Saturday, 11 December 2021

MEITEI GUN LEH MAL' GUN

 MEITEI GUN LEH MAL' GUN

Democracy, federal system leh self-determination lunggulh mahmah napi-in tuate khempeuh a golum, a lampi ding teng a khaktan ukna buluh MAL leh junta dictatorship regime i lehdo ngam mahmah kei ta zongin i suahtakna dingin i kitom ngam beek kei leh Meitei gun a luan' lai teng leh MAL a kiling mateng junta taw mah liahsak niloh den mah kul ding hi. Online sungah Chin tawliak ci-in na kutkut lai teng uh MAL taw a liahsak niloh na hi zaw bek uh hi.
Meitei gun a luan' lai teng MAL taw i liahsak nop le bel lehdo vet lo, a kolh bulh tawh lungkim takin, "Dai dide, zan siangtho," cih teng saksak ding, MAL a lehdo leh a lehdo tawh a kipawl teng Chin taw liahsak ci-in online panin ei leh ei kitottot a, uino bangin kipetpet ding mah hi phot mai hi.
February 1 coup d'ètat khit namdang ten ukna buluhte suahtakna lunggulhin a lehdo lai takin en gal leh sa lah do ngam lo, gal mat sa mat lah a nei beek lo hi napi-in ei leh ei kimat leh kithat napi-in gam leh minam adingin nasem pen, gam leh minam it pha diak sese in i kineih ngam lailai mawk uh len ngaihsun thei le'ng zumhuai lel hi.
Democracy, federal system, self-determination deih kicici napi-in tuate ngah theina dingin a buluh leh susia junta lehdona tawh i kipumkhat theihna ding hun hoih pen a om lai takin kipumkhat nopna lah nei tuan beek loin kikhenna ding, kigalneihna ding, kitot kiselna ding bek gengen napi-in a junta dictatorship system mah Zomi min tawh kipumkhatna ding, one-party leh one-army system tawh kipumkhatna ding na gengen hangun ei leh ei kihing khemna hi lel hi.
Minam min, kipawlna minte lelin cikmah l hunin hong kipumkhatsak lo ding hi. Ngimna khat nei-in mapang khawmin i kipawl khawm leh sep khawm ciang bekin kipumkhatna piang zo pan ding hi. Minam min zangin hak gega kawmpipi mahin i kihing kikhemkkhem niloh i tawpsan mateng kipumkhatna ding gamla semsem zawsop ding hi.
✍️ Thang Khan Lian #ZUNs



GAM BUAI HUNIN BUAINA IN NAUTANGTE KHENTUAM LEH ANGVANTUAM NEI SESE LO

 GAM BUAI HUNIN BUAINA IN NAUTANGTE KHENTUAM LEH ANGVANTUAM NEI SESE LO

MAL in na khan' tawntung thuneihna len den lo ding hi. 1962-2011 kikal junta dictatorship regime hun kum 49 tak ahih tei sam hangin mi khat bekin thuneihna bup lak suak loin military dictators - Gen. Newin, Gen. Saw Maung leh Gen. Than Swe ukcipna hi.
MAL leh a kapno leh piknote (galkap leh palikte) gualzawhna ngahna mun tengah laan phut suksuk ding bek kilamenin mi' khut tawh gul mat ngamna bek gam leh minam zahin ngaihsunin a en hithiat tengin MAL a kiat ciangin a kiatna mun tengah a laan uh a phut suksuk mah uh kul leuleu ding hi.
Tu lai takin a lehdo ngamte mahin hun hong kikheel ciangin panmun limci teng hong ngah ding uh a, "Zawh ding lah hilo, ei bekin do manin a kilamdan'na ding om kei," cihsan hithiatin gam bupin a lehdo lai takin, "Lehdo sese kei leng kibit pen, Kawlte vs Kawlte buaina hi ei tawh kisai kei," a cici teng mi'n panmun limci teng hong ngah ciangin panmun ngah zo loh manin haza in vompi halung vei bangin ha gawi in kitomtom leuleu ding hi.
Lehdo sese loin a et hithiat hangun MAL a kiat mateng democracy deih tengin a lehdona uh khawlsan tuan loin a laithuak khak ni uh - zawng' thuak ding ngau in a thuak bangin a thuak ni uh hong tung veve ding hi.
February 1 coup d'ètat a pian' ma-in, "Chin ten i hamphatna ding teng heikawisak mang khin uh, panmun limci bup lakin ngah uh," ci-in a phunphun teng mah hun hoih ciangin inn nuai panin a phun ciakna uh hong ngaih semsem zaw lai ding a, mi'n hamphatna a ngahte galmuh bekin cil valh kutkut bek ding hi. Cil bek hi loin lei nangawn valh lut khak loh ding kidophuai kha ding hi. Suahtakna ngahna dingin mapang nuam lote in suahtakna gah a nek ding uh kilawm lo hi. LST in zong a sem loin ngawl hen ci-in, "Na a sem nuam lo mi peuhmah an nesak kei un,” ci-in 2 Thesolonika 3:10 ah na gen hi.
Kachin ten junta regime leh Myanmar government a lehdo ngamna hangun hun hoih lai-in Henry Van Thio in vice president na ngah zo a, February coup khit NUG acting president Duwa Lashi La in ngah zo pah hi. Tua dan hi lel e. Democracy ngahna ding leh gam adingin nasemte mahin panmun limci ngah zo bek. A gal et hithiat tengin mi haza in gal et bek.
Gam bup sungah ukna buluhte ngongtatna khuai bangin hang henhanin, sikha bangin a laang henhan hanhan lai takin na tal tungah MAL' maan na suang leulau hangin a kapno leh pikno ten hong khentuam lo ding a, a thautang un, "Nang MAL' sila muanhuai citak hi teh!" ci-in hong zahtakin hong peel tuan lo ding hi.
Gen Aung San zong Myanmar armed forces (Tatmadaw) phuankhia makaipi khat ahih hangin Tatmadaw in thuneihna a ngahna dingin 19 July 1947 in Secretariat, Yangon, Burma ah na suam lum veve hi, cih na phawk nai loh hangin Tatmadaw ten thuneihna a letcip theihna dingun hong dawm tuan lo ding hi. Amau sunga makaite nangawn a that ngam ten nang nuntakna suangmanpha zahin hong etlah sak het lo ding uh hi, cih beek Kawlgam ah piang leh khangkhia na hih leh khuaphawk hun ta buang hi.
Na lunggulhna leh deih khatpeuh, na democratic rights leh human rights hong suamsakin hong buluh leh guksakte panin na humbit theihna dingin na lehdo ngam kei leh tuate na mansuah khit ciangin a deihin kap nena sese kei in. Na taanlawh ngam ahih manin na piakkhiatte khut sung a tun' khit teh lungdam va ko zaw lel in.
✍️ Thang Khan Lian #ZUNs reports



