Monday, 12 December 2016

CHRISTIAN HYMN-TE' TANGTHU "A Sia Ding Honkhia In (Rescue the Perishing)"

CHRISTIAN HYMN-TE' TANGTHU
"A Sia Ding Honkhia In (Rescue the Perishing)"
(Luke 14:23)
Fances J. Crosby (1820-1915)
William H. Doane (1831-1915)
Kum tampi sung New York City-a Bowery Mission (tu’n kiphel khin) a tutphah khat’ tungah, “Kum 50 val sung hih mission ah Fanny Crosby hong hawh simin hih tutphat tungah tu den hi. Hih tutphat tungah a tut laitakin “A Sia Ding Hon In” cih gospel la ngaih a phuah nading inspiration ngah hi” ci-in sumngo pek khat tungah kigelh hi.
“1869 kum, keima’ kum 49 ka phak kum ahi hi. Ka la phuahte tampi pen New York mission-a ka kihel khit-a ka phuah ahi hi. Hih la mahmah zong tuate laka khat ahi hi. Nisat mahmah ni khat nitak lamin nasemmi tampi a kikhopna mun ah thu ka gen hi. Tua banga thu ka gen laitakin nupi khat’ tapa tua nitakin a kihotkhiat kei leh cikmah-in kihonkhia zo ngei nawn lo ding hi, cih ngaihsutna bekbek ka lungsimah hong suak hi. Tua ahih manin, tua kikhopna sungah a nu’ inn leh thuhilhna pana a pialmang tangval khatpeuh a om leh kikhop man ciangin kei’ kianga hong pai nading nakpi takin ka gen hi. Kum 18 a pha tangvalno khat hong dingto-a, ‘Tu-a na gen pen kei ka hi hiam? Ka nu’ kiangah. ‘Vantungah kimu ni’ ci-in kamciam ka piak hangin tu-a ka nuntak zia peuhmah tawh piang thei lo ding hi’ ci-in hong gen hi. Tua pa’ adingin nakpi-in thu ka ngetsak uh a, a tawpna ah tua tangvalnopa maitaii seisai-in hong dingto-a, ‘Tu’n bel ka nu tawh vantungah kimu kik thei ta ning ei, Pasian mu ta ingh ei’ hong ci hi.
“Tua hun madeuh-in Dr. Doane in, Luke 14:23 bulphuh-in, “A Sia Ding Honkhia In, A Si Ding Don In” cih la thulu khat hong khaka, tua thulu tawh la dawng khat ka phuah nadingin hong ngen ngei hi. Tua nitakin ka lungsim ah thu dang khat mahmah zong om lo-a, inn ka tun ciangin hih la ka phuak pah-a, ka lup ma-in a la-aw bulh ding bekin samin ka mansiang hi. A zingsang ciangin tu-a kisasa la-aw bulhsak dingin ka lamalte Dr. Doane ka khak pah hi.
“1870 kuma kikhen Dr. Doane’ bawl Songs of Devotion labu sungah kihel-a a kikhet masaknapen ahi hi. Hih la ka phuahna mahmah ah Pasian in i tuahkhak thute leh midangte’ hong piak ngaihsutnate gawmkhawmin a hoihpen dingin lemin nasem den hi, cih kimu thei hi” ci-in laphuaknu Fanny Crosby in gen hi.
Hih la a phuak Fances Jane Crosby pen America gam Southeast, New York ah March 24, 1820 ni-in suak hi. Fanny J. Crosby ci-in kitamlawh zaw hi. Kha khat leh a lang (nipi kal 6) a phak ciangin a mit na-a, zatui kizang khial a hih manin a mit taw-a, a khan tawntung mit khua mu lo-in om hi. A sih dongin New York City-a St. John’s Methodist Episcopal Church ah pawlpi mi citak mahmah khat-in om den hi. A neutunga kipanin a pi in thu le la kici khempeuh ah pantah hi. New York School for the Blind kici mit khua mu lote’ sangah pilna sin hi. 1847 kum panin 1858 kum dong tua sang mah ah sangsia sem hi. 1958 kumin tua sang mah-a sem mite’ zahtaak mahmah music sia Alexander Van Alstyne tawh kiteng uh hi.
