TRUMP' PRESIDENCY REPORT CARD
Joe Biden presidency kipat khit nung Trump a khiatlahna uh leh amah Pasian zah in muanna uh tawh, "President len suak leh na khempeuh lem ding hi.., gasoline man hih bangin khang lo ding..., Myanmar ah junta coup piang lo ding..., Israel-Palestine buaina piang lo mah ding..., Hamas groupte kap khin ta ding hi, etc etc etc " ci-in online ah a gen tam lua ahih manin thuman gulhik cilgeh ni. tRump in kum li - term khat sung bek US president let sungin hate crimes record high kum kizom ngekngekin American history ah tung to a, Newsweek reports in Nov. 16, 2020 in Trump' presidency hun sungin hate crimes 20% in khang a, kum 28 sung adingin a sangpen tung hi ci-in FBI reports suaksak hi.
Gun violence kum li record high kizom a, US history adingin church attacks nasia dingin Christian biakinn kisuamna ah mi tam a sihna pen November 5, 2017 in Devin Patrick Kelley of New Braunfels, Texas in First Baptist Church, Sutherland Springs, Texas a suamna ah mi 27 a sih banah mi 20 kapliam hi.
Public place mass shooting ah American history ah mi tam a sih penna October 1, 2017 in Mesquite, Nevada ah a teng kum 64 mi Stephen Paddock in thau 24 zangin Mandalay Bay Hotel dawl 32na tung panin Route 91 Harvest music festival, Las Vegas Strip, Nevada a suamna ah mi 61 a kaplup banah mi 411 kapliam hi. A kapliam leh a taina uh-ah liamna tuak teng tawh kigawmin mi 867 liamna tuak zen hi.
American history adingin high school ah mass shooting nasia pen February 14, 2018 in kum 14 Nicholas Cruz in a sangkahna lui Marjory Stoneman Douglas High School, Parkland, Florida a va suamna ah mi 17 a kaplup banah mi 17 kapliam hi.
Hih a tunga mass shooting nasia pen thumte Republican-ruled states vive sung - conservative leh evangelicals a kicite tamna pen hi zaw lai hi. Trump in a zuau bulomtang mutmut lel a, Democrats Government-ruled states ah crimes nasia pen hi ci-in a gengente amah nungzui leh a bia tRumpism cult members or RepubliCULTS or tRumpanzees ten thuman kantel dan thei sese lo uh hiam um mahmah zaw lai uh hi.
American history adingin Jew-American hate crime or attack nasia pen 27 October 2018 in na piang hi. Tree of Life – Or L'Simcha Congregation or Synagogue, Squirrel Hill neighborhood, Pittsburgh, Pennsylvania ah Judahte muhdahna leh mikangte kilomthah hi cih conspiracy a um (antisemitism, belief in the white genocide conspiracy theory) Robert Gregory Bowers in a va suamna ah kikhawm mi 11 a thah banah mi sagih kapliam hi.
Tua loin December 10, 2019 in Jew supermarket kosher grocery store, Greenville section of Jersey City, New Jersey mass shooting ah antisemitism, anti-law enforcement sentiment, domestic terrorism motives a nei white supremacists ten a suamna uh-ah a thaukap gel David Anderson leh Francine Graham kihelin mi guk a sih banah mi thum liam ahih manin Jewish market kisuamna nasia pen hi.
August 3, 2019 in tRump hate & divisive politics zat bum tuak Allen, Texas mi kum 21 a upa white supremacist, Hispanophobia, anti-immigrant, far-right extremist Patrick Wood Crucius in Hispanic mite muitumna in El Paso, Texas ah Walmart supermarket a va suamna mi 23 a kaplup banah mi 23 kapliam hi. A thahte lakah Americans 13, Mexicans 8, German 1 kihel uh hi. A tunga gun violence or mass shooting khempeuh pen thaukapte pen white supremacists ahih kei leh mikangte vive hi uh a, Asian or Muslim khat beek om lo hi. Tua banah Pittsburgh shootings cih loh a dang ten Republican-controlled states vive hi.
