Thursday, 19 November 2020

NA NGAIHSUT NGEI KEI LEH HIH THUTE NA LUNGNGAI PHA KIK VE

 

NA NGAIHSUT NGEI KEI LEH HIH THUTE NA LUNGNGAI PHA KIK VE

Tu hun in social media ah politics vai a kigen ciangin vaihawmna hoih, thuman a gamtatna leh mi zawng cimawhte khualna sangin neih kibang kipawlte ahih kei leh kiteengte pum muhdahna (homophobia) leh nauphiatna bek thualthahna leh mawhna bangin ngaihsun in a gen kitam mahmah hi. Hih thu nawngkaihuai nam nihte a pakta ki-om lo mah hi. Tua banga gamtate a mullit leh lipkhap bawl, a deidantuam tam mahmah ahih manin deih-a teel ding hileh amau zong teel masa het lo kha ding uh hi. Politics i gen ciang leh i muhna tua ciang level tan bek ahih leh gam leh minam sungah khantohna leh thuman thutang (justice) vaihawmna piang ngei lo ding bang hi. Khat tungah ni sa ding a, khat tungah guah zu den ding bang hi.

Gam kumpi' galkapte leh palikte security encik dingin kicing mahmah napi-in gun rights leh gun lobbyists group or pollitical party pum gupna zong tualthahna gupna mah hi. Nek ding kicing nei lote adingin social welfare scheme kibawlte (socialism) zong tualthahna thapiakna mah hi. Nek ding dawn ding kicing nei loin gilkialna (starvation) hangin kum sim in 9 millions si international relief agency Mercy Corps in gen a, gilkialna hangin kum sim in AIDS, malaria leh tuberculosis (TB) hangin a si kigawm sangin tam zaw lai hi. Tua ahih manin gam zawngte leh cimawhte huhna piakna a khaktan gam makai khat leh party khat thapiakna zong tualthahna thapiakna mah hi a, nauphiatte bek tualthatna hilo hi. Leitung bup ah natna a do WHO panin government dokkhia makai ahih kei leh party thapiakna zong tualthahna thapiakna mah hi veve hi.

Neih kibang kitengte pen pasal leh numei si leh sa a kisuk khak (contact) ciangin utna cisa a kah theih bangin neih kibangte zong tua ci uh hih tuak hi. Neih kibang kipawl om hi cih LST sungah Sodom leh Gomorah khua a kisuksiatna i sim ciangin kimu a, Iran gam-ah tua bangin pasal leh pasal kinam (kissed) leh kipom in a om guh 500 BC a upa kimu hi. Tanglai pek panin a om leitung mawhna tawh kidim a bei mateng a bei ngei lo ding mawhna nam khat hi. Kum cing lopi-in pumpi utna hang leh zi leh pasal dingin ki-it hilo napi-in va mawh kha, ze-etna thuak zo loin naupaai kha cih bangte nauphiat uh hi. Nauphiatna zadah mahmah napi-in a piang khinsate nuntakna itna nei lo, Covid-19 pandemic hun in nuntakna humbitna ding leh natna kidalna dingin maituamna (masks) a thuah nuam lo nangawn tam mahmah zawsop hi.

Thukham khauh bawlna hang, muhdahna hang tawh LGBTQ leh nauphiatna beisak zawh ding, khuapi leh leitung bup suksiatna tawh a bei ding hih tuak lo hi. Tua ahih manin leitung gam 29 bangah neih kibang kiteen'na a gam kumpi in phalna na pia ta hi. Tuate lakah same-sex marriage recognized (nationwide or in some jurisdictions) - Argentina, Australia, Austria, Belgium, Brazil, Canada, Colombia, Costa Rica, Denmark, Ecuador, Finland, France, Germany, Iceland, Ireland, Luxembourg, Malta, Mexico, Netherlands, New Zealand, Norway, Portugal, South Africa, Spain, Sweden, Taiwan, United Kingdom, United States leh Uruguay cihte hi. Ei muhdahna tawh kham zawh ding hilo ei, ei leh i innkuanpihte kikep siangthona hang bek tawh kipelh theih ding hi zaw hi. Ei sungah zong hong piang thei thu ahih manin i deih kei leh i mawhpuakna tavuan mangngilh loin la zaw ni.