A neu tunga kipan in laphuah lam a vak hi a, ahi zongin a la phuahte leitung la pian vive hi zaw hi. Kum 8 a phak laitakin a mit in khua a muh loh hangin a lungkimna hih bangin poem khat na phuak hi:
Oh, what a happy soul I am!
Although I cannot see,
I am resolved that in this world
Contented I will be.
How many blessings I enjoy
That other people don’t;
To weep and sigh because I am blind,
I cannot, and I won’t.
A poem phuahte lakah, “Rosalie, the Prairie Flower” kici la a phuahna hangin $3,000 ngah ngei a, tua hun adingin tawm het lo hi. Church music lam-a minthang mahmah William B. Bradbury’ thuzawhna tungtawnin kum 40 a phaka kipanin gospel lamal bek phuaka, ama’ genna ah “tua gam sunga a lungnuampen mi” hong suak hi. Fanny Crosby in la a phuah ciangin khukdin-in thungen-a Pasian’ makaihna zong masa lo peuhmah-in la phuak ngei lo hi. A Laisiangtho sungah American lan (flag) khat tep liklek den se hi. Ama’ hun-a gospel laphuak minthang mahmah Ira D. Sankey, William H. Doane, John R. Sweney, George C. Stebbins, George F. Root, William J. Kirkpatrick, leh adang tuamtuamte tawh kithuah-in la tampi phuak hi. A khan sunga a la phuah pongpong dawng 8,000 val hi ci-in kiciamteh hi. February 12, 1915 ni, ama’ kum 95 a phak laitakin i Topa’ kiang hong zuatsan hi.
Fanny Crosby’ phuah late lakah hih la “A Sia Ding Honkhia In” (Rescue the Perishing) banah, “Lungmuanna Thupha” (Blessed Assurance), “Amah Thei Ning” (My Savior First of All/I Shall Know Him), “Lam Tawntung A Hong Paipih Hi” (All the Way My Savior Leads Me), “Pasian Min Pha Ta Hen” (To God Be the Glory) cih la ngaihte kihel hi.
Hih la a aw a phuakpa William H. Doane pen America gam Preston, Connecticut ah February 3, 1832 ni-in suak hi. Mihau mahmah khat hi a, factory president khat ahi hi. A om ngei nai lo van-zat thak nam 70 phuankhia hi, kici hi. Music lam a uk mahmah hangin nasep-a nei bel hi lo hi. Tua hun lai-a gospel musician minthang mahmah khat hi veve hi. A nuntak sung buppi Mount Auburn Baptist Church of Cincinnati, Ohio ah pawlpi mi-in om den-a, kum tampi sung Sunday School superintendent leh choir leader sem hi.
A aw a phuah gospel la dawng 2,000 val hi. Tuate lakah hih “A Sia Ding Honkhia In” (Rescue the Perishing) banah, “Hong Paisan Ke’n Migi Topa”(Pass Me Not, O Gentle Savior), “Nang A Hi’ng, Topa”(Draw Me Nearer), “Singlamteh Kiang”(Near the Cross), “Pasian’ Min Pha Ta Hen”(To God Be the Glory), “Zeisu Min Manpha Na La In” (Take the Name of Jesus) cihte kihel a, a tamzaw-in Fanny Crosby’ la phuahte a aw phuahsak denzaw hi.
A tei : Rev. Zam Khat Kham (Christian Hymn te’ tangthu 2005)
Courtesy : Zomi Daily
Maan : Fanny Crosby

