Sunday, 15 August 2021

GAM LEH MINAM NASEMTE THEIHHUAI LEH PHAWK KIK HUAI MAHMAH THU TAM LO

 

GAM LEH MINAM NASEMTE THEIHHUAI LEH PHAWK KIK HUAI MAHMAH THU TAM LO

Vietnam Gal (1 November 1955 – 30 April 1975) hun lai-in Nguyen Van Hieu in a phuankhiat leh communism, Marxism–Leninism kigawm, Ho Chi Minh Thought leh Vietnamese nationalism ideologies cihte bulphuhin a kalsuan thau tawi kipawlna (communist political revolutionary organization) or Viet Cong (South Vietnamese querrilla force) or National Liberation Front of South Vietnam kicite in super power gam US makaih South Vietnam, South Korea, Australia, New Zealand, Laos, Cambodia, Khmer Republic, Thailand, Phillipines leh amaute a huh leh a gum (support) Malaysia, Singapore, Brazil, Spain, Canada leh Republic of China (People's Republic of China langte) na bangci zawh uh hiam cih na lungngai kha ngei hiam?

A hang leh a dawnna baihlam leh haksa het lo hi. Viet Cong leh a pawlte Provisional Revolutionary Government of the Republic of South Vietnam (PRG), North Vietnam, Pathet Lao, Kher Rouge, Royal Government of the National Union of Kampuchea (GRUNK), People's Republic of China, Soviet Union, North Korea leh amaute a huh leh gum Czechoslovakia, East Germany, Poland, Romania, Hungary, Bulgaria, Cuba leh Sweden gualzawhna thusim om hi.

South Vietnam leh Cambodia gamah armed communist political revolutionary organisation Viet Cong a kicite galkapte in North Vietnam lamlahna tawh amau galkap kipawlna Liberation Army of South Vietnam (LASV) kicite in Vietnam War ah US leh a pawlte na zo gawp uh a, Vietnam gam panin na delh khia zo uh hi. LASV galdo mite (fighters or rebels) kicite pen training a ngahsa government' galkap kiciante (regular army) thakhat thu-in galguk sim in a suam independent group (guerrilla) leh regular army units banah Viet Cong ten a ukna sung uh-ah a kaihkhop tawm uh lokho mite (peasants) hi lel uh hi.

Vietnam War hun sungin South Vietnam leh US a lehdo communist insurgents leh anti-war activists mite in Viet Cong kicite pen South Vietnam lam panin tualsuak mi kumpi lehdote (insurgency indigenous) hi ci uh a, US leh South Vietnamese governments in bel North Vietnam vanzat (tool) hi, ci-in ngawh thapai den uh hi.

Viet Cong ten Nov. 1, 1955 panin April 30, 1975 kikal sung or kum 19 + kha nga + nipi kal li + ni khat sungin US presidents nga - Harry Truman, Dwight E. Eisenhower, John F. Kennedy, Andrew Johnson leh Richard Nixon makaihna nuai-ah leitungah galkap thahat pen leh siam pen hi ung hi ung, a kici US Marines galkapte leh a kipawlpihte na zo gawp uh hi. Vietnam gam bek hi loin a gamveng Cambodia leh Laos gamte ah gal kidona ah Viet Cong galkapte in US leh a kipawlpih galkapte na zo thal gawp uh a, a kizom in gam thum ah super power gam America leh a pawlte na zo thal gawp uh hi.

Viet Cong guerrilla galkapte galvan zatte pen a tamzaw Chinese communist makai Mao Ze Dong' makaihna tawh Galpi Nih bei khit a sawt lo 1 October 1949 in a piang pan Chinese government piak (supplied) hi. Kum 19 leh kha nga val sung a kidiah Vietnam War (1.11.1955 - 30.4.1975), ah Viet Cong querrilla fighters-te galvan zatte pen US leh a pawlte galkapte galvan zat tawh teh theih ding hilo hi.

Tua loin US in chemical galvan a zatna hangun tu ni dongin Vietnam gamah mipoi or piangsual piang leh natna nam tuamtuam a piangsak lai Orange Agent kicite gallons 13 millions val bang na khia zen uh ahih manin Galpi Nihna ah chemical weapons kizang zah tawh kikim a zat hangun guallel veve uh hi (US government in tu hunin rebels or terrorist groups pawl khatte or amau tawh kipawl gamte in chemical weapons zang uh hi, ci-in human rights gum a kineih ngam uh a nuihzakhuai thu hi a, gal kidona ah chemical weapons tam a zang leh khia pen kua dang hi loin American regime hi a, Republican panin Democratic presidents ten na zang zom ngekngek uh hi).

