Saturday, 10 October 2020

Pawlpi Sia leh Upa Dingte Pianzia Ding

 PAWLPI SIA LEH UPA DINGTE PIANZIA DING

Tu hun ciangin Khristian pawlpi sung leh Khristian thu-upna ah pawlpi mite' thu zuih ding thu leh a pianzia ding vive bek uh gen in kinei a, amaute tuu bangin a makaih ding siate leh upate piazia ding gen kuamah om vet lo ahih manin i biak Pasian a kibang hi napi pawlpi milip leh Khristian milip a kibehlap hilo napi-in pawlpi kikhenna tam semsem a, kilangneihna suuksia semsem in, zung thuk kha semsem hi. Tuucing gina loin tuute a cin' hangin ngaite in balzan a, tuute kikhenthang in, gammang khin uh hi.

Ngia hon lakah tuute kipumkhat in, tuucingpa in a kep lai teng ngia in ne zo lo hi. Tuucing hoih in a kep leh a cin' tuute kikhenthang ngei loin kipumkhat liailiai den uh hi. Pawlpi a kikhenkhen sak sia leh upa pen upna man tawh pawlpi makaih lote bek hi. Pawlpi mite' hangin pawl sung kikek ngei lo a, makaite, upate leh siate hong kilem loh ciang bekin pawlpi kitamkham zo bek hi. A makai (tuucing) ding om loin tuute a vak zau ngam om lo hi. Tuucing hoih in a tuute khahkhong in a pheng vak gawp ding uh phal lo a, sihpih ngam zaw hi. A tuute lona mun ah lumsak in, tui kiangah paipih a, bangmah kitasam sak lo hi.

Pawlpi Sia dingte' pianzia ding:

Mi khatpeuh, pawlpi sia nasep a ut leh a hoih mahmah ahi hi, a cihna thu a man ahi hi. Tua ahih manin siate pen paubaan'na a nei lo mi, zi khat bek a nei mi, lungsim hoih hithiat mi, thu a ngaihsun thei mi, a kilawm a kituakin a gamta mi, zin leh leengla do a siam mi, thuhilh a siam mi, zu a kham lo mi, a ngongtat lo mi, lungsimnem mi, kitot a uk lo mi, sum a deih lua lo mite hi ding uh hi. A innkuan sung hoih takin a uk zo mi, a tate thumangsak thei-in, na khempeuh ah a kilawm a kituakin a gamtasak thei mi hi ding uh hi.

Bang hang hiam cih leh mi khatpeuh in a innkuan sung ukzia ding a theih kei leh Pasian’ pawlpi kem thei lo ding hi. Khristian a suaktungte zong hilo ding hi. Tua bang mi thakte kiphasak thei a, Dawimangpa mah bangin thukhenna a thuak mite hi kha thei ding hi. Pawlpi mi ahi lo mi dangte in zong a zahtak mite hi ding hi. Tua hileh mindai kha lo ding a, Dawimangpa’ thangah awk kha lo zaw deuh ding hi.

Pawlpi Upate dingte' pianzia ding:

Pawlpi upa dingte zong a gamtat hoih, a lungsim citak, leenggahzu tam a ne lo, sum thu-ah a huaiham mi hilo ding uh hi. Lungsim kisuan'na a om lo, upna thu-ah a kip mite hi ding uh hi. A masa-in kize-et phot ding a, paubaanna a om kei leh sem thei pan ding uh hi. A zite uh zong a gamtat hoih mi hi-in, mi gensiat a hat lote hi ding uh a, lungsim citak, thu khempeuh ah a thuman mi hi ding uh hi. Upate pen zi khat bek a nei mi, a tate leh a innkuan sung hoih takin a uk zote hi ding hi. Pawlpi upa hoih takin a semthei mite pen mite in zahtak uh a, Khrih Jesuh a upna thu uh kisuanna om het loin hang takin gen ngam uh hi. ðŸ“– 1 Timoti 3:1-13

✍️ Thang Khan Lian #ZUNs
Image may contain: one or more people, outdoor and nature

