MERRY CHRISTMAS LEH HAPPY HOLIDAYS A CIH A KHIATNA THEIH LOH MANIN A BUAI MI TAMPI TAK OM
Merry Christmas cih leh Happy Holidays a cih pen mi dangte tungah a hoih a pha a tun'na ding, nopna a ngahna ding uh i deisakna tawh kamkhum kizang (polite seasonal greetings) tuaktuak ahi hi. Ahih hangin hih kammal a kizatna leh a khiatna a bang hiam hiam cih a theisiam zo lo mi pawl khatte, a diakin mi dangte biakna leh ngaihsutna thuakzawhna ahih kei leh theihsiam (religious tolerance) a nei vet loin biakna hahkat pha diak kineih a khauhpai khengval luate (religious bigots) in gam leh minam vai-ah meetbawlna dingin hong zat sawm uh dihdih uh a, "Christmas tungah gal hong kipulak khumna dingin Happy Holidays cih hong kizang hi," ci-in conspiracy thories mutna tawh mi tampi tak bumhai gawp uh ahih manin buai dingin a kisam lopi-in a buaipih kitam mahmah mawk hi.
November kha bei kuan leh January kha thak kuan kikal pen Lungdamkohna (Thanksgiving), leitungah mi mawhte honkhia leh gumkhia dingin Jesuh' hong suah a phawkna dngin a kizang Christmas, kum zalom 2BCE kipat cil lai-in Seleucid Empire' Antiochus IV ukna nai-ah Judahte' galdo mite Macabbee kicite kiphinnna leh lehdona Maccabean revolt (167 to 160 BCE) kipat cil lai-in Judahte' Second Temple siahsuahna leh apkikna (rededication) leh Jerusalem a lakkik zawhna uh a phawkna pawi Hanukkah, Kum Lui leh Thak (New Year's eve and New Year), American-American culture zuite in kum sim in December 26 - January 1 kikal a zat uh pawi Kwanzaa kici, culture tuamtuamte in zan a sawt pen hun a zat uh pawi Winter Solstice, letsong kipiakna pawi (a taktakin mi zawngt huhna dingin letsoong kipiakna ni) Boxing Day, leh haksat thuak gimnate pulakkhiat hun dingin annek khawmna pawi Festivus cihte a om hun tawh kituak hi.
A tunga pawi lian leh thupi pawl khat i gen daudaute leh khawl hun (holidays) hun in Merry Christmas cih kammal zat den ding pen ahi thei lo leh a kilawm lo kammal tawh hong kibang pah hi cih kilang hi. Tua banah a tunga pawi i gente pen secular leh religious pawi tawh kihelh ahih manin Merry Christmas cih bek greetings kammal dingin kizang leh Christian ahi lo biakna dangte biakna simmawhsakna tawh hong kibang ahih manin a huampi in genkhawmna dingin Happy Holidays a cih mah zat hong kilawm pen hi. Merry Christmas pen Tapidawte in Christmas a pi ni-in i nak zat pha diak a, Christmas a tun ma leh kum thak ma greetings kammal dingin i nak zat mahmah kammal ahi hi.
Happy Holidays leh Merry Christmas kammal kizatna leh Happy Hollydays cih Christmas dona dingin kizang peuh i saksak ma-in a kammal a khiatna a bul a bal i theih kisam hi. I theih mateng politics (naingayanzi) ah biakna meetbawl nuamin mi hingkhem phamawh a sa lo gam makaite leh upmawh, phuahtawh leh zuau bulomtang a kigawm a kuku pawlte conspiracy theory in a gengente un hong bumhai niloh ding hi.
HOLIDAY cih kammal pen kammal nih "holy-day" cih nih kigawm ahi hi. "Holiday” cih kammal hong kizat masakna a kimuhna pen 1500s hun hi pan a, tua ma-in a kammal lui Old English book Ancrene Riwle ah “haliday” cih kammal 1200 kum in a kizang a laih (replaced) hi bek hi.