Neih kibang kiteen'na leh kipawlna pen ei sungah i theih tam loh hangin na om kiaukiau veve hi. Thathang hatna, vauna tawh mihing dai kikai zo lo cih a telcian gamte in numei leh pasal kipolhna lunggulhna bangin utna a nei, a ki-it kingai theite in zong rights nei uh hi ci-in tua bang a deih masak pen uh ahih loh hangin a rights uh zahtaksak loh kiphamawh hi ci-in a gam kumpi' sangpen thukhenna (Supreme Court) in amau gam upadi tawh kituakin phalna a piak na hi zaw hi cih a tangthu a bul a bal i kankan ciangin kimu in kitel pan hi.

Ei sungah zong pawl khatte kizep dan - a puah zo lua lah hi beek lo napi-in tangval buang sam sausak niamnuap in sansak thulthul zaw lai, nungak hi buang zingtho phet bangin sam laangsak thelthul, vasa bu bangun buk thelthul leh sansak thuah zaw lai; lo kuan ding lah hi beek lo napi-in bombi khuk keek leh mong teep kaisak nelnal se, ekteh dek bangin a tolh dek niamnuam in bombi a tengte, biakinnn sungah kikhawm hi buang a phone bekbek tawh buai khop, kaisuk kaito, a ut teh maan leh video kizaih, a cimphawngna lawmte peuh call in hong pau zakzak zaw laite na muhnop lua vangvang het lo hi. Ahi zongin ei tawh kisai khakna nei lo ahih manin va khoh theih loh ahih manin buaipih luat kisam loin i deih kei leh etteh loh ding thupi hi. Neih kibang kiteen'na leh nauphiatna zong tua dan mah hi a, ei inn sungah omsak loin, ei inn sung kikem zo ki-uk zo masa phot le'ng amaute tawh i kisai khakna leh patauhna ding om lo hi.

Pasian in vantung leh hell gam a bawl pen ama geelna om khinsa hi. Vantung gam leh hell gam a bawl khawm lohna dingin en thuneihna kinei loin thu kipia thei lo hi. I awlmawh luat leh i pum muhdah leh lipkhap bawl niloh keei sangin i thungetna beek ah i phawk zel ding, Lungdamna Thu i va zaksak ding eima tavuan hi zaw hi. Pasian' bawlsa mite a gamtatna leh kampauna hoih lote na deih loh/muhdah theih (a thu) hangin a mi na muhdah leh a piangsakpa muhdahna hi veve cih zong i phawk ding kisam hi.

Sodom leh Gomorah khuapi a kisuksiatna neih kibangte hang zong ahih tei sam hangin a hang taktak LST sungah Pasian' genna:

“Kei pen a nungta Topa Pasian ka hih takpi mah bangin kong cihin-ah: Nang (Jerusalem leh Judahte a genna) leh na khuaneute’ gamtatsiat zahin na sanggamnu Sodom leh a khuaneute gamtatsia ngei nai lo hi. Na sanggamnu’ mawhna pen: Amah leh a tanute in nek ding tampi nei-in nuamsa mahmahin, dai takin om uh ahih manin amaute kiphasak uh a, a zawng a cimawhte don lo uh hi. Amaute kihisakin ka deih loh nate gamta uh ahih manin, na theih mah bangin amaute ka nusia hi. (Ezekiel 16:48-50)

Neih kibang kiteen'na leh nauphiatna bek mawhna hiam? Dek suai. LST deihkaih loin lim takin lungngai phakikin Pasian in a muhdah a khangkhong ngei loh ding mawhna nam sagihte (DEADLY SINS) bang hiam?

