Monday, 11 November 2019

Kum 15 Khit Nungin Christian Tamna Pen Hi Dingin China Manawh (Updated News)

Kum 15 Khit Nungin Christian Tamna Pen Hi Dingin China Manawh (Updated News)
Nov. 12, Pithai: China' pawlpi lianpen (biggest church) leh Easter Sunday ciangin Asian mega-temple ah biakna pia mi tul za tampi in a citakna leh thumanna dingun kamciamna(plege allegiance) Communist Party tung hi loin Singlamteh phung ah nei-ah nei ding uh hi ci-in 19 April 2014 in Telegraph news in suaksak hi. Communist China’ ngawng tansakna dingin 2013 in leitunga pawlpi lianpen khat hi dinga kingaihsun £8 million bei-in mi 5,000 a thawlzawhna leh Westminster Abbey sangin tutna tam nei zaw Liushi church kilam a, a tunga Jesuh singlamteh tungah a kikhaina 206 feet sangin a kibawl pen a kiim tai gamlap-in kilam hon’na na nei uh hi.
“Jesuh nungzui hih pen lamdangin thupi hi. Kimuanngamna lianpi hong guan hi. China gam-ah mi khempeuh in Jesuh um hileh police stations dang kisap beh nawn lo ding hi. Mi gilo om beh lo ding a, thukham palsatna om nawn lo ding hi,” ci-in Luishi’ church biakna tau tunga golden cross pakta leh en kum 40 mi Jin Hongxin in gen hi.
Official in a kiciamtehna ah, People's Republic of China pen Pasian a um lo gam (atheist country) ahih hangin kilaihna manlang mahmah ahih manin a gam milip 1.3 billion citizens lak panin tampi ten communism ahih kei leh capitalism in a piak theihte sangin kha thu lam-ah lungkimna bang hiam cih zon’ in nei zaw ta uh hi. 1976 in Chairman Mao a sihna hangin Cultural Revolution kipatna lim kilahna suaksak ahih manin biakinnte a kihon’ kik manin Christian pawlpi nakpi takin khang hanhan hi. Kum 40 ma-in China pen global economy number khatna hi ding hi cih a um mi pawl khat a om banah Chistian milip tamna pen gam suak ding hi.
“Kei tuatna panin China’ maban pen leitung ah Christian a tamna pen gam sawt loin suak pah ding a, khang khat ma-in piang ding hi. Mi tampite tua banga thakhat thu-in kilaihna a pian’na dingin kithawi khin nai lo uh hi,” ci-in Purdue University ah sociology professor leh “China: Survival and Revival under Communist Rule” cih laibu gelh Fenggang Yang in ci hi. 1949 in China gam-a Protestant Christian million khat kiim bek pha napi evangelical khan’na tawh kizom gamte sangin thu um nak khan’ zaw hi. 2010 in China ah Protestant thu-upna zui Christian 58 million pha a, Brazil gam-a 40 million leh South Africa ah 38 million sangin tam zaw hi ci-in Pew Research Centre' Forum in a Religion and Public Life sungah gen hi.
China gam-a religion expert Prof. Yang in 2025 ciangin China ah Protestant thu-upna zui mi 160 million pha ta dingin um hi. Tua zah a phak zawh leh 2010 in 159 million kiim Protestant omna leh Christian thu um a kiamna US sangin tam zaw ding cihna hi. 2030 ciangin Catholics tawh sim khawmin China gam-a Christian milip 247 million pha dingin kituat ahih manin leitunga Christian congregation tam penna gam Mexico, Brazil leh United States sangin Chinese Christian congregation tam zaw ding hi ci-in Prof. Yang in genkhol hi. "Mao in biakna (religion) phiatmang zawh dingin ngaihsutna nei a, a ngaihsutna tangtun’ sak zawh dingin ngaihsutna a neih hangin thupiang tua tawh kilehbulh a, amaute ngaihsutna lawhsam hi,” ci-in Prof. Yang in gen hi.
China gam-a biakinn tampite mah bangin Zeliang province sunga om Shanghai panin 200 miles gamla-a om Liushi khuapi-a pawlpi in a khang tangthu ah haksatna tampi na thuak hi. Yorkshire khuapi-a piang missionary leh a khuanung in Oxford University professor sem William Edward Soothill in Liushi khua mite Christian a suahsak khit nung 1886 in Liushiu Church kiphuankhia hi. Ahi zongin 1950s in Mao’ in ngongtatna zangin anti-Christian campaign hong bawl manin hih biakinn aana tawh kikhak sak hi. Cultural Revolution 1966 in hong kipat khit nungin biakinn tuamtuam China gam sungah kisuksiat sak ahih manin kum sawm bang a kikhak khit nungin a pawlpi mi tul tampi in Communist Party encikna nuai-ah biakna piak phalna a piak khit nungin China in official Christian church ci-in Liushi Church ciamteh a, 1978 in a biakinn kihong kik hi. 2014 kum khawngin biakinn zuan den mi 2,6000 bang omte lak panin tuiphumna ngah kum sim in 70 bang kibehlap hi ci-in thuhilh sia kum 27 mi Shi Xiaoli in ci hi.
