Friday, 2 December 2016

CHINA IN PAKISTANTE' TUI-AH SUBMARINE A KOIH MANIN INDIA IN CHINA GAMTATNA ENCIK

CHINA IN PAKISTANTE' TUI-AH SUBMARINE A KOIH MANIN INDIA IN CHINA GAMTATNA ENCIK
Dec. 2, 2016: Chinate' navy ten Pakistante' tui-ah tuinuai galdona teembaw (submarine) a koih manin Indian Navy ten zong Chinate gamtatna encik pah in, Chinate sumbarine taina munte enkhia/kancilna dingin panla (vigil monitoring) pah hi.
Indian Navy ten Chinate gamtatna hong val pian a, India tuipi (ocean) leh India gamte tuite (territorial waters) hong tai hiam cih ki-encik a, India tui sungah hong tai leh a dalna ding kinei a, ngimna leh geelna kinei khin hi ci hi. Chinate' PLA Navy ten nuclear submarine Pakistan ah koih uh a, Karachi teembaw khawlna a kinga hi. PLA navy, teembaw leh submarines-te gamtat zia lim takin ki-encik a, a taina munte uh lim takin kivel pha den hi ci-in Indian Navy Chief Admiral Sunil Lanba in ci hi.China ten a teembaw galkapte gamtatna uh keek beh in, hih pen India nitumna lam tawh kinaih in a gamtat masakna pen uh hi lai hi ci-in senior Indian defense ulian khatin ci hi.
Indian Navy ten hih bangin thu hong pholak khiat pen nung diakin zong China in in Bangladesh gamah Chinese Type 035G Ming-class diesel-electric submarines kici nih March 2017 in a et lawmna dingin leh galvan hoihzaw sem tawh puahphat (refurbish) sawm hi ci-in Bangladesh Navy ten a gen manun China ten a Navyte un a gamtatna keek beh hi ci-in a etcik ahi hi. China in tua bangin Bangladesh ah submarine puahpha leh Bangladesh Navy ten teembaw puahphatna leh training ding dan Chinate tung pan sin ding uh a, tua hi leh Chinate galkapte Bay of Bengal ah hong gamtang thei ding uh a, a sawt ciangin PLA Navyte submarine zong Bay of Gengal ah China in koih ding hi ci-in Executive Director at National Maritime Foundation Captain Gurmeet S. Khurana in ci hi.
Pakistan in bel Chinate teembawte pen China in sum bawlna dinga $ 46billion tawh a bawl China-Pakistan Economic Corridor (CPEC) kici gateway Gwadar port humbitnana ding leh Pakistan gamgi humbitna ding hi ci hi. Photo 2na pen India in a bawl thak liklek vanleng puakna teembaw (aircraft carrier ship) INN Chennai hi a, India in hih bang teembaw thum nei ta a, China in khat bek nei lai a, tampi bawl lellel hi kici hi.
Source - Sputnik