tRump leh conservative media ten Covid-19 pen "Kungflu or Chinese virus" a cih luat manun Covid pandemic khit Asian American hate crimes or attacks nakpi takin khangsak hi. Religion News Service in December 10, 2020 reports ah Nov. 2020 kha bekin Asian Amercan' Buddha leh bodhisattva statues 15 kisusia (vandalized) a, statue khat nungah "Jesus" cih kigelh hi, ci hi. 2000 kum sung bekin Asian American Buddhist sites 17 kisuamna piang hi, ci-in San Francisco State University ah Asian American studies professor Russell Jeung in gen hi.
Pandemic kipat khit nungin a virus hong kizeelsawnsak Asia mite ci-in ngawhna tawh mi dangte suksiatna dingin mi' upsak leh thuzawh theih dingin thu kigente (rhetoric) hangin Asian Americans ten suamna tuak mun mahmah uh hi. Covid pandemic in America gam a nawk khit 2019 March kha panin US gam bup sungah Asian-Americans mite muitumna in kimuhdahna hangin kisuamna thupiang (hate incidents or attacks) 3,800 dektak piang khin zo hi, ci-in Stop AAPI Hate group in a ciamtehna data pansan in gen hi.
tRump presidency hun in leitungah healthcare leh doctors hoih pen leh siam pen a nei US gamah Covid-19 pandemic natna ngah leh si leitung ah tam pen hi. Ahih hangin Republicans makaite, tRump leh conservative media pen Covid-19 pen "Democrats new HOAX'' hi peuh ci zanzan uh a, tRump in Covid-19 zatui ding nam nih anti-malaria drug HCQ leh dailen buk leh inn hahsiangna dinga kizang bleach or disinfectants kisun le'ng a virus dal/si hi hi, ci-in a zatui ding nam nih na mu khia hi. Tua hi napi-in phattuam lo hi. A tapa nihna Eric tRump in Nov. 3, 2020 elections bei leh Democrats new HOAX bei ding hi, cih thusuak ngah hi. Ahih hangin a pa, a nu, a sanggampa Donald tRump Jr. leh tRump in a zi thumna tawh a tapa Baron tRump in a virus ngah dihdih uh hi.
tRump in US economic, employment rate ka khangsak pen hi a cih hangin 1929-1939 in eitungah economy siatna pen Great Depression kici a pian' khit nung US economy leh unemployment rate niam pen kum leh innsap pia zo loin hawlkhiatna (eviction) tuak tam pen US history ah piang hi. tRump in Jan. 20, 2016 in US president a let in 2008 Global Financial Crisis hun lai-in US economy siatna kimkhat low unemployment of 4.7 percent tung hi.
Republican presidency George W. Bush hun in a piang 2008 Global Financial Crisis hangin US economy recession na piang a, economy haksat mahmah hun in Obama in Jan. 20, 2009 in president hong let khit nung US recession panin hunkhia hi. Obama presidency term nih (kum giat) sunga economic growth a luahsawnn tRump' presidency kipat cilin economic growth hong kizomto hanhan hi. Ahih hangin Sept. 2019 in US ah empoyment rate kum 50 adingin a niam pen tungsak a, 3.5% tung hi.
Covid-19 in Feb. 2020 in US a nawk khit March kha-in US economy kiasuk pah a, April in employment rate kiatna 14.7% tung hi. Ahih hangin companies ten job hiring hong khan'sak uh tawh kituakin unempyment rate kiatna 7.9% tung a, phadawm hi. 2018 leh 2019 in tRump in ama presidency in nasepna a piangkhiatsak leh khansak (jobs creation or growth) average of 193,000 leh 175,000 jobs per month respectively hi bek a, Obama' presidency beina ding a kum nihna 2015 leh 2016 in 227,000 leh 195,000 jobs per month hi. tRump in US history ah job growth ka khangsak pen ci-in amah eh amah a kipumphat denna pen a zuaupi hi.
