Saturday, 7 September 2019

ZIMBABWE THAHATPA ROBERT MUGABE SI TA

ZIMBABWE THAHATPA ROBERT MUGABE SI TA

Sept. 7, Nipi: A gam gumkhia in a suaktasakpa leh puahphapa (liberator and reformer) cih minhoih a ngah panin thuman loin gitlohna tawh gam uk (tyrant ruler) kicih ding tawh a zuak leh Africa gam adingin gam hausa pen kimlai kiatna a piangsak kum 95 mi, Zimbabwe Prime Minister masa pen a let khit nungin Zimbabwe in 1980 in Britain panin suahtakna a ngah khit President 31st Dec. 1987 panin 21st Nov. 2017 dong a len Robert Gabriel Mugabe zanhal (Friday) in si ta hi. Mugabe' sihna thu ama zalaih President Emmerson Mnangagwa in pulak hi.

"Dahna lianpi tawh Zimbabwe gam phuankhiapa (founder) leh President lui Cde (comrade) Robert Mugabe in hong nusiatsanna thu kong pulak hi. I gam leh African continent tangthu adingin a sepkhiatnate kimangngilh ngei lo ding hi," ci-in a Twitter ah President Mnangagwa in Zimbabwe leh African mite thuneihna ngahna dingin pan-Africanist liberator Mugabe' sihna thu pulak hi.

August khai-in Mnangagwa in a natna a kipulakkhia lo Mugabe a damlohna hangin Singapore zato inn ah kha bang zah hiam sung kikem hi ci-in na pulak ngei hi. 2017 in a thuneihna tokhom tung panin a kilotkhiat ma-in leitung adingin gam lutang (head of state) lak panin a upa pen Mugabe kici pa pen Zimbabwe in 1980 in suahtakna a ngah khit nungin Zimbabwe gam makai omsun bangin kithei hi. Gam tampi suahtakna dinga makaite mah bangin Mugabe in a sih dong a gam makai za na let sawm a, 2016 in African Union khawmpi-a a thugenna ah, "Pasian in hong pai ta in hong cih dong gam lutang in ka pang ding hi," na ci hi.

A nuntak sung tawntung a mi zia tawiteh ding a haksa (inscrutable) Mugabe pen mi pawl khatte genna leh midangte gen zia kibang loin kitukalh bialbual hi. A simtham, lim takin na khatpeuh a tuat deudeu, pumpi nopsakna panin a kikhalh (ascetic) leh ngaihsutna khuak ciim nei leh saupi muhkholna nei revolutionary makai Mugabe pen Moa-Tse Tung' ngaihsutna "Marxist-Leninism ideology in na zo zo mahmah a, sangsia a sep cil lai panin a pilna siamnate Marxist-Leninism ideology bulphuh in na paipih hi.

November 2017 a pumpi cidam lohna in presidency mawhpuakna zo nawn lo hi ci-in a theih ciangin a zi nihna Grace Mugabe a zalaih dingin sathau a nilh khak ding lauhna leh lunghimawhna hong piang a, lungphona lianpi piang ahih manin a thuneihna tokhom tung panin kumkhia dingin aana tawh kisawlkhia hi.

MUGABE' KHUALZINNA LAMPI A BUAINA LIANTE:

