ZIMBABWE THAHATPA ROBERT MUGABE SI TA
Sept. 7, Nipi: A gam gumkhia in a suaktasakpa leh puahphapa (liberator and reformer) cih minhoih a ngah panin thuman loin gitlohna tawh gam uk (tyrant ruler) kicih ding tawh a zuak leh Africa gam adingin gam hausa pen kimlai kiatna a piangsak kum 95 mi, Zimbabwe Prime Minister masa pen a let khit nungin Zimbabwe in 1980 in Britain panin suahtakna a ngah khit President 31st Dec. 1987 panin 21st Nov. 2017 dong a len Robert Gabriel Mugabe zanhal (Friday) in si ta hi. Mugabe' sihna thu ama zalaih President Emmerson Mnangagwa in pulak hi.
"Dahna lianpi tawh Zimbabwe gam phuankhiapa (founder) leh President lui Cde (comrade) Robert Mugabe in hong nusiatsanna thu kong pulak hi. I gam leh African continent tangthu adingin a sepkhiatnate kimangngilh ngei lo ding hi," ci-in a Twitter ah President Mnangagwa in Zimbabwe leh African mite thuneihna ngahna dingin pan-Africanist liberator Mugabe' sihna thu pulak hi.
August khai-in Mnangagwa in a natna a kipulakkhia lo Mugabe a damlohna hangin Singapore zato inn ah kha bang zah hiam sung kikem hi ci-in na pulak ngei hi. 2017 in a thuneihna tokhom tung panin a kilotkhiat ma-in leitung adingin gam lutang (head of state) lak panin a upa pen Mugabe kici pa pen Zimbabwe in 1980 in suahtakna a ngah khit nungin Zimbabwe gam makai omsun bangin kithei hi. Gam tampi suahtakna dinga makaite mah bangin Mugabe in a sih dong a gam makai za na let sawm a, 2016 in African Union khawmpi-a a thugenna ah, "Pasian in hong pai ta in hong cih dong gam lutang in ka pang ding hi," na ci hi.
A nuntak sung tawntung a mi zia tawiteh ding a haksa (inscrutable) Mugabe pen mi pawl khatte genna leh midangte gen zia kibang loin kitukalh bialbual hi. A simtham, lim takin na khatpeuh a tuat deudeu, pumpi nopsakna panin a kikhalh (ascetic) leh ngaihsutna khuak ciim nei leh saupi muhkholna nei revolutionary makai Mugabe pen Moa-Tse Tung' ngaihsutna "Marxist-Leninism ideology in na zo zo mahmah a, sangsia a sep cil lai panin a pilna siamnate Marxist-Leninism ideology bulphuh in na paipih hi.
November 2017 a pumpi cidam lohna in presidency mawhpuakna zo nawn lo hi ci-in a theih ciangin a zi nihna Grace Mugabe a zalaih dingin sathau a nilh khak ding lauhna leh lunghimawhna hong piang a, lungphona lianpi piang ahih manin a thuneihna tokhom tung panin kumkhia dingin aana tawh kisawlkhia hi.
MUGABE' KHUALZINNA LAMPI A BUAINA LIANTE:
- Robert Mugabe pen galkap tawmkhat bek independent group in kipawlin colonial British galkapte thakhat thu in buksim a suamte ngalliam (guerrilla hero) hi a, Zimbabwe gam kum 37 sung uk hi. A masa in white minority ukna British colony Rhodesia (Zimbabwe gam min lui) gam hunkhia-in a suaktasakpa (liberator) hi ci-in kiciamteh a, galkap ten 2017 in a thuneihna tokhom tung panin tuaksuk dingin aana tawh a sawl ma-un nengniamna (repression) zangin gam uk hi.
- 1980: Rival rebel faction nih - ZANU leh ZAPU in thau tawh colonial Britain a lehdona uh tawh Rhodesia in Britain panin suahtakna ngah hi. ZANU makai Mugabe in Prime Minister za hong len hi.
- 1982 - 87: ZANU party gumte sungah kiphinna hong piang a, Mugabe in thatang hatna zangin bengdai hi. Mi 20,000 kiim in sihna tuak uh hi.
- 1987: ZANU leh ZAPU-te ZANU-PF in kigawmkhawm uh hi. Mugabe in head of state, government leh armed forces ah lutang hong len khawmin a thuneihna kipsak hi.
- 2000: Zimbabwe gam-a mikangte lo lianpipite za tampi Zimbabwe government in a suhsak manin farm sector tuksiatna hong kipan hi.
- 2006: Sum leh paai meet bawlna lamsang ah buaina (economic crisis) piang hi. Inflation 1000% tung a, lungphona a kineih hangin thatang hat thu tawh kibengdai hi.
- 2008: President dingin election ah Mugabe kiteelcing kik a, unity government phuankhia in, tua tawh opposition MDC hatna kamkaih bulh in thanemsak hi.
- 2013: Elections ah Mugabe cing kik hi.
- 2014: Mugabe in a zi nihna Grace Mugabe thuneihna huzap nei mahmah ZANU_PF Women's League makai lutang dingin guang a, Vice-President Joice Mujuru paai hi.
- 2016: Zimbabwe state capital Harare ah lungphona piang a, gal a galdo galkap pension khinsate (war veterans) ten Mugabe a gupna uh dokkik uh hi.
MUGABE' TUKNA:
- Nov. 6, 2017: Vice-President Emmerson Mnangagwa kipaikhia ahih manin Mugabe' zalaih dingin (President) Grace Mugabe kikoih bangin gamvai dinmun hong om hi.
- A inn pua kankhia thei lo dingin galkap ten Mugabe house arrest in koih uh hi.
- Nov. 18: Mugabe deih loin kiphinna mipi ten nei uh hi.
- Nov. 24: Zimbabwe President thak dingin Mnangawa in kiciamna nei hi.
Mugabe' ciamnuih:
- Numeite aw, na lawmngaih tangval un Mother's Day in hong nosiat kei uh a, ahih kei leh Sweet Mother ci-in la hong sak khum kei uh leh na nawi uh na ngawlsak ta un.
- Na melsiat leh a melsia na hi hi. Na sungtawng uh hoihna en dingin pasalte X-rays tawh vak lo uh ahih manun na sungtawng hoihna gen in nei sese kei in.
- Nahtang sangin khuaizu khum zaw hi ci-in zawngte a umsak zo mipa in Roman Father kiangah condom zuak zo ding hi.
- I nuntakna a hoihlam in in hong kihei ding ciangin dawi mangpa hong pai-in i lawmngaih ding nungak hong pia hi.
- Ka it sanggam numeite aw, guah dalna ding lukhu (umbrella) hilo na hih manun guahzuk ciang bekin "Hong phawk ing (I miss you)" ci-in text hong khak tangvalte na kikhemsak zo kei ta un.
- "Kiteen ma-in sex neih loh ding hi," cih ka zaza hi. Pasian' geelna tua bang hi leh na mopawi ni ciangin na zahmawh (S* leh Z****) ding hong pia pan ding hi.
Source: The New York Times & Answer Africa

No comments:
Post a Comment