a keel' ki kha bak se ahih manin a keel ki kitan hi.
Keelcing pa zong a pu in a theih ding lau lua ahih manin a keel kiangah, "Inn i tun ciangin i pu kiangah suang tawh kong den lam hong gen kei ta peuh in. Hong thum ngetngut ing boihboih aw. Tu ban lim takin hong kem hong khawi in, na du nono le lono dawngte hong pia in, keel dang khempeuh sangin hong lim bawl zaw ding hi'ng," ci-in thum ngaungau in kamciamna nei hi. A keel in, "A hai keelcingpa aw, na gamtatna thusim na seel nop hangin na gamtatna ka ki mu leh ka i pu in na gamtatna teng teng thei khin ding hilo maw? Kei ka ut thu a gum sunga kia hong sa na hiam?" ci-in dawng hi.
Kumpi David in zi tampi nei napi in a galkap Hit mi Uriah' zi Bethsheba neihsun deih gawh in luppih hi. Bethsheba hong gai ciangin a sim in a gamtatna a seelna dingin gal kidona phual panin Uriah sam kik a, a zi tawh lumkhawm dingin hun a piak hangin Uriah in ka galkap pihte galdo in a om lai-in ken bang hangin ka zi tawh hun nuam zangkhawm ding ka hiam ci-in nolh in, a inn ah ciah kik nuam loin kumpipa huang sungah giak hi. A geelna khempeuh a lawhsap ciangin David in gal kidona madawk ah Uriah koih in gal ten hong neh ciangin na nung kiksan un ci-in a galkap mang Joab thupia in a sihna ding geelna nei hi. A thupiakna bangin Joab in gal madawk ah Uriah koih in, gal ten a nawk ciangin amau nung kik uh ahih manin gal ten Uriah that uh hi.
A gamtatna thusim sel zo a kisak hangin kamsang Nathan in David kiangah, "I gam sungah tuu hau mahmah mi khat in zin nei a, a zinpa gawh dingin tuuno khat bek a nei pa tuu suhsak in gawh hi," ci-in gam a va gen ciangin David in tua mihau ngongtat leh huaihampa kithat taktak ding hi a cih ciangin Nathan in tua pa nang na hi hi ci ci.
A sim in a gamtatna thusim teng hong kipholakkhiat ciangin David kisik kik pah a, Pasian kiangah maisakna ngen hi. Pasian in a mawhna a maisak hangin David inn sungah namsau hong leng a, Absolom kihta in galtai hi. Bethsheba tawh a lupkhawmna panin Bethsheba' naupaai zong Pasian in vatlupsak a, Absolom in sun tang lai-in mi khempeuh muh dingin David' zineute luppih hi.
Thuneihna khempeuh nei ing, gam uk hi'ng, kumpi na sem hi'ng, contactor hing, makai hi'ng hau ka hih manin ka utpeuh ka hih thei a, mi khat va that kha leng a luang man ding nei lua ing, zawl ka gai hangin a liau ding sum nei lel ing ci-in na ut bangbangin na gamtat a, a hoih lo a sim in na bawlnate na seel zawh hangin sawt na seel zo kei ding hi. Mihingte muhna a na seel zawh hangin Pasian mit muhna panin bangmah na seel zo ngei kei ding hi. A man loin na ngongtatna leh thuman loin na gamtatna gah khat vei teitei na lawh kik ni hong tung peelmawh ding hi. I gamtatnasate ki-en pha kik in, i mawhnate kipulak khia in, i Topa kihei kik in thumanna tawh gamta leng i inn sung, i khua leh tui, i gam leh minam hong cidam in thupha i ngah kik thei pan ding hi.
Tai thei tuan kei ni teh na keel luphum hong kilat ni om veve ding hi. A zekai luat ma-in a hun lai-in kipulakkhia zaw in.
🖋️Thang Khan Lian

MAKAI LEH MAI HIH UTTE THEIH DINGA KISAM THU TOM KIM

MAKAI LEH MAI HIH UTTE THEIH DINGA KISAM THU TOM KIM
"Tuuno in a makaih humpinelkai galkap honpi ka kihta kei a, tuuno galkap honpi humpinelkai in a makaih ka kihta hi,"
-Alexander the Great
"Makaih theihna leh lamlah theihna i cih pen vision a taktak suaksak theihna hi,"
-Warren Bennis
"Makaih theihna i cih pen a zaa min leh a hihna min hilo in mi lungsim lawng theihna, mi thuzaw in upsak zawhna, thapiak theihna hi zaw hi. Mi lungsim lawngzo zo ten a sepkhiat uh lahna ding muh theih ding gah nei a, mi thuzawh in upsak zawhna i pen na nasepkhopih ten na a sep nopna ding lawl theihna dinga thapiak theihna hi,"
-Robin S. Sharma
"Na gamtatkhiatna in midangte sunmang ding lianzaw, sin beh nopna leh a thupi zaw suahsak theihna ding tha a piak leh makai na hi hi."