INDIAN SUPREME COURT IN NATIONAL ANTHEM LEH FLAG ZAT DING THUKHAM A BAWLNA THU ETPAKNA

INDIAN SUPREME COURT IN NATIONAL ANTHEM LEH FLAG ZAT DING THUKHAM A BAWLNA THU ETPAKNA
Dec. 2, 2016: India gam-a Sangpen Thukhenna (Supreme Court) pen thukhen (sitni) a kicingzawh loh manin leitung adingin thukhenna man nai lo-a kidiah, a awk lai (pending case) tam nei pen pawl hi kici hi. Tua hi napi-in November 30 in Supreme Court in Cinema hall khempeuhah film kipat ma-in gam lapi saksak (play) ding, a kisaksak hun teng mipi khempeuh din' ding, India laan (flag) muh theihna munah khai dingin thu suaksak hi. Hih thu pen nipi kal khat sungin Print Media leh Electronic media zanga tangko khiat dingin Supreme Court in thuzasak lai hi.
Hih Supreme Court bangzah in khauh?
India gambup lapi leh laan thu pen Article 51 (a) of the Constitution ah tuang a, gam lapi leh gam laan pen zahtakna piak ding cih thu na tuang hi. Zahtakna lahlohna hangin kum 1-3 kikal thongah kiat theih/liau theih ahih kei liau leh thongkiat khawm theih lai hi.
State a zang om ngei hiam? A om ta hiam?
BJPte hatna Maharashtra, Chhatisgarh leh Goa State ten cinema hallte ah film kipat ma-in zuih teitei dinga poimawh (mandatory) ci-in na zang khin ta uh hi. State ten hih bangin a zat theihna dingun aana a neih theihna uh a hang pen Prevention of Insults to National Honour Act,1971 bulphuh uh a, tua zat theihna dingin December 23,1971 in President in phalna (presidential assent) na pia hi.
Gam Lapi theatres ah kisasak ngei hiam?
He. A beisa kum 30 lai-in Tamil Nadu state sungah theatres pawl khatah film bei khit ciangin gam lapi kisasak hi. Ahih hangin film bei ciangin mipite a pai khia nuam kituh in, kuamah in gam lapi zahtakna pia lo uh ahih manin Madras High Court nuai-a om Madurai Bench in saksak nawn loh dingin ngetna (petition) na khia a, ahih hangin thukhenna inn (court) in a ngetna uh nolh sak hi.
Cinema hall nei ten hih Supreme Court thupiak bangci ngaihsut?
Cinema Owners Exhibitor's Association ten a lui-a Supreme Court in a thupiakna tawh hih thupiakna kilehbulh hi ci uh hi. A beisa in Supreme Court in gam lapi a kisaksak hun sung ten theatre hall kong hon' ding phal a, tu-in phal lo hi ci uh hi. 1997 in Uphaar Theatre ah meikang a, kong kikhak ahih manin mi 59 a sih bangin gam lapi kisaksak lai takin patau kangmei om vat leh mi tampi in sihna tuak ding uh, ko mawhna hong kici ding hi ci uh hi. Gam it (nationalist) a kici Hindu kulmut engineer pensen Shyam Narayan Chouksey kici in December 2001 in Bollywood blockbuster "Kabhi Khushi Kabhi Gham" kici cinema hall ah en a, tua film sungah gam lapi kisakna om ahih manin a la kisai lai pi-in a tutna panin ding hi. Mipi ten hong liah teh tu-in a cih hangin tu nuam loin thangpai a, tua bang a cite tungah PIL file hi. PIL a file khit nungin kum 15 cing ta a, gualzo kisa mahmah hi.
#Behlapna: Supreme Court in bangcik ciangin auto, taxi, bus, meileeng leh vanleng tai khiat ma-in gam lapi sak a, laan khai ding cih thupiakna hong bawl tam cih kithei lo a, biakinn tengah zong zat ding hi hong cih ding peuh leh na zun thak na dailen kawmin gam lapi nasak ding hi hong cih pong ding kihtakhuai pian ta mai hi. Supreme Court pen gammite tungah aana tawh thupia ding hilo zaw in, thukhenna niam zaw ten thu a khentan theih loh uh thubuai omte thukhen ding hi zaw bek hi ven maw :'(
Source : Huffington Post/The Hindu

