UKRAINE BUAINA: RUSSIA IN REBELS' UKNA REGION NIH 'INDEPENDENCE' A CIAMTEHNA A PULAK KHIT NUNGIN US IN SANCTIONS THAK KOIH KHUM
Feb. 23: US President Joe Biden in, Russia in Ukraine gam sim (invasion) kipan hi, ci-in a ngawhna tawh kizui-in US in Russia in Ukraine gam kipumkhatna (territorial integrity) leh international law palsat hi ci-in ngawh hi. Hih thu hangin US in Russia a gawtna dingin khalna (sanctions) gik koih khum beh hi. "Nitumna gamte panin Russia' sum ngahna i sattatsak uh hi," ci-in Biden in gen hi.
Russian politicians ten Urkraine gam nisuahna lamah pro-Russian rebels or separatists ukna 2014 in suahtakna (independence) a tangko uh Lugansk leh Donetsk regions ah President Putin in galkap a sawl theihna dingin thukimna a piak khit nungin hih bang thu hong piang ahi hi. Russia in Luhansk leh Donetsk regions independence a san'sakna vai tawh kisai Ukraine in suahtakna a ngah amau gam vai-ah thuneihna khempeuh a neihna (sovereignity) uh hong suamsak hi, ci hi.
Hih Ukraine gam buaina pen a kipatna 2014 pek hi. February 2014 in nitumna gamte tawholh "Revolution of Dignity" Euromaidan protests a kici mipi lungphona na piang a, a presidential office panin Moscow tawh a kilawmta Ukraine President Viktor Yanukovych zawhtawh thu tawh na kilawnkhia (coup) uh hi. Russia in a thukkikna dingin Russia pau zang a tamna Crimea Peninsula sim in la a, mipi a tam zawte in Russia belh dingin a vote tawh a thukhenna (referrendum) uh Ukraine in zahtaksak loin Ukraine in military thahatna tawh mipite referrendum betdaisak hi, cih paulap hi.
April 2014 in Moscow-backed rebels ten Donetsk leh Luhansk ah government building simin la uh a, Donetsk leh Luhansk "people's republic" a ngahna thu tangko uh a, Ukraine galkapte leh volunteer battalion galkapte do hong kisan uh hi. Russia pau a zang a tamna Donbas panin rebels ten kum giat dektak suahtakna deihin Ukraine government a lehdona uh hangin kidona ah mi 14,000 kiim na si khin zo hi.
Russia in Luhanks leh Donetsk ah Russian peacekeeping forces galkapte sawl dingin Russian parliament Duma in thukimna a piak pen Russia in a zai zaw semin Ukraine a suamna dingin a paulap zon'na hi a, Putin in kilemna leh daihna (peace) a om theihna ding ngimna hi, a cih kimanna leh a khiatna nei lo hi, ci-in US in a mawhpaihna thu gen hi.
A beisa nai 24 sungin Russia gam nitumna lamah galkap leh galvan thak kikoih beh a, Ukraine gamgi kianga om Belarus gam-a vanleng phual-ah galkap mawtaw 100 kipuak beh hi, ci-in US space technology company Maxa in satellite panin maan kizaihna sungah kimu thei hi, ci hi. Hih reports tawh kisai Russia in gen leh sak nei lo a, Ukraine nisuahna lamah Russia galkap sawl khin zo hiam cih thu kician kithei lo hi. Russia in Ukraine nisuahna regions nihte ah Russia galkapte a sawlna thu official statement bawl nai lo hi.
Russia state muitumna dingin Tuesday in Biden in US sanctions masa a koihna thu a pulak kawmin Russia in Ukraine gam golpi a eukhiatsakna thu tangko hi, ci hi. US in a sanction thak koih khumte lakah gamdang leibat (foreign debt) zong kihel ahih manin Russia in Western financial institution panin sum leitawi thei nawn lo ding cihna suak hi.
Tua loin Russia gam-a makai lubawkte tungah zong sanctions koih khum hi. Biden in, "sanctions a kikoih khumna Russian high-ranking elites mite in Kremlin policies in a man loin a ngahte panin hamphatpih uh ahih manin a na zong a thuak khawm ding uh hi," ci a, suahtakna i humbitna ah US in zong suplawhna tuak ding hi hang cih thuman hi cih i san' ding hi, ci hi.
US in rebels ukna leitang Ukrainian' Donetsk leh Luhansk regions ah American companies ten sum a bawl theih lohna dingin a beisa hunin na kham (banned) khin zo a, ahi zongin companies tam lote in sumbawlna zom veve uh hi. Tuesday in UK leh European Union (EU) in Russian banks leh individuals (mimal) tungah sanctions na koih khum zo hi.