Thang Lam Tuang and 1 other

TUU VUN A SILH NGIA TUU SAK KHAK DING A LAUHUAI BANAH HAIHUAI HI

 TUU VUN A SILH NGIA TUU SAK KHAK DING A LAUHUAI BANAH HAIHUAI HI

Biakna leh gamvai tawh kisai tuu leh keel bangin a kikhenna gam (secular state) ah makai cimawh leh beidong kisa tengin biakna paulap in pasian, nusian leh Pasian (god, goddess and God) min zangin biakna paulap in nei-in awng baba uh a, meetang (vote) leh amau gum ding mi (supporters) zon'na in nei uh hi. Democractic gam khempeuh phial pen a gam bup uh thukham/upadi (Constitution) ah biakna suahtakna (religious freedom) leh biakna leh politics a kikhen ding hi ci-in SECULAR cih tuang khin hi. Gam khatpeuh ah minam tuamtuam leh biakna tuamtuam tampi om ngeingai ahih manin biakna leh gamvai a kigawmkhop ciangin galvan lauhuai pen suak thei a, minam neu leh biakna neu (minorities) tengin minam leh biakna golte (majorities) thuak zo lo uh a, minam leh biakna hanga kideidantuamna leh kituambawlna (prejudices and discriminations) khauhpai semsem sak ahih manin kigalneihna leh kimuhdahna lianpi piangsak hi.
Zum (office) leh meetings neihna mun khawnga video leh maan kizaih liangin thungetna tawh pat sese pen biakna hahkat mite ngeina hi peuhmah lo a, a innlum a lolum ah thungen ngei mel lo, thungen man lo liangte ngeina leh pianzia lim kilahna leh a puatham in biakna hahkat kineih Farisai' mite lungsim hi. Zum sung leh meetings neih sim in thungetna nei nuam tentan teitei ten kuamah muh leh theih sese loh in a ging loin zong lungsim thungetna nei thei lua uh a, lungsim tawng a encik Pasian in a thungetna dawng lo dingin hai lo hi.
Zum sung leh inn sung khawnga biakna tawh kisai Mary, Jesuh leh a dang dangte suang liapluap pen biakna hahkat mi hihna lahna hilo hi. Mary, Jesuh leh a dang dangte maan leh liim pen amau hun in maan kizaihna camera na om lo a, a lim uh kisuai in a kem cih bang kuamah om lo ahih manin milim biakna (idolatory) namkhat mah na hi zawsop hi.
Democractic secular gam-a politics ah biakna puaklut sawm teitei mite pen mihoih a kineihkhem makai, amau Pasian min tek tawh biakna leh gamvai gawm leh mek khawm lo dingin a kiciamna uh leh a gam Constitution palsat makai, thuneihna leh amau pum gup ding ngahna ding ngimna nei mi cimawh politician gina lote lim kilahna hi. Biakna hahkat mi in politician nasep a hun neih khempeuh (full-time) uh beisakin semkhawm ngei lo hi. To (master) nih na a sep khawn sawm sila huaihamte lungsim hi. Biakna kizelh ding a deih taktakte in a biakna thu uh leh Lungdamna Thu (gospel) a za leh thei kha nai lo mite kiangah va puakin a va tangkopih dingin missionary in kuankhia zaw uh hi.
Politician ngia tuu vun silh mite' thangzak ah awk khak ding lauhuai mahmah hi. Biakna leh politics a gawmkhawm gam makai gina leh hoih taktak kuamah om lo hi. Bang hang hiam cih leh a baih vet lo na lianpi nih sepkhop kisam hi. Politics pen Lungdamna Thu tangkona dinga platform hilo hi. Politics leh biakna gawmkhawmte pum gupin a pakta mite pen secular democractic politics taktak thei vet nai lo, Communist gam suuksia diakte bangin biakna khat bek aana tawh kizuihsak ding deihte leh sazuk in kiman'na ding nei loin a ki a puak ngaungau bangin luzang ah khuak a mot puak belbal mite bek leh mi dangte' biakna leh ngaihsutna thuakzawhna nei loin mi ngongtat (fanatic bigot or radical) mite bek hi.
Politics ah lawhcin'na dingin biakna tangkopih kisam masa lo a, amau sik leh tang dinga teel mipite hamphatna ding leh noptuamna dinga nasemte lawhcing uh hi Biakna hahkat kineih politiciante na etteh sangin Pasian' adingin a lutang phum ngam in, a nuntakna khempeuh kipia ngam mite etteh zaw lecin kha gim na nam zaw ding a, na biakna zuih zia man zaw ding hi.
✍️Thang Khan Lian
Image may contain: text