CHRISTIAN HYMN-TE' TANGTHU "Hong Naisak In (Draw Me Nearer)"

CHRISTIAN HYMN-TE' TANGTHU

"Hong Naisak In (Draw Me Nearer)"
(Hebrews 10:22)
Fanny J. Crosby (1820-1915)
William H. Doane (1831-1915)
Hih la phuaknu Fanny Crosby a la-aw phuakpa William Howard Doane-te’ inn-a a hawhna pan-a hong piangkhia la ahi hi. William Doane-te’ teEnna Cincinnati, Ohio ah Fanny Crosby a hawhna pan-a hong piangkhia la ahi hi.
William H. Doane-te’ kianga hawh ding Fanny Crosby lawp gige den hi. A gamlum lua mahmah den New York City pan suakta ding cih thu bek hi sam lo a, Dr. Doane-te innkuan pen a khami mahmah, Pasian um mahmah-a, Pasian a it mahmah innkuan ahih manin Fanny Crosby in tua inn nuamsa ngiat hi.
Nitak khat, nitum kuanin Dr. Doane-te’ innmai innka ah tukhawm liiliai uh hi. Tua lai tak-a bawlpa Pasian bek in a zeptheih nitum kuan meiite in mel tuamtuam nei-in zepzep bangin hoih lua mahmah hi. Fanny Crosby pen kha khat leh a lang a phak-a kipan a mit in khua a muh loh hangin a pi’ gengenna tungtawnin nitum kuan mel tuamtuam tawh kizem meiite zong a mu ngei zel ahi hi. Ni zong damdam in tumsuk hiaihiai ta hi. Tua lai takin Dr. Doane in tua bang hun cianga Pasian tawh i kinai theihna, nisim-a i kisapnate Pasain in hong sik hong guat dennate kuppih a, a thupipen Pasian, na khempeuh a piangsakpa eite’ Honpa hong suahna mahmah a lamdan'na genin Pasian’ thu kikum uh hi. Tua banah, nisim-in Pasian lungkimsak ding bek i tup semsem ding cih thute kikumkum uh hi.
Thakhat-in Fanny Crosby in Dr. Doane’ kiangah tua thute a gengen sungun a lungsim sungah la khat hong suak ahih manin laidal khat la pak a a gelhkhiatsakna dingin ngen hi. Gual khat khit gual khat, tang khat khit tang khat, tua khit teh a sakkik, khawl lo-in gen ngelhngelh a, a gen bangbangin Dr. Doane in gelh khia ngelhngelh hi. Fanny Crosby in gospel la ngaihpi khat a phuak khin hong hi ziau zel hi. A zing ciangin Dr. Doane in a la-aw phuak a, a mal leh a aw kituak lua mahmah hi Tua hang mah in Fanny in ama’ phuah late lakah a deihpen khat hong suak hi.
Hih la a phuaknu Fanny Crosby pen America gam Southeast, New York ah March 24, 1820 ni-in suak hi. Kha khat leh a lang (nipi kal 6) a phak ciangin a mitna a, zatui kinuh khial ahih manin a mittaw a, a khan tawntung mit khua mu loin om hi. A sih dongin New York City a St. John’s Methodist Episcopal Church ah pawlpi mi citak mahmah khat-in om den hi. A neu tunga kipanin a pi in thu leh la kici khempeuh ah pantah hi. New York Institution for the Blind (NYIB) kici mit khua mu lote’ sangah pilna sin hi. 1847 kum pan 1858 kum dong tua sang mah ah sangsia sem hi. 1958 kumin tua sanga mite’ zahtak mahmah music sia Alexander Van Alstyne tawh kiteng uh hi.
A neu tunga kipan in laphuah lam a vak hi a, ahi zongin leitung la pian vive hizaw hi. Church music lam-a minthang mahmah William B. Bradbury’ thuzawhna tungtawnin kum 40 a phaka kipan gospel lamal bek phuak a, ama’ genna ah “tua gam sunga a lungnuampen mi” hong suak hi. Fanny Crosby in la a phuah ciangin khukdin-in thungen a, Pasian’ makaihna zong masa lo peuhmah-in phuak ngei lo hi. A Lai Siangtho sungah American lan (flag) khat tep liklek den se hi. Ama’ hun-a gospel laphuak minthang mahmah Ira D. Sankey, William H. Doane, John R. Sweney, George C. Stebbins, George F. Root, William J. Kirkpatrick, leh adang tuamtuamte tawh kithuah-in la tampi phuak hi. A khan sunga a laphuah pongpong 8,000 val hi, ci-in kiciamteh hi. February 12, 1915 ni, ama’ kum 95 a phak lai takin i Topa’ kiang hong zuatsan hi.
Fanny Crosby’ phuah late lakah hih la “Hong Naisak In” (Draw Me Nearer) banah, “Lungmuanna Thupha” (Blessed Assurance), “Amah Thei Ning” (My Savior First of All), “A Sia Ding Honkhia In” (Rescue the Perishing), “Lam Tawntung A Hong Paipih Hi” (All the Way My Savior Leads Me), “Pasian Min Pha Ta Hen” (To God Be the Glory) cih la ngaihte kihel hi.
Hih la-aw phuakpa William H. Doane pen America gam Preston, Connecticut ah February 3, 1832 ni-in suak hi. Mihau mahmah khat hi a, factory president khat ahi hi. Music a uk hangin nasep-a nei bel hi lo hi. Tua hun lai-a gospel musician minthang mahmah khat hi veve hi. A la-aw a phuah gospel la dawng 2,000 val hi. Tuate lakah “A Sia Ding Honkhia In” (Rescue the Perishing), “Hong Paisan Ke’n Migi Topa”(Pass Me Not Gentle Savior), “Nang A Hi’ng, Topa”(Draw Me Nearer), “Singlamteh Kiang”(Near the Cross), “Pasian’ Min Pha Ta Hen”(To God Be the Glory), “Zeisu Min Manpha Na La In” (Take the Name of Jesus) cihte kihel a, a tamzaw-in Fanny Crosby’ laphuahte a aw phuahsak denzaw hi.
A tei : Rev. Zam Khat Kham (Christian Hymn te’ tangthu 2005)
Courtesy : Zomi Daily
Maan : Fanny Crosby