THU KIGEN KHEMPEUH UP PAHPAH DING HILO.. PIL HUN TA

THU KIGEN KHEMPEUH UP PAHPAH DING HILO.. PIL HUN TA

Tu lai i pulpitte tung panin na ip sung a enlah gieugiau ten a kam bembem leh dimpi teng tawh "Amen, Halleluijah" a ngaih cih zo penpente tungah...
"Hauhna, khansauna, dama thupha hong thung ta hen!
Sumnu sumpa na ip sungahn na inn sungah hong luanglut ta hen!
Car hoih penpen leh taih inn hoih penpen na ngah ding hi!
Zi hoih pasal hoih, melhoih na ngah ding hi.
Khawng peuh hong cih ciangin na um kha hiam?
Na lawh khiat lohpi, na gimpih lohpi in tua bang thuphate ngah dingin na ki-um kha hiam? Tua bangin na up zawhna ding na upna ankam tang cia a pha zo takpi mah hiam? Pasian genna sangin mihing' thupha piak tawm na um ngam zaw mai hiam? (Thupha kipiak pen kihamsiat sangin bel a namtui zawk hangin a piang thei ciang om hi cih man hi zaw hi). LST in zong "Na sem nuam lo mi peuhmah an na ne sak kei un," ("The one who is unwilling to work shall not eat." 2 Thes 3:10b) na ci ci. I sep lohpi, i gimpih lohpi in thupha a khongkhong in kingah pah dingin na um kha hiam? Topa' hoihna pen kiciangtan lo a, thuman in, sem khia hanciam in upna cingtak nei zo leng bel thupha i ngah ding kilawm mah hi. Rev. Dr. Khai Za Kham in a tupa Vaigam-ah laism dingin a kuan khiat dingin hih bangin na thuhilh hi, "Ka tupa aw lai nakpi takin sim inla, 'Pasian in hihpa lai nak sim lua ahih manin thupha ka piakloh dingin kilawm lo hi,' hong cih theih ding zah in laisim lecin na lawhsam, guaksuak kei ding hi," ci-in thuhilh hi. Laisim lopi-in na upna a liat luat manin lai ongh ding na kisa kha hiam? Nasep siam mahmah napi-in nasem lopi-in hauh ding na kilamen, lungngulh kha hiam?
Politician ten kiteelna om ding cianing a vote zonna uh-ah a cin' nop man leh na mee (vote) a deih man bekun "Ka cing leh car, inn hong leisak ning. Kumpi sepna hong guan ning, na UN card ding ong vaihawmsak ning" peuh ci-in kam hong ciam khak manun na um kha ngei hiam? Politician i cihte khasum pen tam het lo hi. Kumpi in a mawkna in car, inn leh sepna khawng hawm mengmeng ngei lo hi. Politiciante' nekgukte, a golguk lakte uh duh gawhpih, etlahpih na hih buang kei leh a thugente uh leh a kamciamnate uh um pah in, na muang kha kei in. Politician khempeuh pen a koi a koi-ah kibangkim uh a (a tamzawte), tui leh guam om lohna mun khawng peuh leh lei (bridge) kisap lohna mun peuhah "Lei hong bawlsak ding hi'ng" peuh ci-in hong khem hemham ding uh hi. Politiciante nekguk, golhguk semsemna dingin a thangkam saksakte, a lampi dinguh a sial saksakte i suah khak ding leh i siate zuau gengen ding thapiapia i hih khak ding kidawm tek ni. A taang/vak khempeuh suangmanpha (kham) hilo hi (All that glitters is not a gold"). Topa zahtakna leh ama' deih banga gamtatna pen khansauna, hauhna, cidamna leh thupha nak na hi zaw hi.
Thupha na ngah nop takpi leh mihingte na muan zawh zahin van leh lei a piangsak a, na khempeuh a piangsakpa mah muan pen leh belh pen in nei in la, na kisapna na lungulhte upna takpi tawh ngen lecin amah in nang adingin kilawm kituak a sak leh hong pia lua ding hi. Ta in a pa kiangah a nget khempeuh (a piak zawh ding ahi zongin) a piak kim loh mah bangin Pasian in zong na deih khempeuh, na nget khempeuh hong pia lo ding a, na zatsiam zah ding, na kisapzah, na khamkhop ding, na silh khop ding ciang kilawm a sak bangin hong pia ding hi.
MIDANGTE MUAN DING SANGIN
PASIAN MUAN DING HOIHZAW HI.