GAY MARRIAGE LEH ABORTION BEK MAWHNA LIANPEN BANGIN BANG TAN VEI GEN LAI DING? LAI SIANGTHO NA UT BANGBANGIN BANG TAN VEI DEIHKAIH NGAM LAI DING NA HI HIAM?
Mi pawl khatte, a diakdiakin America gam-a conservative party Republican leh conservative evangelicals leh leitung gam tuamtuam a conservative suuk sia pha diakte in human rights a gum pha diak kineih napi-in mi dangte human rights suamsak (attacked) niloh den sese zawsop uh a, amau bek thuman leh thudik in a gamtang bangin kingaihsun tawntung den sese uh hi.
Tua bang mite society vai, biakna leh politics vai tawm gen kha zek pian le-uh Lai Siangtho (LST) bang bulphuh pah lanlan dep in mi dangte human rights attacks den napi-un LST ut bangin a deihkaih ngam zialzial pawl na hi khinkhian zawsop uh a, conservative pupi Farisai leh Thukham hilh siate tawh ki-ui ek bat linlian uh hi.
Human rights lak panin a manpha mahmahte lak-a khat ahi INDIVIDUAL RIGHTS lak panin "freedom of choice or right to conscience" cih a rights uh zangin tanglai pek panin a om khinsa neih kibang kiteen'na (same-sex marriage or gay marriage) leh nauphiatna (abortion) pen tu hun ciangin conservative ten a kipatna bulpi leh tua bang mite kisikkikna ding mun panin et ding awlmawh loin mi gilo leh mawhna nei diak se bang bekin ngaihsun uh a, society sungah DEMONIZED in, politics ah anti-abortion leh anti-gay marriage propaganda leh rhetoric zangin vote zonna dingin nak zat mahmah uh hi.
Ahih hangin tuate pawlin LST bulphuhna dingin a lim zat mahmah uh Sodom leh Gomorah khuapi a kisuksiatna hang pen gay marriage hang hi a cih uh hangin LST ah gay marriage or homosexual hanga kisusia hi a cihna mun lian om lo a, Lot' zinte (vantung mite) Sodom khua mite a taw uh a luk sawm khitun a khuapi kat leh meikuang tawh Pasian' hehna zusuk ahihna bek (homosexual) hang hi cih bek nak gen pen in nei hi. Tua thu hang bek na hilo hi. Sodom leh Gomorah khua a kisuksiatna hang taktak pen homosexual mite hang bek hilo hi cih Ezekiel sungah hih bangin kician takin na gen hi:
“Kei pen a nungta Topa Pasian ka hih takpi mah bangin kong cihin-ah: Nang (Jerusalem) leh na khuaneute’ gamtatsiat zahin na sanggamnu Sodom leh a khuaneute gamtatsia ngei nai lo hi. Na sanggamnu’ mawhna pen: Amah leh a tanute in nek ding tampi nei-in nuamsa mahmahin, dai takin om uh ahih manin amaute kiphasak uh a, a zawng a cimawhte don lo uh hi. Amaute kihisakin ka deih loh nate gamta uh (hih munah deihkaih le'ng homosexual hang ci pak ni) ahih manin, na theih mah bangin amaute ka nusia hi," ci-in Ezekiel 16:48-50 sungah na gen hi.
Sodom leh Gomorah khuapi a kisuksiatna hang taktak leh Pasian' thangpaihna pen a khua mite conservative ideologies ah a mittaw sialkhau let uh leh a pum gup uh capitalism lungsim suuksiat luat manin Sodom leh Gomorah khua mite angsung ding bek khual lua-in amau leh a tanute in nek ding tampi nei-in nuamsa mahmahin, dai takin om uh ahih manin amaute kiphatsakna hang uh, a zawng a cimawhte a don lohna hang uh, a kiliatsakna hang uh hi zaw hi. Hih bang a mawhnate (homosexual kihelin) uh pen kihhuai mahmah napi-in Jesusalem' mawhna (milim biakna, a piangsakpa nusiatsanna, amaute a gumkhiapa nungheisanna) lian zaw lai hi cih LST sung mah ahi kimu thei hi.
Jeremiah' Kah La (Lamentations) sungah hih bangin na gen hi:
"Jerusalem’ mawhna Sodom khuapi’ mawhna sangin lian zaw ahih manin, thakhatin Pasian’ khutsung pan kisiatna a ngah uh hi. Pasian’ mi dingin a kipia Nazir-te pen amau’ pumpi uh a siasak lo, vuk bangin a ngo, a cidam, a thahat mite ahi uh hi. Tu-in amaute kuama theih lohin kongzing lakah tuk pekpak uh a, a si dingin a mai uh dup khin a, a vun uh sing bangin keugaw-in, a guhguakin a om uh hi. Nek ding nei loin puksih sangin gal sungah a site hampha zaw lai hi. Annek ding nei loin a site a puksi ahi uh hi. Ka mite a cihmawh lai takun, itna a nei nupite nangawn in, a tanote uh go-in beel sungah a huan uh hi. Topa in a hehna khempeuh siit nawn loin hong buakhia a, meikuang tawh Jerusalem hong hal ahih manin a kangtum hi. Nam dangte’ gam ukte leh mi khempeuh Jerusalem a sim zo ding kuamah om lo ding hi, ci-in a up lai takun hih thu hong piang hi. Kamsangte leh siampite in mawhna a bawl manun mi siangtho midikte’ sihna a hong piang ahi hi. Amaute mittaw bangin kongzing lakah vak uh a, kuama lawn ngam loh dingin si leh nai tawh a dim uh hi," ci-in Kah La 4:6-14 kikal sungah kician takin Jerusalem khuapi a kisuksiatna hang, a khua mite in a tate nangawn go-in a sate uh a nekna uh leh kamsangte leh siampite' mawhna hangin mi Siangtho midikte in zawng' thuak ding ngau in a thuak bangin thuaklawh zawsop uh hi.