CRISTIAN HYMN-TE' TANGTHU Ke’n Zeisu Deihzaw Ing (I’d Rather Have Jesus)

CRISTIAN HYMN-TE' TANGTHU
Ke’n Zeisu Deihzaw Ing (I’d Rather Have Jesus)
(Late 71:23: Matthew 16:24-26)
Mrs. Rhea F. Miller (1894-1966)
George Beverly Shea (February 1, 1909 – April 16, 2013)
George Beverly Shea kici min bel evangelical-te’ laka kiza mun mahmah min ahi hi. 1974 kuma kipanin Billy Graham Evangelistic Association-te’ soloist (la tangsakpa) hi a, cialpite-a a lasakna tungtawnin ahi zongin, “Hour of Decision” radio-a a lasakna tungtawnin ahi zongin, recording tuamtuam leh TV-a a lasaknate tungtawnin ahi zongin leitung buppi-a kimu leh kiza mun mahmah khat ahi hi. A aw ngiat hoih mahmah buahbuah-a, la a sak ciangin lungsim takpi-in sa phadeuh leh kilawm den se hi. Ama’ lasakte lakah hih la, “Ke’n Zeisu Deihzaw Ing” mah minthangpen-a, a la-aw mahmah zong ama’ phuah ngiat ahi hi. A la phuahte’lakah a phuah masakpen hi a, hih la a kisak nak leh “George Beverly Shea’ la” kici lianlian hi.
George Beverly Shea pen February 1, 1909 ni-in Canada gam Winchester, Ontario ah suak hi. A nu a pate a piangthak mahmah thu-ummite ahi uh hi. A pa pen Wesleyan Methodist Church a thuhilhsia khat hi-a, amah kha lam leh music lama a pantah taktak bel a nu ahi hi. A neu tunga kipan New York leh New Jersey khuate-a sia-innte ah khangkhia a, a neu tunga kipan mahin music lam a vakna leh a aw a hoih lam kilang pah hi. A pa’ pastor sepna biakinn ah la sa den a, mun dang tuamtuam ah zong a kisapna bangin sa thei zel hi. High School a zawh ciangin New York khua-a om Houghton College ah 1928-29 sung pilna sina, innkuan sung sum leh paii haksatna hangin kum khat khit ciangin khawl-a, New York khua-a insurance office khat ah lai-at sem hi. Tua hun sung a pa in Jersey City ah pastor sema a nu leh a pa tawh omkhawm uh hi.
A nu pen na khat peuhpeuh hoih a sa thei khat hi a, paak khatpeuh ahi a, vasa khatpeuh ahi zongin a hoihna a mu thei phadeuh khat ahi hi. Poem hoih khatpeuh a muh ciangin mite’ sim ding a deih den khat ahi hi. La ngaih khatpeuh a muh ciangin piano tung khawngah koih den-a, tuate’ tungtawnin George Bevely Shea in music lam uk semsem hi kici hi. Hih “Ke’n Zeisu Deihzaw Ing” la mahmah zong tua bangte tungtawna ama’ kum 20 a phak laitak-a a phuah ahi hi. Nipi Ni zingsang khat Mrs. Rhea F. Miller’ phuah hih lamalte sim kha hi. Tua ni mah-in a la-aw ding phuak pah a, tua ni mah-in a pa’ biakinn ah sa pah hi. “Mrs. Miller’ phuah lamalte om loin hih la piang ngei lo dinga, tua ni-a kipan hih la ka sak, tu ni dong cimtak hun cih bang ka nei ngei kei hi” ci-in gen ngei hi.
The Mutual of New York Life Insurance Company ah kum 9 sung sem a, tua hun sungin pawlpi tuamtuam-ah la sa kawikawi-in amau’ kiim a Christian radio lasaknate ah zong kihel kawikawi hi. Tuate tungtawnin vocal training a neinei suak hi. Ni khat network radio station director khat tawh kimu a, tua pa in Lynn Murray Singers-te tawh la a sak khop theihna ding gelsak hi. Mi tampi in a lasak ngai ding, sum tampipi ngah thei ding ci-in lawp vat sam hi napi-in tua banga leitung la sak ding lungtung zo lo kik ahih manin nial kik hi. “Great Depression” a kici America gam-a kipan leitung buppi-a tung ngei sum leh paii nuntak haksat hun sung ahih manin mi dangte hi leh bang la bang la ahi zongin sum ngahna ding ahih nak leh ci-in lawp mahmah lel ding uh hi.
June 16, 1934 ni-in a neu lawmnu (teen-age sweetheart) Eram Scharfe tawh kiteng uh a, tanu tapa nih tawi uh hi. Chicago ah kisuan uh a, tua lai ah WMBI radio station staff in om hi. 1944 kum June kha-in gambup-a gospel lasak ding a utut mah bangin “Club Time” radio program ah lasak theihna ding hun khat ngah hi. Aluminium company lian mahmah khat a nei mihau piangthak mahmah khat ahi Herbert J. Taylor in a sum bei khempeuh kum tampi sung sik den hi. 1940 kumte leh 1950 kumte-in America leh Canada-a Youth for Christ rally-te ah lasa den hi. Tua khit ciangin Billy Gaham Evangelistic Association tawh kithuah-in cialpite leh radio leh television-te ah lasa den hi. Pasian’ ading kum tampi sung a sepnate pahtawina-in 1956 kumin Houghton College in honorary doctorate degree pia uh hi.
Khangnote’ tungah thu a gen simin Matthew 16:24-26 bulphuh-in, “Amah na kimakaihsak nak leh Pasian in na nuntakna hong kamaih den ding hi” ci-in thuhilh den hi. A min peuh a thuh cianga a signature tawh a gelhkhop theih den, a deihpen Laisiangtho mun bel Late 71:23 ahi hi: “Nong tatsa keimah in nangmah phatna ka sak ciangin ka mukte nuamin kiko ding hi.”(ZIV)
George Beverly Shea’ phuah hih la tungtawnin mi mal bangzah in hotkhiatna ngah-in, bangzah-in kha lamah kilambehna nei cih bel tawntung mun i tun ciangin kithei pan ding hi. Ama’ phuah late lakah “Ke’n Hih Mah Lamdangpen Sa’ng” (The Wonder of It All) leh “I Will Praise Him in the Morning” cih late minthang mahmah hi.

