Tuesday, 21 November 2017

"GRAND OLD MAN" MUGABE' KIAT MIPI IN MUAK; "AWLE" A GAM AH A CIAH KIKNA HANGIN ZIMBABWE POLITICS KILAIH

"GRAND OLD MAN" MUGABE' KIAT MIPI IN MUAK; "AWLE" A GAM AH A CIAH KIKNA HANGIN ZIMBABWE POLITICS KILAIH
Nov. 20, 2017: Braitain panin 1980 in Zimbawbe in suahtakna a ngah khit panin kum 37 sung Zimbabwe uk Robert Mugabe in Nov. 6 in Vice-President Emmerson Mnangagwa a paih khitin South Africa ah Mnangagwa a galtai manin gamvai buaina hong piang hi. Nov. 13 in Army Chief Gen. Constantine Chiwenga in ruling party ZANU-PF in amau langpangte satkhiatna (purging) dalna dingin galkapte kigolh ding hi ci-in Mugabe a mawhsakna thu pulak hi. Nov. 14 in galkap ten national broadcaster la-in Mugabe' inn "Blue House" ah Mugabe leh Deputy President Emmerson Mnangagwa' zalaih dinga upmawh Mugabe' zi Grace vakkhia thei lo dingin a inn ah khumcip (house arrest) uh a, parliament lutna teng mawtaw tawh umcih um a, thauging kiza kawikawi hi.
Nov. 18-19 kikal mipi lungphona hangin ZANU-PF in a party panin Mugabete nupa leh Mugabe' zi Grace' political faction (lengkhia) "G40" kici a minister thum a party palai 200 paikhawm ten ZANU-PF headquarters Harare khuapi ah a meeting na uh-ah paikhia uh a, Vice-President lui Mnangagwa a makai dingin teelcing uh hi. ZANU-PF in President panin a kitawpna dingin Mugabe tu ni sun (1000 GMT) dong hun pia uh hi. Mnangagwa in Mugabe a kilemna dinga kihona hun lap lo ahih manin Zimbabwe gam a nusiat theih lai-in nusiatsan hen ci hi. Galkapte kigolhna hang tawh galkap leh mipi teelcing uliante ki-ukna (quasi-democracy) thak tawh gamvai kilaihna hangin zan in mi tul tampi Harare khuapi-ah lasa in laam uh a, galkapte kikawi ngeingai uh hi.
Zimbabwe gamvai buaina ah galkap ten thuneihna hong lak manun a galtaina panin hong ciah kik Vice-President panin kipaikhia leh suahtakna ding galdo a makai "Awle" (The Crocodile) a kici Mnangagwa in ZANU-PF makaih ta hi. Mnangagwa pen British ukna panin Zimbabwe suahtakna ding do galkap tawmno khat (guerrilla fighter) hi a, 1960s lai-in China leh Egypt ah guerrilla training in na kuan hi. Mnangagwa pen southwestern Zvishavane district ah Sept. 14, 1942 (kum 75) in piang a, 1966 panin suahtakna do ding guerrilla fighter lakah kihel ta hi. 1980 in Zimbabwe in suahtakna a ngah khitin Mugabe in Minister for Security dingin na guang a, tua khit zaa lian tuamtuam len hi. 1980s in Matabeleland leh Midlands provincete ah kiphinna bengdai dingin thupia a, mi tul sawm tampi mulkimhuai takin kilom thah hi. Gururahundi ah milom thahna vai-ah a kigolhna pen Zimbabwe gammi tampi adingin meimapawn hi lai hi.
2008 kiteelna ah Mugabe in a chief election agent dingin Mnangagwa na guang a, first round ah Mugabe in a lelh manin Mnangagwa in ngongtatna bawl ding leh kiteelna ah kigolhna ding geelna a neih manin Opposition Partyte run-off (kiteel kikna) panin kidokkhia uh hi. 2008 in committee on security chiefs a Joint Operations Command hong len a, human rights group ten Mnangagwa in ngongtatna dingin campaign leh ZANU-PF langpangte thatang tawh bengdai hi ci-in ngawh hi. Hih bangin human rights palsatna hangin US leh EU in President Mugabe tungah khalna (sanctions) a koih lai-in zong Mnangagwa ngim in na nei uh a, ahih hangin Defence Ministry len veve hi.
Tu lai takin Zimbabwe ah gamvai makaite:
(1) Kum 61 mi Gen. Constantine Chiwenga in 1994 panin tu dong Army Chief len a, Mugabe government in land reform tung tawnin lokhomite leitang tampi a kisuhsakna ah hamphatna lianpi ngah a, Mugabe paihkhiatna dingin Mnangagwa' lawmhoih leh mimuanhuai mahmah ahi hi. 2002 in US leh EU in a tungah khalna koih khum hi.
(2). Zimbabwe ah main Opposition makai kum 65 mi Mogan Tsvargirai hi a, Britain panin Zimbabwe in suahna ding a do lai-in Mugabe gum hi. Ama party MDC in 2008 in ZANU-PF tawh kipawlin national unity government na phuankhia uh a, 2013 presidential election dong ZANU-PF tawh kipawl hi.
(3). Kum 62 mi leh suahtakna ding galdona a kihel Joice Mujuru "Teurai Ropa" ("Sisan Luangsak" a kici) 2014 in Vice-President panin a kipaihkhiat khitin party dang phuankhia a, hun khat lai-in Mugabe' zalaih dinga kingaihsun ngei khat hi. (4). 1970s la-in Britain' ukna panin suahtakna dingin Russia in guerrilla fighter dingin training a piak leh "The Black Russian" kici kum 77 mi Dumiso Dabengwa in 2013 kiteelna ah Mugabe na tuh a, na lel hi.
(5). Finance Ministry a let lai-in kitualvatna piang ding kim lai dalna dingin unity government phuankhia lakah a kihel manin leitung gam tuamtuamte pahtakna ngah kum 51 mi Tendai Biti in thuneihna kilaihna ding (transitional authority) na kalh a, Finance Minister hong kilensak kik leh ka lungdam ding hi ci hi.
#Behlapna: Zimbabwe gamvai buaina pen tu sun dong ZANU-PF palai 200 ten zanin President panin a kitawpna dingin Mugabe hunciam pia uh hi. Galkapte tawh kigulluk in Mugabe paihkhiatna ding leh ZANU-PF sunga Mugabe langpangte makaih leh Grace Mugabe' thuneihna dalna ding leh G40 political faction makai teng thuneihna dal ding hanciam Vice-President lui Mnangagwa in President Mugabe in Zimbabwe a nusiat ding hi ci-in kalh hi. Army Chief Chiwenga leh Mnanganwa zong a makaih zaa letna tangthu kiciamtehna ah a khut sung uh-a sisan baang leh nekgukna ah kigolh ahih manun Zimbabwe gamvai buah mahmah a, a maban ding uh limci tuan lo hi. Tu lianin Zimbabwe pen quasi-democracy ah om limliam lai a, Mnangagwa gum ten Mugabe leh a zi gum teng paihkhiat ding bek hanciam loin upadi (constitution) gelhphat a, President thuneihna khiam ding deih uh hi.
Magabe langpang ten gammi ten zong mi tawmkha bekin thuneihna a let ding lunghimawh mahmah veve uh a, Education Minister David Coltard in, "Sate House ah candidate galkapte deih tengin tu-in thuneihna a let hangun galkap ten Mugabe ahih kei leh a zi zong mipite deihna tawh kituak loin koih veve dingun ummawhhuai a, tu dinmuh lauhuai mahmah lai hi," ci hi. Makai kituhna leh makaite gumte kinawktuahna piang leh tualgal lianpi suak thei ding hi. Hih banga gamvai kilaihna pen Mugabe langpang US leh nitumna gamte thubawl hi kici a, Britain panin suahtakna a do lai un guerrilla fighters-te huhna pia Russia, China leh Egypt gamte Zimbabwe gamvai buaina hong kigolh in, Mugabe gumte huhna pia in hong tawsawn kik in Mugabe kitawp nuam loin thuneihna a letsawm tentan lai a, kha kik ciangin ZANU-PF congress makaih sawm lai a, galkap commanders ten umcih in Sate House zum panin, "Hong kimawhsakna leh hong kigensiatna ka pm hi. Khat leh khat i kimaisak ding uh pen Zimbabwean lungtang hi cih commander-in-chief ka hina tawh kong gen hi," ci-in tu sunin TV ah a thugenna ah gen lai ahih manin Zimbabwe gamvai buaina sawtpi kidiah kha lai ding hi.
Source: Reuters; Agence France-Presse; The Hindu
@Thang Khan Lian #ZUNs

No comments:

Post a Comment