Wednesday, 4 January 2017

ZOMI TEN I NGAIHSUTNA UH KISITTEL PHAT HUAI HI

ZOMI TEN I NGAIHSUTNA UH KISITTEL PHAT HUAI HI
Camp leh cialpi a om ciangin a piang thak kitam mahmah a, a sawt loin a ngei a bang suk pahpah kitam mahmah se hi. Siate thugensiam lua maw, pawlpi mite kikhemnop lua maw cih kithei zo lo a, Satan nasepna khauh lua maw, i khaici vawhna mun dai lua maw, i thuciamteh theihna (memory) buah/peeng lua ta maw ahih kei leh piangthak limlim ki-addict gawp maw cih zong kitel zo lo hi.
Kikhopna ah mi thuman leh genbaang lo bang keek in khe bang thuap lenlan in a tu beubau kitam mahmah a, biakinn sangkil pusuak khia lian leng thusia leh kha nin tawh a kipawlkhawm pah kitam mahmah se hi.
Laivuanna ding a nai ciangin leh haksatna i tuah ciang bekin biakna hahkat leh thunget hahkat kitam mahmah se a, laivuanna bei in, tawm khat neih leh lam kicing nei zaw dawm leng thungetna an ngawl leh an tang banga tang kitam mahmah se hi.
Genbaang lo zah bang keek-a kimihoihsak kitam mahmah a, ei mawhna leh citlahna kitheihmawh bawlin mi mawhna leh citlahna ding bekbek a leitang zon' den keei leh a muh siam kitam mahmah se hi. Ei gamtatna kuamah hong theihpih ding leh muhpih ding a ut ki-om mel lo napi-in mi gamtatna teng a encik​ den CCCTV camera a bang mi kitam mahmah mawk hi.
Kiteelna ding leh meetna ding a om ciang bekin gam it kitam mahmah se a, makaite gen teng um in a kihon thutuah kitam mahmah se diak hi. Gam makaite zong kiteelna ding om ciang bekin gam it leh thugensiam om se hiam ahih kei leh mipite kimawl lua lai hiam cih zong a ngaihsuthuai mahmah thu khat ahi hi.
Biakna makaite leh i pastorte zong mopawina a om ciangin a thupha piakte uh khauhpai mahmah leh lawhcing mahmah diak se a, mopawi khit kha nga kha guk khit ciangin nau nei kitam mahmah ta hi. Pastorte' vanglian lua maw ahih kei leh a thupha piak uh khauh lua maw ahih kei leh vangam malep ci-a la i saksak pen nupa malep cih sak leh zuih a thuah pah kitam lua ta maw cih zong thu hamsapi khat suak ta hi.
Inn sungah ah maigum ngemngam den napi mipi lakah a om ciangin a maitai seisai leh a kamsiam daldal se kitam mahmah a, mipi lakah a om ciangin a kam sungah i khut guanglut leng zong hong petsak lo ding zah a kibawl siam kitam mahmah se hi.
Inn sungah aw tol lala, hi phangphang napi mipi lakah i om ciangin mite' mitmei ven siam kitam mahmah se a, mipi lakah kidawm lua kisa-in ak gul mu a bang duaiduai kitam mahmah se hi.
Zi leh tate hawmthawh bawl-a, ak tui banga dawm leh a kihta khualkhual kitam mahmah napi-in i sanggamte leh midangte awlmawhna a nei vet lo kitam mahmah se a, mipi lakah a om ciangin vompi halung vei a bang buatbuat se kitam mahmah hi. Ama' ngaihsutna lo gen kha zek leng khuaibu pal khaksak a bang keei kitam mahmah hi.
Mipite phattuampih ding nasepna dingin a khut me nangawn a tangsak nuam lo kitam mahmah napi-in mipite phattuampih theih ding a sem, a bawl, a gen leh a gelhte a gensia kitam mahmah se hi. Tu hun ciangin thukizasak media leh social network lamsang a hat minamte mah thunei pen uh a, a ngeina uh leh a laite uh kemcing zo pen, zuak zo pen, minthangsak zo pen napi-in media lamsang nasemte huhna piak ding leh thapiak ding sangin huih thau leh veih bang uh hi cih ngaihsutna nei a, mi gengen nuam kitam lai mahmah mawk hi.
Pasian nasemte adiakin khasum kipia lo hunbit nasemte, evangelist-te, missionaryte leh pastorte thapiak leh thungetsak ngei beek lo napi-in a gensia nuam, a mawhna ding uh leh a citlahna ding bek uh a zong nuam kitam mahmah sese lai mawk hi. Pasian nasem leh biakna uk i cihte zong mihing mah hi uh a, a thuman lohnate uh tai ngam, hilh ngam, pholak khiat ngam loh ding cihna bel hilo hi. Jesuh in zong biakna uk mahmah leh minam ngeina a kemcing Farisai leh Saddusi mite zong na tai gawpgawp lel hi. Jesuh' za len ni cihna hilo a, pawlpi mite in a gen ngam pen hoih zaw pek a, lawki ten hong gen leh pholakkhiat ciangin mindaina leh maizumna i tuah pen sah zaw pek hi cih nop man bek hi zaw hi.
Na tutna kuamah in hong sik nitsak ding na deih loh bangin midangte tutna zong va sik nitsak se ken la, na inn kongah nin paih ding na deih loh bangin midangte inn kongah nin va buaibuai nawn kei in. Midangte huan sungah kiak leh ling po-in, tulak bang hi na va cih saksak hangin nang huan sunga kiak leh ling leh lopate na bei tuam lo ding hi cih phawk in. Vangik pua-a a lel mi khat na huh zawh kei ding leh a hakkol va lak khiatsak se kei in la, a thanem mi khat na huh zawh kei ding leh vangikzaw va guan' behsak se kei in. A puk mi khat na phot nuam kei leh a tung va sik khum beh sawnsawn kei in. Midangte na thusim loh hangin nang zong kuamah in hong thupi muh lua lo kha ding hi cih mangngilh kha kei in. Mi na huh zawh loh ding khat tungah huhna piak ding ciam kha kei in, nang leh nang leiba kiguan tawm se kei in. Hih khialna (mistakes) pen a maisakna ding baih mahmah napi-in mi khat i muanna i khahsuah khak leh i khan' tawntung hong muan kik theihna ding uh i ngah kikna dingin sum tawh kilei kik zo lo hi.