#Behlapna: Kum 104 a phakin stroke in April 16, 2013 si a, Charlotte, North Carolina a om Billy Graham Library huang sungah kivui hi. (Wikipedia)

A tei : Rev. Zam Khat Kham (Christian Hymn te’ tangthu 2005)
Courtesy : Zomi Daily
Maan : George Beverly Shea

SAKHI A PI SAN A NO SAN

SAKHI A PI SAN A NO SAN
Ni khat papi khatin zuau leh thuman a khentel thei lianlian lie detector robot kici khat lei a, tua lie detector robot in zuau a gente zuau a gen ciangin a paang betsak lianlian hi. Tua leh ....
Tua papi pa'n a tapa tua lie detector robot tawh thusitna nei pah...
Pa : "Ka tapa aw, tu ni sang na kah mah hiam? Sang kah hun (school hours) sungin koi-ah na om hiam"
Ta: "Sangkah mah ing pa, sanginn ah om ing" (robot in a paang deih takin betsak pah lian).
Tua leh a tapa in....
"Sorry lua pa, movies en a pai hi'ng"
Pa : "Bang e? Bang movies maw? Bang pen "Harry Potter" maw? "Paupu LenLai" maw?"
Ta : "Paupu Lenlai 2" (robot in a paang betsak kik leuleu)
Ta: "Okay..Okay Adam suit movies (porn) en hi'ng pa".
Pa :"Bang ka ci phelphal vial e? Zovok pian tak teh... Nang cia ka phak lai leh nang kum zah ka phak lai-in porn kici bang a cihna nangawn thei kha nai lo, za kha nai lo hi ve'ng"
Tua a cih leh robot in a pa' paang phekphek sa a betsak....
Robot in a pa' paang a betsak manin a nu zong a nuih kidek zo loin a nuih kawmin...
"Liang aw, na tapa taktak hi buang lo maw na tua ci ngong bawl liang...Inn khang inn sak ten hong za in teh" na gal cih khuankhuan..
Robot zong tai phei-in a nu' paang phekphek ci-a va betsak... Tua naupang kua tapa hi ding? A pa kua hi ta ding? Nang na vom leh na tate kang dingin na lamen kha hiam? Sakhi a pi a san mah bangin a no zong san hi.