  • Robert Mugabe pen galkap tawmkhat bek independent group in kipawlin colonial British galkapte thakhat thu in buksim a suamte ngalliam (guerrilla hero) hi a, Zimbabwe gam kum 37 sung uk hi. A masa in white minority ukna British colony Rhodesia (Zimbabwe gam min lui) gam hunkhia-in a suaktasakpa (liberator) hi ci-in kiciamteh a, galkap ten 2017 in a thuneihna tokhom tung panin tuaksuk dingin aana tawh a sawl ma-un nengniamna (repression) zangin gam uk hi.
  • 1980: Rival rebel faction nih - ZANU leh ZAPU in thau tawh colonial Britain a lehdona uh tawh Rhodesia in Britain panin suahtakna ngah hi. ZANU makai Mugabe in Prime Minister za hong len hi.
  • 1982 - 87: ZANU party gumte sungah kiphinna hong piang a, Mugabe in thatang hatna zangin bengdai hi. Mi 20,000 kiim in sihna tuak uh hi.
  • 1987: ZANU leh ZAPU-te ZANU-PF in kigawmkhawm uh hi. Mugabe in head of state, government leh armed forces ah lutang hong len khawmin a thuneihna kipsak hi.
  • 2000: Zimbabwe gam-a mikangte lo lianpipite za tampi Zimbabwe government in a suhsak manin farm sector tuksiatna hong kipan hi.
  • 2006: Sum leh paai meet bawlna lamsang ah buaina (economic crisis) piang hi. Inflation 1000% tung a, lungphona a kineih hangin thatang hat thu tawh kibengdai hi.
  • 2008: President dingin election ah Mugabe kiteelcing kik a, unity government phuankhia in, tua tawh opposition MDC hatna kamkaih bulh in thanemsak hi.
  • 2013: Elections ah Mugabe cing kik hi.
  • 2014: Mugabe in a zi nihna Grace Mugabe thuneihna huzap nei mahmah ZANU_PF Women's League makai lutang dingin guang a, Vice-President Joice Mujuru paai hi.
  • 2016: Zimbabwe state capital Harare ah lungphona piang a, gal a galdo galkap pension khinsate (war veterans) ten Mugabe a gupna uh dokkik uh hi.

MUGABE' TUKNA:

  • Nov. 6, 2017: Vice-President Emmerson Mnangagwa kipaikhia ahih manin Mugabe' zalaih dingin (President) Grace Mugabe kikoih bangin gamvai dinmun hong om hi.
  • A inn pua kankhia thei lo dingin galkap ten Mugabe house arrest in koih uh hi.
  • Nov. 18: Mugabe deih loin kiphinna mipi ten nei uh hi.
  • Nov. 24: Zimbabwe President thak dingin Mnangawa in kiciamna nei hi.

Mugabe' ciamnuih:
  1. Numeite aw, na lawmngaih tangval un Mother's Day in hong nosiat kei uh a, ahih kei leh Sweet Mother ci-in la hong sak khum kei uh leh na nawi uh na ngawlsak ta un.
  2. Na melsiat leh a melsia na hi hi. Na sungtawng uh hoihna en dingin pasalte X-rays tawh vak lo uh ahih manun na sungtawng hoihna gen in nei sese kei in.
  3. Nahtang sangin khuaizu khum zaw hi ci-in zawngte a umsak zo mipa in Roman Father kiangah condom zuak zo ding hi.
  4. I nuntakna a hoihlam in in hong kihei ding ciangin dawi mangpa hong pai-in i lawmngaih ding nungak hong pia hi.
  5. Ka it sanggam numeite aw, guah dalna ding lukhu (umbrella) hilo na hih manun guahzuk ciang bekin "Hong phawk ing (I miss you)" ci-in text hong khak tangvalte na kikhemsak zo kei ta un.
  6. "Kiteen ma-in sex neih loh ding hi," cih ka zaza hi. Pasian' geelna tua bang hi leh na mopawi ni ciangin na zahmawh (S* leh Z****) ding hong pia pan ding hi.