INDIA IN AGNI-IV MISSILE SITNA NEI KIK LEULEU

INDIA IN AGNI-IV MISSILE SITNA NEI KIK LEULEU
Jan. 3, 2017: India in long-range strategic missile Agni-IV missile kici zan sun nai 12 in Addul Kalam Island, Damra khua a om Odisha stare tuipi pangin lawhcing takin sitna (test) nei kik hi.
Hih Agni-IV missile pen ton 1 a gik hi a, a hatna range pen Km. 4000 dong kap kha ding hi. India in Agni-IV pen India in 3,000 km leh 3,500 km kap kha ding sitna na nei khin zo hi.
Hih Agni IV pen road-mobile launcher panin a kikapkhiat ahi hi. India in Agni -IV pen galkap (army)-te zat dingin apkhia khin zo a, 2011 leh 2012 in nga vei sitna na nei khin zo a, 2014 leh 2015 in nih vei tuak na sit khin zo hi. A beisa in a sitte pen a range 3,000 panin 3,5000 km kap kha ding sitna na nei a, zan-a a sit kik pen km. 4,000 dong kap kha ding ahi hi. India in Dec. 26 in zong km. 5,0000 dong kap kha ding intercontinental ballistic missile kici sitna na nei a, leitungah Russia, US, China leh France bekin Agni -V banga hat missile nei pan hi. Agni-V pen 17.5m (57ft) in sang a, tonnes 50 in gik hi. Agni pen Sanskirit leh Hindi pau panin a kila hi a, "meikuang (fire)" acihna ahi hi.
India in missile hatzaw sem Agni _VI a bawl san lai tak hi a, tu kum sungin sitna neih sawm hi.
Source : The Hindu

