ABRAHAMIC RELIGION THUMTE TOMKIM IN ET PAKNA
Leitung ah biakna (religion) 4,200 kiim bang tu hun in om ta hi. Pawl khat ten biakna 4,199 a man lo hi ci uh hi. Pawl khat ten biakna 4,200 man lo hi ci uh hi. Pasian leh Jesuh in biakna pawlpi na phuankhia sese loin amah i biak ding zia bek hong hilh hi napi mihing phuankhiat tawm biakna (religion) hangin kigalneihna leh kideidantuamna nasia mahmah a, ko biakna man pen hi, ko doctrine man pen hi, ko biakna upa pen ahih manin zuihtham cing pen hi cih ngaihsutna kidim ta hi. Kamsang pawl khatte bangin dawi leh Satan mu thei hi leng Satan in zong nuihzakhuai hong sa liangin hong nuihsan kauhkauh dingin ka ummawh mai ta hi.
Pasian khat bek om hi cih upna nei biakna (monotheism) thumte -Abrahamic religion kici thum - Christianity, Judaism leh Islam kibat lohna tampite lakah i thungetzia a kibat lohna pen:
Christianity: Biakinn sunga inntung dalna ahih kei leh inndap (ceiling) lam ento in dai tak ahih kei leh kuamah theih loh dingin thungen in kiphun siausiau (mumbling) uh hi (tu hun ciangin bel doctrine leh thu up thu sanzia kibat lohna hangin awngkhia keinleng suakta keng cih ngaihsutna nei-in a awng baba, kikhuk valval leh diang gaga kawm in thungen zong mi tampi tak mah ki-om ta hi).
Judaism: AD 66 kum in Rom General Titus' makaih Rom galkap ten Jerusalem khuapi umcih khum in AD 70 in Solomon' Biakinn Thumna a suhsiatna lai un a suksiat loh uh a om lai Kahna Baang nga-in dai tak ahih kei leh kuamah theih loh dingin thungen in phun siausiau uh hi.
Islam: Mecca a Hezaji khuapi a Kabaa lam ngatin lei-ah kunsuk in thungen in phun siausiau uh hi (a awng baba zong om uh hi). Kabaa lam ngatin kunsuk in a ngatna uh pen as Qiblah, Qibleh, Kiblah, Kıble or Kibla zong khatpeuh kici hi.
Abraham' Pasian khat bek kici napi hih Abrahamic religion zuite ui leh keel bang mawk hi. I biakna in minam dangte leh biakna dangte muhdahna ding hong sinsak ahih leh bel milim khawng bia zaw vet leng kilamdang lua lo khol lo kha vet ding hi. Judaism mite thungetzia pen Solomon in a biakinn lam nga-in thungente Pasian in a zakna dingin Solomon' Biakinn Masa a ap lai-in a thungenna bang um leh zui in Judah ten tua dan in thungen den uh hi lai hi. Islam ten Kabaa lam ngatin thu a nget se uh pen Prophet Mohammad in thungetna a makaih lai-in a maangmuhna sungah Pasian kilaak a, Kabaa khua la dingin thu pia hi. Tua hun in Jerusalem lam ngatin a thunget laitak in thupia ahih manin Islam ten Jerusalem zah in a siangtho pen in a ngaihsut uh Kabaa ahih manin hih mun lam nga-in thunget uh hi bek hi.
Jesuh Khris' nuntakzia etteh in, ama thuhilhna zuite in cit piakna leh thungetna tawh kisai Jesuh' hong thuhilhna i zui kha mah hiam cih en pha ni:
Cit Piakna tawh kisai Jesuh’ Genna:
“Biakna tawh kizomin na hoih khat peuhpeuh na sep uh ciangin mite’ phat ding deihna tawh a kilang theithei dingin na sep khak lohna dingun na kingaihsun un. Tua bangin gamta le-uh cin, vantungah a om na Pa uh kiang panin thaman na ngah kei ding uh hi. “Tua ahih manin mi cimawhte tungah huhna na piak uh ciangin, mite in a phat ding uh a deihna tawh a kineihkhem mite in kikhopna innsung leh kongzing lakah a kilang theithei-in a hih uh bangin na hih kei un. Tua bangin a hih mite in thaman a ngah khin ta ahihna thu lim takin na phawk un. Ahi zongin note in mi cimawhte citna tawh na huh uh ciangin na lawm naihuai pente uh nangawn in hong theih lohna dingun pia un la, kuamah theisak kei un. Tua hileh kuama muh lohin na gamtatna uh a mu na Pa un note tungah thaman hong pia ding hi. (Matthai 6:1-4)
Thungetna tawh kisai Jesuh’ Genna (Luk 11:2-4):
“Note in thu na nget uh ciangin mite’ muh theih dingin a kineihkhem mite in kikhopna innsung leh kongzing lamka lai-ah a ngetnop se uh bangin na gamta kei un. Tua bangin a gamtate in thaman a ngah khin ta ahihna uh lim takin phawk un. Ahi zongin thu na nget uh ciangin na innsung uh-ah tumin kong khak un la, na muh theih loh uh na Pa uh kiangah na ngen un. Tua hileh kuama muh lohin na gamtatna uh a hong mu na Pa un note’ tungah thaman hong pia ding hi. “Thu na nget uh ciangin i thunget sau leh Pasian in hong pia deuh ding hi, ci-in a ngaihsun Gentail mite bangin khiatna a nei tum lo kam tampi na luilui kei un. Tua na thunget ma nangawnun na Pa un note’ kisapna teng hong thei khin ahih manin Gentail mite na bang kei un.
Tua ahih manin thu na nget uh ciangin hih bangin na ngen un: ‘Vantunga om kote’ Pa aw, na min siangtho kizahtak hen. Na ukna hun hong tung hen la, vantung bangin leitungah zong na deih bangin kigam ta hen. Nisim khamkhop an hong pia in. Kote tungah a hong mawhte mawh maisakna ka neih bangun ko’ mawhna zong hong maisak in. Ze-etna lian hong thuaksak ke’n. Gilo’ kiang pan hong honkhia in,’ (Uk zawhna, vangliatna, minthanna, na nei tawntung hi. Amen.) ci-in na ngen ding uh hi.
Note in midangte’ hong mawhna na maisak uh leh vantungah a om na Pa un zong note’ mawhna hong maisak ding hi. Ahi zongin note in midangte’ hong mawhna na maisak kei uh leh vantungah a om na Pa un zong note’ mawhna hong maisak lo ding hi. (Matthai 6:5-15)
Jesuh' in cit piak ding zia leh thungetna hong sinsak zia tawh tawh i cit piakna leh thungetna a kituak mah hiam cih kisittel pha kim ciat ni.
@ Thang Khan Lian#ZUNs

No comments:
Post a Comment