MAKAITE LEH NUNGZUITE KIKAL

 MAKAITE LEH NUNGZUITE KIKAL

Gam leh minam in a hamphatpih ding leh noptuampih ding sepkhiatna gen ding mel om lopi; gam leh minam hut dingin a kisap phat diak hun nangawnin bangmah panla nuam lopi-in gam leh minam min, gam leh minam it kicihna a mawknapi hi. sepkhiatna om lopi-in minam min zangin kipawlna minte a mawknapi hi a, minam min tawh kipumkhatna piang ziau ngei lo a, piang ngei lo ding hi.
Gal kidona phual sungah galkapbu leh a lubawkte kuan loin a galkapte in galdo ngekngek zaw uh hi. Gualzawhna a ngah galkap nengnengte hi zaw uh hi. Gam leh minam hu in gal sungah lutang a phumte a mipite leh a galkap nengnengte hi zaw hi. Gualzawhna dingin galkapbute in saupi ngaihsutna strategic warfare vision a neih uh kisam masa hi. Gal kidona ah a makaipa bek galdo leh gam leh minam bup a hupa hilo hi.
Biakna pawlpi sungah pawlpi mite in sumpi leh sawm ah khat piakhia kei le-uh pawlpi a kem siate leh makaite in nasepna ngah lo ding uh hi. Pawlpi mite piakkhiatna hangin pawlpi nungta in ding zo bek hi. Biakna makaite in pawlpi sumte a zeekna ding bangin a zeek siam ciang bekin pawlpi nasepna khangin muibun thei-in kip leh kho zo pan bek hi.
Gam leh minam makaite bek gam it, gam leh minam adingin nasem hi peuhmah lo hi. Mikim in gam leh minam ading, biakna leh gamvai kipawlnate ah sep theih leh mapan'na nei ciat hi. A mipite om loin a makaite a mawknapi hi. A makaite makaih a siam kei leh a mipite hanciamna leh panlakna a mawknapi mah suak hi. A mawknapi vive a kigawm khop ciangin kipumkhatna, mainawtna leh khantohna piang thei loin kihawmthawhna hangin kitot kiseelna, kikhenna piang hi zaw hi.
Mipite tawh khut kilen lopi-in makaite belk a tol/tang pai uh a, mipite tawh a kiggam luat ciangin a nungzuite in lampi mansuah uh hi. Makaite a hat pai luat ciangin mipite (nungzuite) in delh pha loin lamsam in bahin tuk ahih kei leh lampial mang gawp khin uh hi. a lampial a tam ciangin kipawlna thak hong piang khia zel hi zaw hi.
A zuih tak lo makai in mipi a makaih ciang, mipite a huai zo lo kipawlna in minam bup a huai sawm hangin, minam bup adingin sepkhiatna a nei lo kipawlna in minam khat a makaih ciangin lametna leh sunmang a nei mipite in kipawlna thak phuankhia uh hi. A zuih tham cing, a belh tham cing kipawlna kuama'n nusiatsanin, leitaisan ngam lo hi. Mipite in makai leh kipawlna a nusiatsan leh muan leh belh tham sa nawn lo cihna hi. a mipite khialhna hi loin a makaite leh kipawlna i khialhna hi zaw hi.
Mipite lunggulhna lo lamah makaite in a mipite leh pawlpi mite a makaih/paipih ciangin a nung uh a mot zuih peih leh zuih ngap den tam lo ahih manin lawhsapna piang hi. Lawhsapna tawh a kidim makai kuama'n a nung mot zuih den ngam lo ahih manin kimanna nei lo makai khat a zui ngam minam mangthang lel ding a utte lo buangin zui ngam nawn lo hi. Mipite muantak a cing lo leh belh tham a cing lo makai leh kipawlna ah kipumkhatna piang ngei loin lawhcing ngei lo ding a, mangthang lel ding hi.
✍ Than Khan Lian #ZUNs reports