AUGUST 7 CIANGIN KHA AWK IN TAWM VALH DING

AUGUST 7 CIANGIN KHA AWK IN TAWM VALH DING
Jan. 4, 2017: Hong tung ding August 7 ciangin awk in kha tawm khat valh (partial Eclipse of the Moon) ding hi. Hih pen mikang ten
"the Old World" a cih uh Eastern Hemisphere lam-a om Europe continent sunga om a tamzawte, Africa, Asia nisuahna lam gam khempeuh, Australia leh New Zealand ah kimu ding hi.
Kha awk in valh i cih pen leitung pen ni kimkot in a kipeipei hi a, kha leh ni kikal ah leitung hong om khak ciangin ni taang liim (dark umbra) in kha tuam kha ahih manin kha awk in valh kici hi. Leitung liim "Earth's dark umbra ahih kei leh dark bite'' kici in kha tawm liah ding a, leilu lam nai 18:20 UT (Universal Times) in liah ding hi. Ahih hangin "the New Wold" lam-a om North America ah kimu thei lo ding hi.
Tua loin hong tung ding February 10 ciangin Penumbral Eclipse of the Moon kici (maan nihna lim ah) kha tawm awk in a valh kici pen Europe leh Eastern North America panin Feb. 10 7:43 p.m. EDT, or 0043 GMT Feb. 11 in kimu thei ding hi. Hih Penumbral Eclipse of the Moon kici pen kha leitung kimkot in a kipei lai takin leitung in ni taang liah a, tua leitung liim (penumbral) in kha liah ahih manin khalik (full moon) ahih hangin Europe leh North America ah mial khekha pian ding hi. Kha pen phalvak kuan ciangin mial diak se ding hi.
European gam-a teng ten khuamial khit ciangin mu thei pah ding uh hi. Kha awk in a valh pen i et hangin bangmah a siatna om lo a, ahih hangin ni awk in a valh ciangin et loh ding hoih pen hi. Mitna thei a, kamsia leng mit sia thei lai hi.
Source : Space.Com

TRUMP IN US PRESIDENTIAL ELECTION AH RUSSIA A KIGOLHNA THU A UPLAHNA THU GEN

TRUMP IN US PRESIDENTIAL ELECTION AH RUSSIA A KIGOLHNA THU A UPLAHNA THU GEN
Jan. 5, 2017: US President kiteelcing thak Donald Trump in US Presidential election ah Russia kigolh in, Democratic party-te email a hack sakna thu a uplahna (scepticism) thu gen a, zan in US Vice-President thak Mike Pence in Trump in a uplahna thu citak takin pulak khin zo hi ci-in Trump gum hi. Tua loin Republican partyte makai leh Alaska governor Sarah Palin in zong Russiate kigolhna thu a uplahna thu pulak hi
Trump in bel US President kiteelna ah Russian intelligence ten Democratic Congress makaite email hack sak mah uh hi cih kanna leh thukuhupna nei CIAte pen 2003 in Iraq a leikhamang Saddam in mi a lom-a thahna ding leh siatsakna ding (mass destruction) galvan nei hi ci-in US in Iraq a simna dinga a hanthawnte ahih manin a thugen uh up ding hilo hi na ci khin zo hi. Zan in Trump in a Twitter ah US kiteelna ah Russia kigolh hi cih thukhupna neih ding pen a hun ding Friday ciangin kisot to lai hi ci-in tuangsak hi.
Trump in US President kiteelna ah Russian intelligencete kigolh takpi i cih theihna dingin a beisa hunin US intelligence-te khialhna zong et kik kul lai a, Friday ciangin thusim kaikhawm (intelligence)-te thumuh khempeuh ki-en pha kik lai ding hi ci hi ci-in Mike Pence in ci hi.
US President Obama in bel Hillary' kiat theihna ding US President kiteelna ah Russian inntelligence-te kigolh takpi mah uh a, Trump gum uh hi ci-in a thuk kikna dingin nung kal in US gam-a Russian diplomatic compound nih a khaksak banah Russian diplomats (gam khat leh gam khat kikal a nasem ulian) mi 35 US panin na hawl khia hi. Ahih hangin Russia in Democrats partyte ngawhna nial a, Russia gam-a gambeel a om US National Security Agency-te thusim tampi pholak Edward Snow in zong Russia kigolh dingin uphuai lo hi ci a, WikiLeaks phuankhia Jullian Assage in zong Russia kigolh lo hi ci hi. Obama in bel bel Putin' thupiakna bangin Russian intelligence-te kigolh mah hi cih mitdel sial khau let in len teta hi.
#Behlapna : US President kiteelna ah Russia kigol mah hi, kigolh lo hi cih pen thuman theih khiat ding a hamsapi khat suak hi. Russiate kigolh takpi ahih uh leh US in leitung gam tuamtuam ah kiteelna a om ciangin amau deih gam makaite cin'na ding hanciam in, a deih lohte uh paai khia uh a, tua bang mahin Russia in zong USte' gamtatna thuk kik a, US intelligence-te sangin Russian intelligence-te thahat zaw uh ai tam mah cih a ngaihsut huaipi khat suak hi. Ahih kei leh Obama in Trump leh Putin kilawmtatna ding a dalnopna man ahih leh ama goluahna (legacy) a kizopsakna ding a lawhsap manin a zum seelna dingin a zuau bulom tang teng mut kik hiam cih zong kitel zo lo hi.
Sputnik