tRump presidency kum thum sungin economic growth kum sim in a nak khan pen hun in 2% in a khan hangin 2019 in a sang pen hun in GDP 2.9% a tun hun a om hangin Nov. 3, 2020 in 2.3% bek tung hi. tRump in president a let cil in a tax cut hangin kum 30 sungin 2018 economic growth kikhekna lianpen a piang hangin 2019 in a tax cuts hangin leibat (deficit) $1 trillion val kibehlapsak zawsop hi. Tua banah Covid-19 relief dingin federal aid CARES ACT $2.2 trillion a zatna hangin deficit $3 trillion val leibat khan'sak beh ahih manin US history adingin federal deficit record tungsak hi, ci-in AFP in a reports Nov 3, 2020 in Economic Times reports in suaksak sawn hi.
June 12, 2020 in coronavirus pandemic hangin nasepna taanlawh American workers 42.6 million valte in unemployment benefits filed uh ahih manin Great Depression (August 1929 - March 1933) hun-a umemplyment crisis khit nung a nasia pen hi lai hi.
Trump' tax cut hangin America ah mihau pen 400 ten income tax a piak uh pen US ah nasem mite (working-class Americans) piak sangin tawm pia zaw uh hi. US ah mihau pen richest 1% teng income tax piak pen Galpi Nihna khit nung a niam pen hi lai hi. Richest 1% teng neihsa leh sum leh paai pen kum zalom val khit nungin American hauhna (wealth) sangin a share uh tam zaw zen hi. Republicans makaite leh a pum gup conservative ten Biden' capital gain tax a langpan'na thu uh hong gen khak uh leh a siah khan'sakna in a sukkhak (affect) dingin richest American 0.32 % bek hi
tRump presidency hun in North Korean dictator Kim Jong-un tawh 2017-18 kikal naupang bangin kitawng den uh hi. A cimtak ciangun Singapore Summit leh Vietnam Summit leh DMZ, S. Korea ah - a kigawmin thum vei a kimuh hangun a denuclearisation talks uh lawhsam in tu dong din'khawl den hi. Iran nuclear deal panin May 6, 2017 in US a dawhkhiat zawh sanctions koih khum kik a, "maximum pressure" policy a zatna hangin Iran leh US kingiktuah denna hangin galpi na piangsak dektak hi.
31 December 2019 in Iraq khuapi Baghdad ah US Embassy kisuam a, US diplomats a hunkhop om ngam nawn loin US ah ciahkik uh hi. Jan. 3, 2020 in Baghdah International Airport ah a thupiakna tawh Iran' IRGC commander Qasem Solemani frone attack tawh kisuam lum hi. Iran in a thukkikna dingin US bases missiles tawh kap a, US galkap 100te in post-traumatic brain injuries tuak uh hi. Tua khit nung Iraq gam-a US bases in suamna tuak zom to zel ahih manin a bases uh pawl khatte ah om ngam nawn loin air defense kikoihna bases golte ah kisuan uh hi. Persian Gulf ah zong oil tankers bang zah hiam kisuamna pian' lawh hi.
US in terrorist in a ciamteh, US presidents thumte gal dona Oct. 2020 ciangin kum 20 a pha ding US gal dona history panin a sawt pen ah guallel hi cih lahna dingin February kha bei 2020 in Doha, Qatar ah US leh Taiban ten peace accord kici kilemna suai a kaih uh tRump' president hun in regional terrorist mai-ah kunna leh kilemna neihpih a, May 1, 2020 ciangin US galkap khempeuh dawhkhiat dingin thukim hi A zalaih Biden in a hun zekaisak a, US eh NATO galkap khempeuh in 9/11 attacks a kum 20 cin'na ni Sept 11 ciangin a dokkhia ding uh hi ung, ci uh hi.