2013 in Liushi khuapi-ah China gam adingin biakinn golpen 1,500 feet mega-church hon’na kinei hi. “Ka biakinn lui uh pen neu ahih manin thu um in a zui mi khempeuh kikhopna dingin hong thawl zo nawn lo a, a deuhkhol in Christmas leh Easter ni adingin neu lua hi. Biakinn thak khat hong om a, tua in mit la hi. Liushi church bek biakinn om nawn lo a. Yunnan province panin China gam leitaw-nitumna lam panin Lianing leh industrial north-east dong ah Nipini sim in Europe bup-ah biak piakna a kineih mah bangin biakinn kihehlap hanhan a, Nipini sim in biakinn kai ding cih Chinese mi ngaihsutna nei tampi kibehlap hi,” ci-in Shi Xiaoli in gen hi.
2014 ma diakin study kibawlna ah China gam-ah online searches ah “Communist Party” leh Chinese President Xi Jinping min zong sangin "Christian Congregation" leh "Jesus" cih kammal a zong mi tam zaw hi. China gam-a Protestants thu-upna zuite mah bangin millions tampi biak piak theihna dingin phalna kipia lo ahih manin Communist Party mit in a mat khak lohna ding khualna in illegal underground "house churches" cihte leh a tam zawte ah mi’ inn khawng peuh ah kikhopna nei uh hi. Tua bang pawlpi ahih kei leh biakinnte pen China gam-a missionary movement gahkhia cil tungte hi uh a, foreign missionary-te nasepna gah ahih manin Communist Party in official church in ciamtehna pia nai lo hi. Tua bang pawlpi leh biakinn ten kha mangthang man dingin a deuhkholh in North Korea gam-ah amau missionary-te tampi sawl khia uh hi.
Hih bangin North Korea gam-ah amau pawlpi leh biakinn panin missionary-te a sawl khiat uh pen, “Ka huh nop man uh leh British, South Korean leh American missionarty-te sangin ko adingin huh ding baihlam zaw hi,” ci-in China leilu lam-a underground church makai min pulak khia nuam lo khatin gen hi. Christianity gamkang bangin a kizelh manin Communist Party lutang khuat vilvel hi.
“Thakhat thu-in naupang hong khangkhia a, a nu-le-pate un hong picin’ khit ciangun a kep ding zia thei lo uh hi,” ci-in China gam-a illegal house-church movement makai leilu lam-a makaipa in gen hi. Chinese kumpi ulian (officials) pawl khatte in government in a piak theih loh religious groups tuamtuamte in social services pia thei uh a, tua bang kawmkal ah tu-in kumpi ahi Communism hi loin sum sangin gam sunga sia leh pha gamtatna vai-ah buaina (moral crisis) khan’na kilaihna dingin huh thei uh hi cih ngaihsutna nei uh hi. Tua bangin a ngaihsutna uh British Prime Minister lui David Cameroon in April 2014 nipi kal nihna in a thukimpihna a genna ah, “Christianity in Britain’ kha thu lamsang, taksa lamsang leh sia leh pha khen theihna gam (moral state) khan’na dingin hong huh thei hi,” na ci hi.
1982 Chinese Constitution in Chinese citizens ten biakna tawh tawh kisai gamtatna ngeina (normal religious activities) tuamtuam ahih theihna dingun right a piak hangin Chinese gam makai pawl khatte sungah religious landscape in China’ political maban a dongkholhsak khak banah Communist Party' thuneihna a lehdo khak ding lunghimawhna nei uh hi. “Communist Party in Chinese pastor ten Communist lampi a hilh ding uh deih hi. Kumpipa mai-ah Daniel kum nuam loin kumpipa a biak ding sangin a Pasian biak ding a teel zawk pen a lauhuai mahmah in ngaihsutna nei uh hi,” ci-in pawlpi tuamtuam in LST sunga thu pawl khatte hilh ding kham uh hi ci-in house-church thuhilh sia khatin gen hi.
Tua bang hi napi Christian ahihna uh a lau lo mi om veve uh a, 2014 kum March kha-in “Jerusalem of the East” ci-in a kithei Wenzhou khuapi-a biakinn Chinese government in a suksiat sawm manin a gum leh humbit dingin mi tul tampi kikaikhawm uh a, Chinese officials a suksiat sawmte in a ngimna uh khawlsan in pawlpi makaite tawh thukimna tawh kilemna (compromise) bawl uh hi. “Chinese government officials ten Wenzhou church ah thu um a kibehlap manin thuakzo nawn lo uh hi. Christian khang hanhan ahih manin do thei lo uh hi. 70 million Christiante a gal dingin deih lo uh hi,” ci-in Wenzhou church makai in gen hi.
Source: The Telegraph
@ Thang Khan Lian #ZUNs

No comments:

Post a Comment