Angsung ding bek khual tentanna; kiliatsakna leh kiphatsakna; mizawng cimawh gentheite khualna leh hehpihna a om lohna; mi dangte bek mawhsak masak nopna leh zuau leh a man lo siampite leh kamsangte a kidim hun in Pasian' kammal taktak bang hi hiam cih i lungngaih phat kik a, LST mah ah i ciahkik kisam ta hi. Covid-19 pandemic hun in mi siangtho leh midik tampi tak a sihlawhna hang zong lungngai pha kikkik le'ng amau meetna ding bek khuatin a political parties leh gam makai gupte a a pum gup manun zuau bulomtang leh zuau thusuak kamsangte leh siampite in a mutmut man uh leh amau mawhna hang zong na hi zawsop thei khinkhian hi.
Solomon' Pauknak sung sim le hang Pasian in a muhdah a khahkhong ngei loh ding, kihhuai in a ngaihsut mawhna nam sagih "SEVEN DEADLY SINS" kici nam sagihte zong mawhna lianpen in LST deihkaih sia man lo leh sia nengnengte gen a kihhuai mahmah leh a lipkhaphuai mawhna gay marriage leh abortion bangin khahkhong lo ding hi cih phawkhuai mahmah a, neu ngaihsut khak ding kidophuai mahmah leh kihtakhuai mahmah hi.
Pasian in a khahkhong ngei loh ding mawhna nam sagihte pen: (1) Kihihsakna (pride or haughty eyes); (2) Zuauthu genna (lying tongue); (3) Mawhnei lo mi thahna (murder or hands that shed innocent blood); (4) Thusia bawl ding ngaihsutna (a heart that devises wicked schemes); (5) Gamtat siat ding manlangte (feet that are quick to rush into evil); (6) zuauthu teci man lote ahih kei leh teci man lo pan'na (false witness) leh; (6) kitotna a piangsakte (person who stirs up conflict in the community) ahi hi ci-in Paunak 6:16-19 kikal sungah na gensuk diudeu hi.
Leitungah na deidantuam diak sese gay marriage leh abortion a bawl mite mawhna bangin Pasian in a khahkhong ngei loh ding mawhna nam sagihte a gamtang dente in gay leh abortion bawl mite tungah thu na khen sawm thapai leh Pasian in hong khahkhong tuan lo ding hi. Bang hang hiam cih leh Topa Jesuh in hih bangin kidawm dingin hong hilhkhol khin zo hi (na awlmawh luat leh a kikheelna ding uh leh a mawhna panin a kisikkikna dingun thu ngetsak zaw in):
"Pasian in note hong mawhsak lohna dingin midangte va mawhsaksak nawn kei un. Bang hang hiam cih leh midangte’ thu na khenzia uh tawh kizui-in note tungah hong khen ding a, midangte tungah na zat uh ngeina mah note tungah hong zang ding hi. Bang hangin na lawmte’ mit sunga ninthem tang muhsak thei napi-in nangma mit sunga singluang tang phawk thei lo na hi hiam? Nangma mit sungah singluang a tang kimlai, bangci-in na lawmte kiangah, ‘Na mit sunga ninthem tang hong lakkhiatsak ning,’ ci thei ding na hi hiam? No a kineihkhem mite aw, note’ mit sunga singluang tang lakhia masa le-uhcin, na lawmte uh mit sunga ninthem tang na lakkhiat theihna dingun hoih takin khua na mu thei pan ding uh hi," ci-in Matthai 7:1-5 kikal sungah na gen hi.
Tua bek hi loin James in a genna sungah Thukham khempeuh na zuih zawh hangin khat na palsat leh a veipi-in a khial khin veve mah hi teh ci-in hih bangin na gen hi:
Lai Siangtho sungah, “Nangmah na ki-it bangin na vengte na it in,” ci-in a genna Topa’ Thukham zui le-uh cin a hoih hi pah hi. Ahi zongin mi na deidan uh leh note a khial na hi uh a, Thukham a palsat na hi veve uh hi. Mi khatpeuh in thukham dang khempeuh a zuih hangin khat a khialh nakleh a vekpi-in a khial mah ahi hi. Bang hang hiam cih leh, “Nu leh pa mawhna na bawl kei in,” a ci pa mah in, “Mi na that kei in,” cithuah lai veve hi. Nu leh pa mawhna na gamtat loh hangin mi na thah nakleh thukham palsat mah na hi veve hi. Tua ahih manin mi a khahkhia thei thukham tawh kizui-in thukhenna a thuak ding mi bangin kampau-in na gamta un. (James 2:8-12)
Khristian i kicih takpi leh mi dangte mawhzonna ding bek leh mimal hamphatna, mi dangte pahtakna ngahna ding leh i political party deih leh IDOL milim pasian bangin i ngaihsut liang mawhna tawh a kidim khat mawhna nei lo leh Khristian ngeina tawh kituak pen bangin pum phatin LST deihkaih in meetbawl leh Pasian min a sia lam in zat niloh pen gimna lianpi ngah theihna dingin Moses' tungah Pasian' Thupiak Sawmte (The Ten Commandments) lak-a khat, “Topa note’ Pasian’ min a sia lamin na zang kei ding uh hi. Bang hang hiam cih leh Topa in ama min a zang khialte gim pia ding hi," (Paikhiatna/Exodus 20:7) palsat nilohna hi cih phawk ni.