Kum li bek president a let sungin US economy a susia dikdek, hate crimes leh gun violence record-high in a khangsak, regional terrorist khat lel mai-ah US makaih gam 40+ kipawlte a kipiakhiasak (surrendered) leh kunsak tRump in president let lai leh Hamas in Israel kap ngam lo ding hi, cih pen ama presidency kum i sungin a vangkim in Israel gam Hamas ten a kap lai un a ihmu belbal teng leh mittaw leh khumu nai lo teng hih tuak uh hi.
President len suak hileh Min Aung Hliang in ukna buluh ngam lo ding a cicite pen tRump' presideny kum li sungin ukna buluhna leh buluh sawmna (coup and attempted coup) hih hang teng tRump presideny kum i sungin na piang phengphang hi:
2017 kum sungin....
1. April 2017 in Austria gamah right-wing coup d'état: Army makai Monika Unger in army coup a sawm hangin amah leh a pawl teng kiman ahih manin lawhsam uh hi.
2. US adingin Middle East ah a Arab gamte lakah US aly hoih pen pen Saudi Arabia ah Crown Prince Muhammad bin Salman (MBS) in Saudi Crown Prince leh de facto leader Muhammad bin Nayef na paikhia in ukna na buluh a, tu dong thuneihna len suak hi. Saudi in Yemen war ah a war crimes gamtatna hangin US Congress in galvan zuak a khaktanna (arms embargo) tRump in MBS maibiakna tawh a veto zangin a dal banah Istanbul, Turkey ah Oct 2, 2018 in MBS thupiakna tawh Washington Post columnist Jamal Khassogi ganhing bangin Saudi Squad team ten go-in a sehsat hangun tRump in MBS gum tentan in sanctions koih khum ngam lo hi.
3. 15 November 2017 in Zimbabwe army spokesman in coup tawh Zimbabwe President Robert Mugabe paikhia in house arrest in a khum hangin tRump in action la ngam lo hi.
2019 kum sungin...
4. Jan. 7, 2019 in Gabonese coup d'état attempt (lawhsam)
5. April 11, 2019 in Sudanese coup d'état (lawhcing, Transition Council kiphuankhia in galkap leh civilian in tu dong quasi-democracy in Feb. 1 Myanmar coup ma bangin gam ki-ukna piang, buaina dai nai lo)
6. June 22, 2019 Amhara Region coup d'état attempt lawhsam)
7. Nov. 10, 2019 in election ah President Eva Morales in gualzawhna ngah a, US backed-opposition ten election results sang nuam loin mipite tawholh uh a, ni 21 lungphona a pian khit nungin Morales kipaikhia-in Mexico ah tai. Tua khit Bolivian political crisis piang a, US-backed interim president coup makai ci-in kiman. President Evo Morales leh amah a gum ten hih thupiang coup hi, ci uh hi.
2020 kum sungin.....
8. Feb. 9 in Elvador President Nayib Bukele leh amah a gum gakap leh policete thau tawi-in national parliament sungah va lut uh a, minutes tam o thu a nget khitun pusuak uh hi. Hih thupiang National Assembly President Mario Ponce in coup hi, ci hi.
9. March 7 in Saudi Arabian government in Crown Price MBS thupiakna tawh Saudi kumpipa tapate (Princes) Ahmed bin Abdulaziz, Muhammad bin Nayef, Nayef bin Ahmed, Nawwaf bin Nayef and Muhammad bin Saad ten coup sawm hi, ci-in ngawh pongin ban matin custody ah khum hi. tRump eh a administration in bangmah gen ngam lo hi.
10. 2020 Venezuela coup attempt: US-backed President Nicolás Maduro a deih lo leh langpang Venezuelan dissidents kicite American private military company, Silvercorp USA galkap US Special Forces Jordan Goudreau, J.J. Rendón eh Sergio Vergara cihte makaihna tawh kipawlte in Manduro a zum panin paihkhiat sawmin 3–4 May 2020 in lei leh tui panin Venezuela gam sim dingin Operation Gideon pante lawhsam uh a, Venezuela security forces leh coastguads ten mi 17 na hingmatin, guk na that uh hi. Coup sawm in a kigolh mi 90 kiman hi.
