Friday, 3 November 2017

MAKAIHNA LEH PAULAP ZONNA

MAKAIHNA LEH PAULAP ZONNA
Makaihna;makaih siamna;lamlahna (leadership) i cih pen mawhpuakna (responsibility) tawh tonkhawm den a, makai khat ii nasepna, kampauna, gamtatna leh leheek zia khempeuh pen kankuatna, simtheihna, tuattheihna (accountability) tawh kizom diudeu a, hih thu thum teng pen phim leh khau a bang ahi hi. Innkuan sung, khua leh tui sung, tangpi tangta sung, pawlpi sung, minam leh gam sung kivaipuakna ah makaihna; lamlahna (leadership) om napi mawhpuakna (responsible) leh makai hihna tawh a gamtatna leh mawhpuakna simtheihna;tuattheihna lak ngamna a om loh ciangin makai a om man a kimanna om lo hi.
A neu a lian, a teek a khangin makaihna leh mawhpuakna kinei tek a, i gamtatna khatpeuh accountability i lak ngam loh ciangin na khempeuh dengdel pah in, kisongsoloi khin pah hi. I gamtatna khat paubanna ding a om ciangin hilhcianna leh gentel ngamna ding nei loin paulap (excuses) ding bekbek i zon ciangin i nasepna muibun loin, kuamah muan ngamna kingah lo hi. Mi pawlkhatte tawlkhat sung a kikhemzawh tei hangin mi khempeuh kikhem den zo lo ahih manin leadership pen responsibility leh accountability a om loh phamawh hi. Makaihna leh paulap bawlna kammal hoih makai pawlkhat kammal lungngai ni.
"Makaihna leh makai zaa i cih pen mawhpuakna lak ngamna hi a, paulap ding zonna hilo hi." - Mitt Romney
"Bangmah hilo hi teh cih manin hong kilamet zah in om lo thei ding na hi kei hi. Bukim lo na hih man zong hilo hi. Lawhsap dipdepna lohna dingin na khialhna khempeuh ah paulap zon tawpsan in." -Robin Hobb, The Mad Ship (Liveship Traders, #2)
"Paulap ding zon siam i cihte bangmah ah kimanna ding om lo, siamna leh hoihna bangmah nei lo uh hi." - Benjamin Franklin
"Nang leh nangin mawhpuakna na lak ni a kipan leh paulap zon na tawpsan ni kipanin a sangpen ah na kipat ni ahi hi." - O. J. Simpson
"Lawhsapna 99% hong kipatna pen paulap ding zon' zongsang mite kiang pan hi." - George Washington Carver
"I om muang luat hithiat manin i minam/gam (nation) leh mipi ten haksatna a thuak leh Pasian' mai-ah paulapna kinei lo hi." - Sunday Adelaja
SIKTUKILH A OM LOH MANIN
Siktukilh a om loh manin sakol khedap kimansuah hi.
Sakol khedap a om loh manin sakol kimansuah hi.
Sakol a om loh manin sakol tung tuangpa kimansuah hi.
Sakol tung tuangpa a om loh manin galvilte panin thusim (message) kimansuah (kingah lo) hi.
Galvilte thusim a kingah loh manin galdona kilelh lawh hi.
Gal a kilelh manin kumpi gam kikhahsuah hi.
Hih thu khempeuh pen sakol khedap kilhna dingin siktukilh a om loh man hi.
Hih a tunga Siktukilh a om loh (kisap) manin cih pen taanglai-a Mikangte paunak "For Want of a Nail" kici a kilim zat mahmah paunak khat ahi hi. Kumpi gam khat suplawhna piangsak pen sakol khedap (horseshoe) kilhna dinga kizang siktukilh (nail) a om loh man hi. Galvil dingpa ahih kei leh galdo dingpa in a sakol khedap kilhna siktukilh tawh a khedap kilhcip ding a mangngilh khak manin a sakol khedap mangsak a, a sakol khedap bulh loin sawt tai zo lo ahih manin a sakol kizatna ding bangin kizang thei lo (ahih kei leh si a; mansuah) ahih manin galvilna panin galte thusim a puak kik ding kipelh ahih kei leh galdo thei lo ahih manin sakol tung tuangpa sih lawh hi. Sakol tung tuangpa a sih manin gal kilel a, gal a kileh manin kumpi gam galte khut sungah tung hi.
Hih paunak mah bangin citlahna, hih khialhna themnonote leh paulap ding zonna leh i thupi sim loh a paulap tak na neuno khat hangin kumpi gam khat kisuplawh thei hi. Makai hihna tawh makai zaa hihna kisialhpihna, i citlahna, thanemna leh khialhna hong kigente zak nuam lohna, paulap ding bekbek zonna, mawhpuakna leh makai hihna simtheihna (accountability) lak nuam loh manin makai zaa, mi hong muanngamna, i nuntakna, i minam khantohna ding leh i leitang nangawn suplawh piangsak thei hi. A kisam masa pen siktukilh mangngilh kei ni.
-Thang Khan Lian

No comments:

Post a Comment