Russia in hypersonic missiles Avanguard zat dinga mansa-in koih ta
Dec. 28, Nino: Russia' Avanguard hypersonic missiles first regiment zat dingin kikoih ta (entered service or operational) hi ci-in Russian defence ministry in gen hi. A kikoihna mun a pulak loh hangin officials ten Urals ah kikoih ding hi ci-in na ma genkholh khin ngei uh hi.
President Vladimir Putin in nuclear-capable Avanguard missiles pen a ging/aw (speed of sound) sangin 20 vei manglang zaw ahih manin missile galvan ah gamdangte mai-ah Russia koih hi ci hi. Avanguard ah "glide system" kithuah ahih manin hatsatna lianpi paikantheihna nei (affords great manoeuvrability) ahih manin air defense missiles systems (ADMs) ten kapkhia thei lo hi.
Defence Minister Sergei Shoigu in Dec. 27 ni 10:00 Moscow time in, "Avangard hypersonic glide vehicle" service a zat dingin kikoih ta ahih manin a ciamtehhuai thupiang hi," ci hi. Tuesday in Putin in, "Avangard system in mailam hun-a (future) missile defence systems-te pailet thei ahih manin hih bang continental-range hypersonic weapons nei gam kuamah om lo hi. Nitumna gamte leh gamdangte in ei hong mat zawhna dingun kimawl lai ("playing catch-up with us") uh hi," ci hi.
Putin in March 2018 in annual state-of-nation address a neihna ah Avangard leh Russia' hypersonic weapons systems thakte lahkhiatna a neih lai-in hih galvante pen "aksi them kia/leng" leh "meikuang bawllung" ("meteorite" and a "fireball") tawh kibang hi ci-in na gen hi.
December 2018 in Russia in Avanguard system test a neihna ah Ural Mountains leitaw lam-a om Dombarovsky missile base panin lawnkhia a, a ngimna mun practice target 6,000km (3,700 miles) gamla a om kha hi. "Missile defense system om khinsa leh kibawl lai dingte in Avanguard kapkhiatna dingin hamsa mahmah ahih manin missile defense system adingin a gal suak thei hi," ci-in a kitest khitin Putin in gen hi. Tu kum Jan. 3 in Russia in Avanguard test kik a, November kha-in zong vuk tamna gam Arctic region ah Kinzhal hypersonic missile test kik hi.
Avanguard missile pen leitung bup a kap ban thei intercontinental ballistic missile (ICBM) tungah kithuah/kikoih ahih manin nuclear weapon 2 megatons a gik pua thei hi. Russian defence ministry in Avangard system pen galvan thusim (secret weapon) hi ci-in a video suahkhia lo a, weapons experts ten a galvan muibutna a uplahna uh gen uh hi.
Pentagon in a statement ah, "Russia' gen bangin Avangard' capabilities hoihna kiciamtehsak lo hi," ci hi. US leh China in zong hypersonic missile programme nei tuak uh a, US in 2014 in hypersonic weapon test flight kinei hi ci hi.
26 November in US leh Russia in a strategic nuclear missile launchers uh khiamna dingin 2010 New START treaty agreement a neih uh thukhun tawh kituakin Russia in US experts mite Avangard etkhiatna (inspection) nei sak uh hi. New START accord February 2021 bei ding hi ta a, hih thukimna bei leh gam nihte in major nuclear arms control treaty a neih uh a beina suak ding hi.
US President Ronald Reagan leh Soviet leader Mikhail Gorbachev in 1987 in Intermediate-Range Nuclear Forces Treaty (INF) thukimna suai a kaih panun Trump administration in in August 2019 in US dokkhia hi. US President Donald Trump in new nuclear pact Russia leh China kihelna kineih hi cih paulap in a dawhkhiat ahi hi.
DEFENSE CORRESPONDENT JONATHAN MARCUS' ANALYST:
Moscow in a gen bangin Russia' new Avangard hypersonic missile system zat dinga mansa-in kikoih hiam cih ngaihsut a khensat ding hamsa a, ahih kei leh field testing advanced phase ah lut hi zaw kha thei hi. Ahi zongin President Putin in Russia in hypersonic galvan a neihna rights a kisialhpih pen thuman hi mah hi cih a saan' theihna ciang om a, hypersonic galvan lamsang ah Russia madawk pen bangin kilang ta hi. China in zong hypersonic weapon systems bawl kisaan a, tua bang lai takin China nungah US om bangin kilang hi.