Viet Cong galkapte lakah lokho mi tampi tak a kihel banah a galvan tawite uh a ginat mel loh hangin North Vietnam leh South Vietnam gamte ah a gam mite leh nautangte tawh khuata ah teng khawm uh a, cihmawhte leh mipite huh uh ahih manin South leh North Vietnam mite lungsim zo zo leh hei zo uh ahih manin mipite gupna a ngah manun gualzawhna na ngah uh hi zaw hi. Suahtakna ngahna ding thusim pen thau tawite in mipite nengniam, nencip, tuancil, mot thahthah leh vau lau zawhna tawh mipite gupna ngahna panin suahtakna ngah zawh ding na hi ngei lo hi. Mipite lungsim a zo zote, mipite thapiakna leh gupna tawh mipite tawh mapang khawmte mah a national movement ah na lawhcing zo uh hi bek hi.

October 2001 panin tu dong a kidiah leh kum 20 a pha dektak ta US gal dona lak panin a sawt pen Afghanistan War ah zong Republican President George W. Bush' pat pian'sak gal kido ah Bush kihelin US presidents li - Barrack Obama, a vote campaign lai pek panin kum khat sungin Taliban zawh ding a ciam leh July 2019 in Pakistan PM Imran Khan tawh White House ah a kimuhna ah ni sawm sungin Afghanistan War ah gualzawhna ding leh Taliban zawh siang dingin geelna ka nei hi, a ci Donald Trump leh Joe Biden administrations nuai-ah US makaih NATO leh US allies kigawmin gam 40 val tawh kum 20 sung Taliban a do huan ngelhngelh hangun na zo zo lo hi.

Islamic Shariat Law palsat mite tung leh Afghan kumpi a suamna uh-ah Talibante ngongtatna thu a kilim gen mahmah hangin Talibante gualzawhna thusim zong Afghanistan khamtung lam-a teng mite lakah va teng uh a, na hoih tampi mah a sepna uh leh nautang a humbitna uh hangun mipi tampi tak gupna a ngahna uh hang hi khinkhian. Tua loin US in a ut bangin a pei zawh (puppet) Kabul government in Afghan nautangte nuntakna a humbit zawh loh banah nekguk takgukna nasia lua ahih manin a gammi tampi takin cimtakhuai sa uh ahih manin Talibante thapia-in, a gum tampi tak a om pen Talibante gualzawhna thusim hi.

Tanks kaosiatna ding thau anti-tank guns, gal vanleng kapkhiat ziauziau theihna anti-aircraft weapons a nei lo Taliban ten US leh a pawlte leh kipawlpih Afghanistan government leh a galkapte a zo gawp ding uh bang pian ta mawk hi. Galvan hoih zaw leh sum leh paai hauna hang tawh gualzawhna ngah ding na hi masa den lo hi, cih thusim kimu thei hi. Ak gawh zia nam khat bek na om lo hi.

Tua loin revolutionary movement kici a pankhia buang leh revolutionary army kici min tawh a ding buang pen kumpi lehdo ding cih i thubulphuh tawh kituakin kalsuan ngam kisam a, do dingin a kisap hunin hong ukcip, a ngongtat leh a hong nengniam kumpi hoih lo do ngam a kisap banah poimawh hi. Tua loin revolutionary movement leh revolutionary army cih a khiatna min tawh kituakin a lehpai haihai niloh leh a lampial khin movement leh kipawlna a suak h khin zo hi. A pawlpi doctrine a zui lo biakna kipawlna zong a lampi pawlpi kici a, a biakna doctrine a zui lo mite pen a lampial (heretic or apostate) kici hi.

Revolutionary minthang Ernesto Che Guevara in, "Revolution kici pen a min (ripe) ciangin a kia apple 🍎🍏 thei hilo a, a kiatna dingin lok gawp kisam hi," a cih ngaihsut tham cing mahmah hi. A min ciangin a hong kiat suk hithiat ding a ngak niloh i hih leh revolution kici thei lo ding a, kumpi a lehdo militia group peuh a va mot suam revolutionary group i hih khah leh pro-government movement or pro-government armed organisation group - kumpi tawh a kigulluk a uino a suak khin cihna hi.

✍️ Thang Khan Lian #ZUNs reports
Photo: Viet Cong guerrilla fighter
May be an image of 1 person, standing and outdoors