11: 2020 Malian coup d'état: August 18 in Mali Army galkap sunga galkap kiphinte (mutinying soldiers) in a state capital leh a kianga om army base suam uh a, democratically elected President Ibrahim Boubacar Keïta leh Prime Minister Boubou Cissé man uh hi. President Keïta kitawpin zankim khit nungin government leh parliament phiat hi. Tua khit nungin military junta tawh gam ki-ukna Colonel Assimi Goita in makaih hi.
12. Sudanese Coup: Oct 20 in Sudanese senior army officer in Brig Gen. Mohammed Ibrahim Abdul-Jalil' makaihna nuai-ah Popular Defence Forces ah retired officers leh officers ten coup sawm uh hi, ci hi. Ahih hangin Sudanese government hih bangin senior army officer genna confirmed lo hi.
13. 2020–21 Central African Republic coup d'état attempt: Dec. 2020 in ex-president François Bozizé phuankhiat Coalition of Patriots for Change makaihna nuai-ah major rebel groups in Central African Republic (CAR) government ukna buluhin lotkhiat sawm uh hi. Rebel groups ten Bangui khuapi Jan. 13 in va suam uh a, a khuapi a kha-a sim a umcih hangun government forces ten lehnawk kik zo uh hi. Ahi zongin tu dong a vangkim in kikaptuahna dai nai lo hi.
14. Jan. 6 in US Congress in Electoral College votes simna leh elected president Joe Biden' gualzawhna pulak dingin session a nei lai takun tRump sopporters ten US Capitol va buluh uh a, mi nga si hi. Hih thupiang political scientists leh academicians pawl khatte in coup hi a cih hangun Republican makai pawl khatte in “normal tourist visit'' hi ci hithiat lel uh hi. Ahih hangin leitungh ah "largest democracy" a kici gamte Capitol kisuamna tRump presidency hunin piang ahih manin American history bek hi loin democracy tangthu sungah kimangngilh ngei lo ding hi.
A tunga ukna buluhna leh buluh sawmna thupiang 14te ah tRump in bang teng action a ak khum a? Makai leh gam bangt zah tungah anti-democracy leh human rights palsatin a gamtatna hangun sanctions a koih khum hiam? ZERO = BEEM.
tRump presidency kum li sungin America leh global politics ah a poimawh thupiang tomkim hih bang hi. US economy, a gam cidamna ding leh global security kip leh kho ding ngaihsun masa loin tRump a pum gup ten pum phat tentan veve uh hi. Thuman sangin zuau thu khumsa zaw uh ahih manin thuman va gen eh kikuppih ding pen vokpi mai-ah suangmanpha paih tawh kibang hi. US-Mexico border a zaina 1,954 miles (3,145 km) lak panin tRump presidency ma-in 654 miles (just over 1,000km of barrier along the southern border) dai kikai 354 miles of barricades pen khe tawh paite khamna (to stop pedestrians) leh 300 miles pen mawtaw lut ding dalna dai (anti-vehicle fencing) kikai khinsa hi.
tRump in, "Southern wall ah a gol, a gol mahmah ka lam ding a, a bei khempeuh Mexico in hong siksak ding hi," ci-in 2016 in rapists & drug traffickers a cih Mexicante utsak nawn loh dingin ciam hi. A kamciamna bangin dai a kaih a kikaih lohna 15miles bek ah kibawl thak ahih manin Jan. 2021 in Mecico-US brder 2,000 miles dektak ak panin 500 miles bek dai kaih dingin gen themthum leuleu hi.