-John Quincy Adams
"Makai i cih pen a paina ding lampi thei in, tua lampi ah pai in, a paina lampi midangte lak hi,"
-John C. Maxwell
"Ui hong tawng khempeuh awlmawh in na khawl a, na ban deng leh na tunna ding na tung ngei kei ding hi."
-Winston Churchill
"Vision hoih nono tampi nei in, mut siamna tawh kamciamna tampi neih hangin a visionte a tak suaksak theih loin, kamciamna a tangtungsak ngei lo makai pen makai gina lo hi. Makai hoih in a sepkhiatna leh a sepkhiatsate gengen lo a, a sep leh bawlte paukhiasak zaw hi. Makai i cih pen a sem ding mah leh a nawk masa ding mah a kipiakhia ngamte hi a, makai hoih khat in a khialh khak ciang khial mah hi'ng ci-in a khialhna panin sin ding tampi mu a, thalakna in nei thei pah hi. Makai hoihte aw nem leh etteh huaina pen makai hoih lote thagum leh thatang sangin kihtakhuai zaw hi."
-Thang Khan Lian

MAKAI LIANTE HUMBITNA: BLAIR IN THUSITNA TUAK LO DING AHIH MANIN MIPI HEHNA PIANGSAK

MAKAI LIANTE HUMBITNA: BLAIR IN THUSITNA TUAK LO DING AHIH MANIN MIPI HEHNA PIANGSAK
July 31, 2017: British High Court in Iraq chief of staff lui General Abdul Wahed Shannan Al Rabbat in private prosecution zangin US makaihna tawh Britain Prime Minister lui Tony Blair in 2003 in Iraq gam a simpih manin mi gam simna hangin thukhak palsatna “crime of aggression” gamtang ahih manin thusitna a thuak loh uh phamawh hi ci-in a hanciamna dalsak hi. US makaih in UK leh a khemzawh tengin 2003 in Saddam in mi lom thah theihna ding galvan (weapons of mass destruction - i.e. WMD) nei-in terrorist groups huhna pia hi ci-in ngawh pong in a sim uh hi a, tu dong WoD Iraq gam sung, lei nuai leh tui nuai a zon hang un khat beek mukhia zo nai lo uh hi.
Iraq simna kigolh tengin a mawhna khut uh silsiang uh ahih manin mawhna nei lo tul za tampi kithahna (US in zong chemical galvan zang lai hi) a kigolhte gawtna kilawm piak ding rights group tuamtuam ten a sawm det hangun Lord Chief Justice Thomas of Cwmgiedd leh Justice Ouseley in General Rabbat ngetna nolhsak uh a, Mikangte thukham ah "crime against agression" hangin tua banga gamtangte gawtna piak theihna ding cih om lo hi ci uh hi.
"George W. Bush leh Tony Blair in Iraq in WMD nei hi ci-in ngawh pong in Iraq sim in, gal pan uh a, tu dong WMD khat beek kimu zo nai lo hi. Blair in maisakna a neih hangin mawhna nei lo tul za tampi sihna thu ah maisak theih ding hilo hi. Nitumna gamte tungah Iraq mite tung bangin kibawl leh a lungkim kuamah om lo ding a, ahih hangin Iraq gam mite thuakna kuamah in awlmawh lo hi. Blair in a kilawm thuman thukhenna a tuah loh phamawh hi," ci-in British MP khat in ci hi. "Hih pen gam makai mawhna bawlte leh a min hoihna uh humbitna hi a, British gam mite humbitna hilo ahih manin hih banga kumpite gamtatna thu buaihuai hi," ci-in MP dang khat in ci hi.