Tua ma-in AD 950 kum in “haligdaeg” cih kammal Old English Lindisfarne Gospels ah na kizang hi. Hih "holiday" ahih kei leh "haliday" ahih kei leh "haligaeg" a cih kammalte pen Old English “halig” (holy a cihna) leh “daeg” (day a cihna) hi. A kammal kipatna (originally of the word) pen biakna pawi (religious festival) leh tawlngakna ahih kei leh gualnopna ni (a day of recreation), nasep silbawl panin khawlin suakta (free from labor and toil) a cihna hi.
English pau leh aw suah/kaih (language and pronunciations) ah tu-in khangthak (modern) hun ah “holiday” cih kammal zangin kua hiam khatpeuh "Happy Holiday" na cih ciangin "Happy Holy Day" ci-in ni khat liuliau bek biakna tawh kisai-ah a poimawhna genna dingin nopna ahih kei leh lungdamna ngah ta in (happiness for a singular day of religious significance), na cih nopna hi zaw hi. “Happy Holidays” ci-in deihsakna tawh na gen ciangin Christian calender sungah Advent hun sung teng 28 Nov, 2021 – 26 Dec, 2021 dong huam kha-in na deihsakna thu na genna kamkhum zatna hi.
Advent i cih pen Christian calendar sungah Christmas a pi ni 25th December hong tun ma - 28 November panin 24 December dong a kizang leh Feast of the Epiphany kici annek khawmna tawh tawh tawh a kibeisak genna hi a, Christmas hun tun ma Niini li teng genna hi. Tua ahih manin Chisristmas season hun in mi dangte in nakpi nakpi nuuamna leh lunggdamna a ngah theihna dingin na deihsakna thu na gennop ciangin “Happy Holidays” ci-in na deisakna thu na gen (wish) pen Advent nitak a kipat ni zan panin Christmas ni kihelin Feast of the Epiphany kici nekkhawm bawlna teng huam khin vekin na deihsakna thu na genna hi zaw hi.
Late Old English ah 1038 kum in "Christes Maesse" kizatna Jesuh Khrist hong suahna ni ci-in Cristes Maesse cih kammal a zatna kimu pan hi. Tua khit nungin “Christ Mass” a cih kammal pen English kammal ah na kizang pan a, tua khit nungin modern English ah "Christmas" cih kammal hong kizang pan hi zaw bek hi. “Merry Christmas” ahih kei leh “Christmas” ci-in mi dang khatpeuh deihsakna tawh a kammal na gen ciangin Jesuh hong pian' ni hi ding hi ci-in mi a tam zawte in a ciamteha leh kipsakna (recognized) ni 25th December ni-in tuucingte tungah a kizasak nuamna, lungdamna (joy) ngah ta in, ci-in ni khat adingin a special greeting na cih nopna hi zaw bek hi.
Hih bangin kumpi tung panin ciamtehna ngah in khawlna ni (holiday) a kingah hun pen biakna lamsang tawh kisai khakna nakpi takin nei hi cih Judaism leh Christianity biakna zuite adingin kilang pha diak hi. “Happy Holidays” cih kamkhum tawh mi dangte deihsakna thu (wish) na gen ciangin Advent hun sung teng huam kha loin "Mass of Christ" ci-in Lungdam Bawl ni-in nekkhawmna i bawl tawh kihelin mi dangte tungun, "Nopna na ngah ta un," cih genna kammal dingin a kilawm zaw na hi zawsop hi.
Biakna (religion) meetbawl nuamin zuau bulomtang tawh Christmas a do om hi ci-in hong khemte kibumhaisak nawn kei ni. Topa Jesuh hong suah lai-in a zin tun'na ding uh mu zo loin ganbuk (manger) sungah dai dide zan siangtho in hong suah bangin i lung sungah Jesuh i suah sak lai teng kuamah in Christmas ni a manphatna a dodo zongin beisak zo lo ding hi.
Tua ahih manin 25th December ni in na hih ka lai gelh a sim khempeuh tungah "Merry Christmas" zong ci loin Jesuh' hong suah a phawkna ni dingin a kizang Lungdam Bawl ni-in nakpi nuamna, nopna leh thupha na ngah un, ci-in Zokam sit tawh deihsakna ka hong gen hi.