DAI TAKIN KHANGKHIA IN LA, KAMDAM IN PAU IN

DAI TAKIN KHANGKHIA IN LA, KAMDAM IN PAU IN

I Zo historians leh researchers pawl khatte in Zomite khangthu leh i pu i pate hong kipatkhiatna leh pian'na bulpi hi ci-in a lim gen mahmah uh Lu, Zou, Zhou Kingdom hun lai-in Zhou kumpite' ukna nuai-ah (tu-in Qufu district kici) September 28, 551 BC in a piang, Spring leh Autumn hun (period) lai-in politician leh Chinese philosopher, Confucius philosophy Confucianism School (of Though) - mimal leh government sia leh pha khentheihna, a man leh man lo khentel theihna (morality), tangpi tangta lakah dikna leh cihtakna omna ding genbel in a nei leh pankhiapa, kum 71-72 kiim a phak hun 479 BC in Lu, Zhou Kingdom ah a si Confucius kici in, "Khaici (seed) pen a thawm/ging (sound) om vet loin khangkhia a, ahih hangin dai takin a kipiangsak hi napi singkung a tuk ciangin a gin' ngaih pha mahmah hi. Hih pen daih khikhena (silence) i vangliatna; thuneihna (power) hi. Dai takin khangkhia hi," na ci hi.
Vai khatpeuh, thu khatpeuh ah a thawmgin' a ngaih henhan, a pau ngaih lala, kam beembem in awng laulau in, tua bang tua bang, tua teng ka semkhia a, tua bangin khan'tohna ka piangsak hanhan hi ci-a awngawng mite in sepkhiat kician taktak mel nei lote zawsop nuam mahmah uh a, a thuneihna leh a vangliatna uh a gin' a ngah henhan pong hangin a taktakin telcian le'ng na kihtakhuai het loin na thupisim huai lua het lo zawsop thei uh hi.
Ui in zong a kihtakte tawngtawng ngam bek a, a ham ngaih pha mahmah napi-in pet ngam vet lo hi. Mi dangte, nam dangte leh gam dangte ban vauvau, ban ngikngik cihte pen a lauhhuai lo mite, thuneihna leh vangliatna nei zo lote leh a cimawh piante na hi zawsop nuam mahmah uh a, mi meidawi leh cimawh piante na hi nuam mahmah se uh hi.
Nupi papi khinsat in zong zan ciangin a simtham in kuamah muh loh leh zak loh dingin gim leh tawl mahmah in khua-ul sisan luang bangin a zan nasepna uh mi dangte zak theihtheih dingin kisialhpihin na tangkoko niloh ngei lo uh hi. Ahi zongin kuamah muh lohna a nasep gimna uh a mawkna suak loin kha kua khit ciangin naungek hong kap zakzak a, a nasep uh kisialhpih sese loin a pulakkhiat loh hangun a nasep gimna uh amah leh amah a suah khit nungin a thawm kiza (kap zakzak) veve a, kum thum ciangin a nasepna uh hong paukhia lel hi.
US President William McKinley a kithah khit nungin a zalaihpa, US President a 26na September 14, 1901 – March 4, 1909 kikal sung thuneihna a len leh Republican President Theodore Roosevelt in, 'Speak softly and carry a big stick; you will go far,"cih a paunak zangin US foreign policy dingin na zangin ma na khuat hi. Hih a kammal hoih a khiatna pen kidawm takin (caution) gamta in la, kuamah tungah gitloh masakna tawh khut kha masa lo ding ahih kei leh va sim masa loin (non-aggression), hiamgamna ahih kei leh ngongtatna (violence) zat a kisapna ah zang in. Tua hileh gamlapi na pai zo ding hi, a cihna hi.
Kidawm takin gamta in, gitloh masakna tawh khut kha masa loin, "Kam khum tawh pau in la, ciang gol tawi in (Speak softly and carry a big stick)," cih policy zangin lenkip leh paipih zaw le'ng saupi kipai zoin, kimainawt zo zaw ding hi.
✍️ Thang Khan Lian #ZUNs reports
Photo: Confucius
No photo description available.