Topa in a muhdah, a khahkhong ngei loh ding, thu guk, tua zah bek hilo, thu sagih tak om a, tuate pen kihihsakna, zuauthu genna, mawhnei lo mi thahna, thusia bawl ding ngaihsutna, gamtatsiat ding a manlangte, zuauthu gen teci man lote, leh kitotna a piangsakte ahi hi. (Paunak 6:16-19)

Tu hun ciangin politics a kigen ciangin gam makai khat ahih kei political party khat gupna dingin mi hoih kineihkhemna tawh kihihsakna, zuauthu gen bek hunsa zo loin mi khempeuh muh dingin tangkopihna, thusia bawl ding ngaihsutna neite gupna thu vive, zuauthu teci man lo pan'na bek hunsa loin kitotna a piangsak ding thu vive Sia nengneng pawl khatte nangawn in SEVEN DEADLY SINS sunga nam ngate bawl ngekngek napi-un nauphiatna leh neih kibang kitengte bek muhdahna ding bek hong lim hilh tam mahmah mawk uh hi. Mawhna nam khat ahih kei leh nih bawlte tungah Pasian' khahkhong loh ding a muhdah mawhna nam nga bawl ding bek a hahkat pha diakte thuhilhna kham huai mahmah ta hi.

Politics thu gen nuam i hih vet leh politics mah gen ni. LST sungah, "A kuamah peuh in hong ukte’ thu na mang ciat un. Bang hang hiam cih leh Pasian’ thukimpih lohin kuamah in ukna thu nei lo hi; ukna thu nei i cih mite pen Pasian’ koih mite ahi hi. Tua ahih manin ukna thuneite a nialte pen Pasian’ koihsa mite a nial suak a, tua bang mite in thukhenna a thuak ding uh hi," ci-in Rom 13:1-2 sungah na gen ahih manin hong ukte in a thukhhun bawlte uh va langpan'na pen mawhna ahih zawk ding thubaih hi. Neih kibang a kitengte leh nauphiat ciing minam hilo i hih manin ei buaina ding om lo hi.

"Bang hang hiam cih leh Pasian in mi khempeuh a gamtatna uh tawh kizui-in thukkik ding hi," ci-in Rom 2:6 sungah a gen bangin i gamtatna tawh kituakin thu hong kikhen ciat ding hi. Pasian' muhna ah paubaan'na nei loin mawhna bawl ngei lo om lo ahih manin leitung pen Kingdom of Heaven hilo a, Kingdom of Man ah kuamah tungah politics meetbawlna dingin ei zuih zawh thuthamte bek zangin mi dangte tungah thu va khenkhen nawn kei ni. Politics pen biakna leh biakna thu upna (religious dogma) hilo cih phawk ni.

“Pasian in note hong mawhsak lohna dingin mi dangte va mawhsaksak nawn kei un. Bang hang hiam cih leh mi dangte’ thu na khen zia uh tawh kizui-in note tungah hong khen ding a, mi dangte tungah na zat uh ngeina mah note tungah hong zang ding hi. Bang hangin na lawmte’ mit sunga ninthem tang muhsak thei napi-in nangma mit sunga singluang tang phawk thei lo na hi hiam? Nangma mit sungah singluang a tang kimlai, bangci-in na lawmte kiangah, ‘Na mit sunga ninthem tang hong lakkhiatsak ning,’ ci thei ding na hi hiam? No a kineihkhem mite aw, note’ mit sunga singluang tang lakhia masa le-uhcin, na lawmte uh mit sunga ninthem tang na lakkhiat theihna dingun hoihtakin khua na mu thei pan ding uh hi. (Matthai 7:1-5)

Politics pen biakna hilo ahih manin i biakna politics suaksak kei ni. Politics i cih kimawlna nin leh buah mahmah DIRTY GAME a kici liang leh thuneihna kituhna phual hi a, vaihawmna hoih zaw a pian' theihna dingin zat kisin huai zaw hi. Politics ah nang zong na rights na neih mah bangin mi dangte in zong rights nei hi. Government in a rights a gam upadi uh bulphuh in a phal leh nang laih theih ziau ding hilo hi. Na biakna zuih politics suaksak kha kei in. Biakna leh ngaihsutna kibang lo tampi teen' khawmna ah kuamah tawh na kituak ngei kei ding hi. Hih thute lim takin lungphai pha kik ni.

✍️ Thang Khan Lian #ZUNs reports

No photo description available.

No comments:

Post a Comment