- 27 EU member states in Ukraine gam panin a lengkhia Luhansk leh Donesk' indepence kipsapna leh ciamtehna a pia Russian parliament tawl tungnung ah a tu member 351 tungah sanctions koih khum dingin thukim uh hi. Tua loin EU in hih bang khensatna a bawl Russian individuals leh entities 27te tungah zong sanctions pulak khum hi.
- UK Prime Minister Boris Johnson in banks ngate neihsa Britain gam-a omte kikhakcipsak a, Russian billionares thum UK ah hong zin theih lohna dingun travel ban kikoih khum hi, ci hi. Tua khit nungin Canada, Japan leh Australia in zong tua dan mah khensatna la uh hi.
- Germany in zong Russia tawh major joint infrastructure project a neih Nord Stream 2 gas pipeline a thukimpih piak hun ding sot hi. Europe in hih Russian gas supplies tungah lianpi kinga a, hih €10bn (£8.3bn) project supply lines hon leh zat theih dingin a om a kipsakna a piak nop lohna hangin gas man takpi takin khangsak banah kitelkhialhna kibehlapsak thei ding bang hi.
Russia in Ukraine a sim takpi leh sanctions cikmah hunin a tuah ngei lo tawh kigakcip ding hi, ci-in a vauna zahin sanctions kikoih khum behte khauh lo hi. Ahih hangin US leh European uliante in buaina in siat beh lam a manawh sanctions kikoih khum beh ding hi, ci uh hi. US in Russia tawh gamgi kinaih NATO member state Estonia, Latvia leh Lithuania gamte ah US galkap koih beh hi. Italy in galkap a sawl behte lakah lei galkap (infantry troops) 800, F-35 fighter jets bangzah hiamte leh attack helicopters 20te lakah pawl khatte Poland ah lut ding hi.
Russia in ka national security uh adingin a lauhuai 1991 in Soviet Union panin a lengkhia Ukraine gam NATO member in behlap kei un, ci-in a kalhna nitumna gamte in a thudon loh khit nung uh mi dangte thusiamna zangin kihona (diplomatic efforts) tawh Ukraine buaina ven'sak dingin a hanciamna uh lawhsam a, Ukraine gam nisuahna lamah suahtakna deihin kum giat dektak Ukraine kumpi lehdona hangin gal piang a daihna dingin Minsk agreements tungtawnin peace deals om lo hi, ci-in Putin in gen hi.
Putin in, "People's Republic of Donbass (Luhansk leh Donetsk region genna) recognition zan in a kipiak ma hun sawtpi pek panin Minsk agreements si khin zo hi. Ko leh Luhansk leh Donetsk republics panin taangmite (representatives) thah hi loin, tu lai takin Kiev (Ukraine state capital) ah thuneite thah hi," ci hi.
Putin' thugenna a ngai US Secretary of State Antony Blinken in Thursday ciangin Russian foreign Minister Sergei Lavrov tawh meeting a neih ding kikhawlsan (cancelled) hi, ci hi. "Ukraine gam sim kipan ta hi cih i mu thei uh a, Russia in diplomacy zangin buaina ven'sak ding nial hi cih kician ahih manin meeting neih ding a khiatna nei lo ahih manin kikhawlsan hi. Russia in a mainawt zia a laih leh US in kihona kineihpih ding hi," ci hi.
Ukraine President Volodymyr Zelensky in hih buaina hangin Russia tawh diplomatic kizopna teng sattat dingin ka ngaihsun lai hi, ci hi. Nitakin Ukraine gam bup zak dingin a thugenna ah military reserve members ten military training a kipatna dingun a zaksak hangin Ukraine in huaina hamsa vensatna dingin kihona (diplomatic solution) tawh ven'sak ding mah kihanciam zom hi, full military mobilisation kisam lo hi, ci-in Zelensky galkap khempeuh gal do dingin zat a kisap lohna gen beh hi.
Kidona taktak piang loin Ukraine in suahtakna a deih ahih kei leh Russia a beel nuam Russian pau a zangte leh rebels ukna Donbass (Lugansk leh Donetsk regions) khahsuahin, Russia in nitumna gamte sanctions a thuah behte tawh diplomacy zangin buaina a veng theihna ding kaam (chance) om thei lai bang hi. Russia in a gamgi kiim-a om NATO members states a sim kei buang leh US makaih NATO in amau a beel nuamin a kipeipei Ukraine in pro-Russian regions Donbass a khahsuahna galk et hiathiat bek leh kilawm ahih manin kidona taktak piang lo ding bang hi.
References: BBC; India Today and Wikipedia
@Thang Khan Lian #ZUNs reports
No comments:
Post a Comment