Source: The New York Times & Answer Africa
@ Thang Khan Lian #ZUNs

EI LEH EI KIKHEMNA LEH A MAWKNAPI NUNTAKNA

EI LEH EI KIKHEMNA LEH A MAWKNAPI NUNTAKNA
Pasian thu leh biakna thu lamsang a hahkat diak kisa-in pulpit tung panin i kiko lualua in, Pasian ka it hi ci-in i kambeem tawh gawlgui dawk lela liangin awng lala in, gammial adingin neih leh lamh, sawm-ah-khat, sum leh paai piakkhiatna hahkat mahmah in, missionary a tul a then i sawlkhiat ziahziah zawh hangin....
I muh theih loh Pasian it i kicih pong hangin i muh theih ama bawlsa mihingte itna nei loin, minam dangte muhdahna, deidantuamna i neih a, minam dangte kibawlsiatna, kinuainehna, hon buanna (gang rape), minam khat kisiansuahna (ethnic cleansing), minam khat lom thahna (genocide) cihte i gup ngam lai teng i Pasian itna leh i Khristian thu upna a mawknapi taktak hi a, Pasian' bawlsa minam dangte human rights kipalsatsakna neumuhsakin i a rights uh suksak lai teng thu-um i kicih ngam pong hangin ei leh ei a kikhemkhem tawm i hi hi.
Pilna siamna degree thuap tampi ngah liapluap in, i pilna ngahte midangte phattuampih theih dingin i zatkhiat kei a, i pau leh lai nangawn a man in pau thei loin, a man in gawm thei lo leh gelh thei loin i om lai teng pen pil kisa-in ciim kisa-in tangthu, khangthu, tadensa (news) leh thupaih (articles) om khempeuh bal sial nuai bangin mal ziahziah in i pum theih leh lotngah pong hangin i mi, i sate leh i nam itna i neih kei leh a mawknapi i hi a, lo lai-a kimanna ding nei lo a om khukkhiat zawh loh khaici teng a deepsak lel suangtumpi tawh i kilamdang lua kei hi.
Pilna thuap tampi ngah man leh khut siam leh khuak zat siam manin sepna bawlna kician ngah in, khasum zatkhiat khit zawh loh ding sum, neih leh lamh a dim a ha in nei liapluap in, nei kisa lam kisa-in taih innpi dawl sangpipi leh matawpi tawh i kitun luapluap hangin i mihpihte itna i neih kei leh a mawknapi i hi hi.
Khawhsa an kham zo lo-a gilkial dangtak mite, pilna siamna sin nuam mahmah napi sinna ding nei zo lote, liam leh bai, nat leh sat tuah ciangin kikep kikhoina ding nei zo lote, mizawng daipamte, meigong tagah lubawkte, khutdawh, mittawte leh khel baite huh loin i neihsa tawh gilmul vang liangin taih inn dawl sangpipi ah tengin i kiphaak vak a, huhnopna lungsim nei loin hehpih beek i neih kei leh sawnsawn lai leh i Khristian hihna leh i thu-upna a mawknapi taktak ahi hi.
Gam leh minam it pen kineih in, midangte' gam leh minam itna neumuhsakin, simmawh bawl leh langbawl thuah zaw lai-in, ngaihsutna tuamtuam neite kipumkhat theihna ding, tokhom (platform) khat ah a din' khawm theihna ding ngaihsun loin muh theih leh phattuampih ding sepkhiatna kician bangmah lah lopi-in i mipihte phil tang bangin i thehzak lai teng i minam itna pen a mawkna ahi hi.
Biakna leh gam leh minam makai khat hi buang napi pawlpi sung leh gam leh minam sunga a nei leh a zawngte khentuambawl in, lamkhial lamsam, bah leh nguite lam man lak loin, tha piak sawm loin, a puk mite i phot sawm kei a, lamkhial mite galbawl in, vuak leh thah beh zaw lai-in, a puk mite i tuatcil beh lai teng leh khamangthang mat beh loin minam leh gam adingin kilaihna bangmah i piansak tuan kei leh a mawknapi i hi hi.
Muh theih ding leh phattuampih theih ding vision lah hi bek loin vision hoih nono bek mah otpih thapai in "long-term policy" cih bek tawh i otot lai teng pen i tot ngil khitsa lampi mah ah i pawlpi mite leh i minam a paihpih ngaungau den hi lel ahih manin huihpi nung delh tawh kilamdanna om lo a, sunmang vive hi lel ahih manin a mawknapi ahi hi. Sazuk in kimanna ding nei lo a ki a puak ngaungau tawh i makai za kimanna ding nei loin a pua ngaungau i hi bek hi.
Mi khempeuh a si ding vive leh sih ding ngak vive kihi napi-in, a nungta lai mihingte lakah a nungta taktak mi kitam het lo hi. Sepkhiatna tawh kithuah lo vision hoih nonote leh sep ding bawl dinga kamciamna khat khit khat ciam napi tangtunsak lohna pen ei leh ei kikhemna leh a mawknapi taktak ahi hi.
🖋️Thang Khan Lian