Border walll construction ah a beite pen a funds a ngeina bangin ngahna (traditional means) a lut $5bn (£3.9bn) val deuh bek hi a, a dang $10bn dektak Department of Defense (DoD) sum zang hi. Mexican in $1 beek siksak lo a, US siah piate sum US Custom and Border Protection panin $5bn, Counter-drug funding $6bn, military construction funding $6n bn 2019 in Congress kiangah a nget $5.7bn kipia loin $$1.4bn kigawmin $17.4bn kiim bei-in a bawl dingin a kibawlna US Customs and Border Protection (CBP) 6 Oct 2020 status report ah a genna ah,
"Mexico panin US hong ut sawmte in a nawk khak masak uh southern border 669 miles of "primary barrier" lak panin "secondary barrier" 65 miles pen lutna ding dal behna (further obstacle) hi,'' ci hi. Tua ahih tua areas ah dai (barricades) cikmah in a kikaih lohna 15 miles bek '"new, primary barrier" or "border wall system" kikaih beh hi, ci-in CBP report in gen hi. 350 miles of barrier (dai) kikaih beh thakte pen a luite laih phatna leh a dalna dai nihna a thak pawl khat kihel hi, ci-in "replacement structures and some new secondary barrier" ci-in gen beh hi.
CBP in 359 miles border "new and replacement barriers"' ci-in laih phat ding leh thak kaih beh dingin a geel behna a genna ah, a kibawl lai ahih kei leh a kibawl khinsa (either under construction or in the "pre-construction phase") hi a, tuate barries (dai) kikaih nai lohna a kimkhat sangin a tawm zaw (less than half of this will be in locations where no barriers currently exist) kikai ding hi, ci-in CBP in gen beh hi. tRump in vote zonna in a gengen TRUMP HATE WALL dai kaihna $17.4bn kizangte lakah dai kikaih lohna ah a thak kilam pen 15 miles bek hi ci-in Oct. 31, 2020 in BBC reports in gen hi.
BBC reports genna ah a graph i et ciangin 2009 panin 2020 kikal in tRump presidendency hun in gamgi ah migrant kiman leh khamtheih kiman tam pen veve hi. tRump Wall cian'na ah nekgukna tawh kidim hi, cih ngawhna a om bangin huih in a mut bekin a tuk zong om hi. tRump' border wall construction hangin Native Americans leitang lianpi a nawk khak man leh Mexico in hong siksak ding ci napi-in Department of Defense sum a zatna hangin legal cases tampi tak awk lai ahih manin ama zalaih Joe Biden in Feb. 15, 2021 in tRump border wall funding khakna in executive order suaikai khin ahih manin US-Mexican border barrier ah dai kikaih nai lohna ah wal thak 15 miles bek dai kai suak hi.
Tua loin White House ah Pasian ka puak ding ci-in US gamah Christian thapia a kineihin vote a zon hangin religion leh population data kaikhawm PEW Reseach in OCTOBER 17, 2019 a reports ah US ah Christian kiamlam manawh beh hanhan a, a beisa kum 10 sung 30 million bang kiam beh hi ci-in a data lahna tRump president hun in Christian kiamna percentage 26% tak tung ahih manin a tam kiam penna hi. A kicingin na sim nop leh nuai-ah link ah kician takin sim theih hi.
*In U.S., Decline of Christianity Continues at Rapid Pace*
(An update on America's changing religious landscape)
tRump a pum phatte leh pum muante pen a ihmu leh leitung thupiang a za lo leh mu lo bang kineihin in amau zak leh theih dante uh tumdang sese a, a Adviser Kellyanne Conway in "ALTERNATIVE TRUTH" hi a cih dan hi sese ahih manin mi a tam zawte in mu-in za-in a saan uh thuman kikuppih sangin tRump in US economy thahatsak pen a, America gam liansak kik a, US-Mexican border 2,000 miles dektak a pha a buppi in "concrete walll" cian' dingin a kamciamna teng zo suak a, a bei khempeuh Mexico in siksak hi, ci-in phatpihpih kul hi. Amau zaknop vive tua dan vive hi a, tRump bangin naupang bangin pum phatin pahtawi bekbek za nuam uh hi.
@Thang Khan Lian #ZUNs reports