MYANMAR KUMPI IN ROHINGYA MUSLIM SATTE MAN TA
January 4, 2017: Myanmar kumpi in Rohingya Muslimte a sat policete kikhumcip/kemcip (detained) ta hi ci-in zanhal in pulak hi. Rohingya ten Buddhist ten hong nengniam hi ci-in nung kum October kha a kipanin lungphona na nei uh a, tua khit nung mi tampi police ten man ta hi. Kawl police leh galkap ten lungphona nei Rohingya Muslimte a bawlsiatna uh video tampi kikhahkhia ta uh a, Kawl kumpi in tua banga ngongtatte daan kipia ding hi ci-in kamciamna nei ta hi. Kawlgam pan-a Bangladesh leh gam tuamtuam a Rohingya galtai ten a kibawlsiatna thute uh tangkopih uh ahih manin Kawl kumpi leh Aung San Suu Kyi in minsiatna tampi thuak khin zo ta hi.
Zanhal in Kawlgam ulian ten Kontukkauk khua-a Rohingyat-te November khat a bawlsia policete tungah daan kipia ding hi ci hi. Suu Kyi' zum in Kontukkauk khua-a Rohingya bawlsia police ulian mi lite min pulak khia ta a, tuate lakah police ten Rohingya khua mite kigualsak in, a khutte uh a lu uh-ah koihsak uh khangno khat a sawt gawp lai takun awlmawh se loin video a na zaih hithiat police constable Zaw Myo Htike min zong tuang kha hi.
Police ulian ten tua bangin Rohingyate kigualsak in a sat gawpna uh leh a mai uh tam veipi a suihgawp sakna uh constable Zaw Myo Htike in video na zaih hi. Rohingya activist khat in hih thupiang khempeuh Shikhali rufegee camp a thupiang hi ci-in AFP newte thu na pia a, tua panin Kawl policete ngongtatna thu hong kipholakkhia thei hi.
Kawl police ten galkap ten Rohingya Muslim ten lungphona a neih uh a betdaihna dingun military operation kici a pat khit nung uh Rohingya Muslimte mi 600 val kimancip ta hi. Rakhine state ah buaina pen 2012 in na kipan a, hih buaina hangin Rohingya Muslimte mi 120,000 refugee ah bu ta uh a, pilna sinna leh zatui zaha bangmah a kicingin ngah nawn lo uh hi.
#Behlapna : Ei Zomi ten zong Kawl galkapte ngongtat hi i cihcih pong hangin Rohingyate bangin media kizopih nei in, media lamsang i hat mateng Kawl galkapte thuman lohna leh ngongtatna i gengen hangin huihpi nung delh mah kibang ding a, a mawkna suak ding hi cih phawlhuai mahmah ta hi. Rohingya ten 2012 pan bekin Kawl kumpi leh galkapte a thuaklahna uh hangin lungphona neih na kipan cih theih phial napi-in in Kawl kumpi leh galkapte ngongtatna leh thuman lohna leitung bup zak leh muh theih dingin na pholakkhia zo ta uh ahih manin Rohingyate etteh tham cing mahmah hi Ei Zomi ten zong refugee status leh UNHCR card ngahna bek tawh i lungkim nawn loh ding kisam mahmah ta hi. Rohingyate pen Kawlgammi hilo i cihcih pong hangin leitung in ei thu sangin bil dawh in na nei zaw ta hi.
Source : AFP