General Rabbat in amah mah in Blair thusitna neih ding a hanciam hangin Muscut, Oman ah om ahih manin UK a lut theihna dingin UK in passport pia nuam lo a, Blair bek hilo in Iraq simna a kigolh ministers lian Foreign Secretary lui Jack Straw leh attorney-general Lord Goldsmith zong hekna laikhia hi. General Rabbat' thukhen/sitni ten London a High Court tungah hih mi thum teng hekna dingin lai khia uh a, Supreme Court in thukham a etphatna ding a nget hangin 2006 pek in House of Lords in "crime of aggression" pen England leh Wales gam ah om lo hi ci-in na nolhsak uh hi.
Stop the War spokesperson Chris Nineham in, "Hih bangin High Court in General Rabbat' ngetna lai a dalsak pen Iraq simna ding geelna a makai a kihel Blair humbit nop man bek hi a, mipite ngaihsutna tawh kituak lo hi. Blair in Iraq in WoD nei hi ci-in British cabinet, parliament leh mipite a khemna awlmawh lohna hi a, thuman thei uh hi leh UK politician, galkap leh intelligence khempeuh leh MP ten Iraq sim theihna ding na dal ding uh hi," ci hi.
"R v. Jones" case ah House of Lords (MPte genna) ten "crime
of agression" pen leitung bup thukhun nuai ah om hi ci-in thukimna nei napi un Mikangte thukhun (English law) ah — Iraq War pen "crime of aggression" hilo hi ci pong uh hi. Downing Street memo ki-record na-ah July 2002 in meeting a neih un Blair leh a ulian tampi in Iraq sim ding thukhensatna na thei khin uh a, Saddam in WMD nei hi ci-in Iraq a sim uh pen a paulap uh ahi hi. July 2002 Downing Street memo ah British intelligence M16 director Richard Dearlove in Blair kiangah mi dangte leh US in Iraq sim loh phamawh hi ci-in thukhensatna nei uh ci-in na gen a, Bush in galkap thahatna zangin Saddam laihkhiat theihna dingin WMD nei hi ci-a ngawh a sim ding leh intelligence ten Saddam in WMD nei hi ci-a tangkokhiat sak a, mipite khem ding ci hi ci-in Sir DearLove in Blair kiangah ci hi.
Foreign Minister Jack Straw in bel tua hun in Iraq sim theihna ding paulap bawl ding tam lo a, Saddam pen a gam kiimte adingin kihtakhuai lo a, Saddam' WMD pen Libya, North Korea ahih kei leh Iran ten a neih zah sangin tawm zaw ahih manin Saddam' WMD etna nei dingin UN weapons inspectors-te sawl leng Saddam in UN weapons inSpectors-te lutsak nuam lo ding ahih manin Iraq sim theihna dingin kisamtanna ding thukham (legal justification) kinei ding a, thagum kizang thei ding hi na ci hi.
November 2016 in Westminster Magistrates Court in Iraq simna a kigolh uliante thusitna na nei nuam lo a, thusit theihna ding phalna Attorney General Jeremy Wright QC in na dal a, ama legal team Lord Thomas leh Justice Ouseley kiangah thusit theihna dingin na dal un ci-in thu pia hi. General Abbat in thukhen dingin a guaih Michael Mansfield QC in Chilcot Inquiry in zong Blair mawh hi ci ahih manin thusitna neih theihna ding panin Blair peng thei lo ding hi ci hi. UK in amau thukhun ah "crime against aggression" om kha lo hi a cih hangin UK Attorney General Sir Hartley Shawcross QC in 1940s in German Nazi ten crimes against aggression gamtang hi ci-in Nuremberg thusitna ah na Nazi galkapte na mawhpaih hi.
Netherlands kumpi in US leh a pawl ten Iraq a simna uh thukanna lim takin na nei uh a, Iraq simna a kigolh tengin war crimes gamtang uh hi ci hi. Netherlands kumpi' investigation commission in Iraq a sim ten war crimes gamtang uh hi cih UN resolution 1441 ah kimu a, Iraq sim theihna dingin UN Security Council resolutions in thukimna pia lopi in sim uh ahih manin UN thukhun palsat uh hi ci hi.
#Bottom line: US leh a khem zawh gam teng mi gam a sim nop ciangin a paulap bawl zia thusim uh hih bang ahih hi. UN Security Council resolution palsat in US leh a khem zawh gam tengin Iraq, Libya leh Afghanistan na sim uh a, mawhna nei lo million tampi golum uh hi. North Korea zong sim nuam napi un a sim ngam nai lo uh hi bek hi.
Source: Sputnik
@Thang Khan Lian