Hypersonic missiles pen a min ah a kigen bangin a len' ciangin manlang lua mahmah a, a tawm pen Mach 5 (i.e. at least five times the speed of sound) sanga manlang zaw in leng hi. Hypersonic weapons namte pen a len' ciangin thahat semsem a, cruise-type missiles zong hi thei hi. Ahih kei leh hypersonic "glide vehicle" tawh a kikhenna ballistic missile ah kithuah a, a ngimna mun manawh in leng hi.
Tua banga a thahat sakna "boost-glide" systems (hih lai-ah Avangard pen namkhat) pen traditional ballistic missile panin kilawnkhia a, ahi zongin leitung a tuam huih leh meeite omna kiim (atmosphere) tunga a kual (arc) dongah lengto hi. Tua khit ciangin a re-entry vehicle pen trajectory ah kikoih ahih manin leitung' atmosphere ah manlang takin lut a, a kizom in maam takin a leng (gliding mood) ma-in kilometers za ahih kei tul tampi power om loin leng thei hi.
Hypersonic weapon pen a hatna (speed) bek a lamdangin a kisam hilo a, a ngimna mun glide mode in extraordinary manoeuvrability nei-in leng ahih manin defense missile systems adingin kapkhiat ding thubaih lo hi a, anti-missile defense system om khinsa adingin buaina lianpi a piangsak galvan suak hi.
Expert khatin tu nai diakin hong genna ah, "Glide vehicle' trajectory pen atmosphere kiu ah leng ahih manin buaina kibehlapna om loin defensive system khatpeuh om thei hi," ci hi. Tua ahih manin Russia in Avanguard system zat dingin service in kikoih ta hi ci-in a genna a man/dik leh kidalna ahih kei leh kihumbit (defend) theihna ding a om lo long-range intercontinental missile system bawlkhia khinzo in, zat dinga mansa-in koih ta hi.
Avangard operational hi ci-in tangko masakna pen nuclear galvan kitaitehna hun (arm race era) adingin hun thak leh a lauhuai hun (new and dangerous era) suaksak hi. President Putin in Russia' nuclear galvante thakhauhsak ding leh tu lai tawk kituahsak (bolstering and modernising Russia's nuclear arsenal) ding kimitsuanin kihanciam hi ci-in a thugen a kipsakna thak ahih banah "great power competition" ah hong ciahkikna uh kilang hi.
Analysts pawl khatte in Russia' hypersonic development programme pen Washington in anti-missile system bawl dingin a hanciamna uh a nan'na dingin Russia' long-term strategy bangin ngaihsun uh hi. Washington in anti-missile defences bawl dingin a kisiamtan'na dingin thukham palsat in a gamtang gam gilo (rogue state) - Iran ahih kei leh North Korea' missiles panin kidalna ding hi a cih hangin Moscow in US paulap zon'na saan' sak zo lo hi.
Russia in Avanguard system operational in a koih pen Cold War hun in US leh Russia network of arms control agreements a neihte Cold War bei khit nungin a kepbitte khat khit khat thukimna nei beh thei loin a bei khit nunga thupiang hi. Cold War hun in gam nihte thukimna a tuksia nai lo omsun New START agreement zong February 2021. ciangin bei ta ding hi. Russia in NEW START agreement a hun behlap ding a utna a gen hangin "warmonger" in a kintuat Trump administration a kampauna panin ut nawn mel lo bangin kilang khinzo hi.
Nuclear weapons new generation galvan tampi operational service ah zat dinga lut ding vive ngak ahih manin mi tampite in Russia leh US in thukimna a neih khitsate uh a thakhauhsak ban uh-ah thukimna thak kisamte a bawl beh meng kei uh leh nuclear arms race thak suak ding hi ci-in patau mahmah ta uh hi.
Source: BBC



