COVID-19 SANGIN KILAWHSAWNNA DING 10 VEI-IN A THAHAT ZAW MALAYSIA AH KIMUKHIA
Aug. 17, 2020: Leitung bupin novel coronavirus (Covid-19 or SARS-CoV-2) pandemic hangin restrictions kikoih tuamtuamte leh a virus hangin a si leh a cina nisim in a kibehlap zom zel a, a virus nisim in a kuapeuh in a kido manin a kicimtak mahmah laitak hun leh scientists leh researchers ten a virus dalna leh thahna ding zatui bawl leh hanciam in a buaihpih mahmah lai takun Malaysia gamah new coronavirus (Covid-19) nam tawh kibang pian (strain) Covid-19 sangin 10 vei a kilawhsawnna ding a baihlam zaw (more infectious) mukhia kik leuleu uh hi.
MUTATION (A LIM LEH A NGEINA A KILAIH)
Reports nunung pen in a genna ah, Malaysian Institute for Medical Research (MIMR) ten SARS-CoV-2 ah a lim leh a ngeina a kibang (mutation) thak D614G (type mutation in SARS-COV-2) kici Sivaganga patient-under-investigation (PUI) Cluster leh Ulu Tiram Cluster a kikoih cases thum omte a samples a tuamkoih (isolation) uh leh culture tests a bawlna panun mukhia uh hi. Datuk ah health director-general Dr Noor Hisham Abdullah in Nipini in a Facebook shared ah Covid-19 virus tawh a kithuah D614G mutation Malaysia gamah kimukhia ahih manin kikep kidophuai zaw hi ci hi. Dr. Abdullah' FB post ah, "D614G mutation pen July kha in kimukhia a, hih virus thak mutation study a kibawlna panin a zatui kibawl khinsate nasepna ah a mutation dalna dingin phattuam lo (ineffective) zaw kha thei hi," ci hi. (July kha-in a mutation thak muh uh tu-in pulakkhia pan uh hi. China in Covid-19 case nipi kal nih-thum kikal in a pulak zekai lua hi ci-in a mawhsak nuam ten mawhsak nuam mahmah leuleu zel ding uh hi).
AMERICAN VIROLOGIST DR. ANTHONY FAUCI IN MUTATION TAWH KISAI A GENNA
National Institute of Allergy and Infectious Diseases ah 1984 panin Director a len Dr Anthony Fauci in, "Coronavirus mutation thak in coronavirus kizelh leh kilawhsawnna manlangsak zaw kha thei lai a, a do leh dalna dingin a zatui bawlna leh studies a kineih hangin phattuam zo lo leh bukim zo lo (vaccine ineffective and incomplete) sak kha ding hi," ci hi.
July kha-in Dr Fauci in Journal of the American Medical Association (JAMA) ah a thugenna ah, "A virus in amah tawh kibang pian in a lim (replicate) manlang takin a pian'sakna ding leh viral load sang zaw a pian'sakna a kitheihkhiatna dingin specific amino acid ah a nasep zawhna; huzap (impact) pian'sak zawh zah single mutation research kibawl hi," ci hi.
BANG HANGA MALAYSIA GAM-A COVID-19 MUTATION THAK D615G KICI HIAM?
COVID-19 mutation bang hangin D614G mutation kici hiam cih lamdang na sa kha ding hi. 616 ah amino acid ah a mutation in a omna mun laih (alters) a, D (aspartic acid) panin a omna G (glycine) ah laih ahih manin D-614-G mutation kici hi (Covid-19 virus sangin a ngian khauhpai zaw lai hi cihna hi).
STUDY THAK KIBAWLNA REPORTS
Cell press in coroavirus mutation tawh kisai a kankhiatna leh sittelna (study) panin a muhna a khahkhiatna ah, "Coronavirus mutation thak a kimukhiat hangin tu nai diakin coronavirus dal leh dona dinga zatui kibawl thakte nasep theihna (a virus a dal leh do zawhna) a thanemsak zawhna lian (major impact on the efficacy) ding hi ci-in a upna gen hi.
"Covid-19 mutation thak Malaysia gamah kimukhiat manin mipite lungkham leh patauh luatna ding om lo a, ahih hangin kidop kikem zawk ding kisam hi. Mipite hong kithuahpihna leh pan'khawmpihna (cooperation) kisam mahmah hi. Tua hileh Malaysia gam-a Covid-19 mutation thak D614G mutation panin mutation a pian' beh nawn lohna dingin a natna kilawhsawnna sik khainiang (chain of infection) pangkhawm le hang kisattan zo khawm ding hi," ci-in Dr Hisham Addullah in a social media post ah tuangsak hi.
CORONAVIRUS A KIMUKHIAT MASAKNA (A KIPAT CILNA) LEH CORONAVIRUS STRAINS TUAMTUAMTE
Coronaviruses kici pen naawi a tep ganhing leh mihingte (mammals) leh ak leh vasate (birds) panin hong kipan RNA viruses group tawh kizopna nei natna piangsak lungno ahi hi. Mihing leh vasate (akte zong) ah RNA viruses group coronavirus in natna a nasia lua lo panin sihtheihna (mild to lethal) a piangsak tuap ah natna piangsak (respiratory tract infections) hi. Natna nasia lo (mild illnesses) mihingte tungah a pian'sakte lakah buhkhuh hitaang (common cold, viruses dangte in a pian'sak theih - a diakin rhinoviruses) piangsak a, sihtheihna a piangsakte lakah SARS, MERS leh COVID-19 cih bang ahi hi. Bawng leh vokte ah coronavirus a ngah ciangin sungkhoh/sungpai (diarrhoea) natna piangsak a, zusa (mice) in a virus a ngah ciangin tuat natna khauh mahmah hepatitis leh khuak leh nungzang guh a kuang a bangsak liang encephalomyelitis kici natna piangsak thei hi. Mihingte' tunga sihtheihna a piangsak coronavirus dal leh thahna dingin zatui (vaccine) Aug. 11 in Russia' Gamelaya Institute in a bawl Sputnik V vaccine lo buang a vaccine kimukhia nai lo a, gam tuamtuamte a vaccines bawl kisaan lai uh hi.
Coronavirus pen nam tuamtuam a nei (variants or types) natna piangsak lungno hi a, a nunung penna dingin coronavirus variant thak Malaysia gam-a kimukhia thak D614G mutation ahi hi. (Coronavirus variants nam tuamtuam a thei melmal lo, "Covid-19 kici Chinese virus or Kungflu hi," ci-in a mot hamham leh conspiracy theories tawh zuau khahkhah ten Malaysia virus ci-in hong kutpih kik nuam leuleu ding uh ahih manun kuamah kikhemsak heihai nawn kei ta un).
Coronavirus pen 1930s hun lai pen a case masa pen inn ah a kikhoi ak tungah tuap natna (acute respiratory infection of domesticated chickens) a piangsak infectious bronchitis virus (IBV) kici a kimuhkhiat hun in na kimukhia (discovered) masa pen hi. 1931 kum in American virus lamsang siam (virologists) Arthur Schalk leh M.C. Hawn akte' tung panin "new respiratory infection" kici coronavirus case masa pen North Dakota, US ah na mukhia uh hi. A coronavirus a khauhpaih zia pen a virus ngah akte sihtheihna zah (mortality rate) 40–90% kikal tak ahi hi. Tua khit kum guk zawhin virologists Fred Beaudette leh Charles Hudson in akte' tungah coronavirus a piangsak infectious bronchitis virus (IBV) lawhcing takin samples in na tuamkoih thei leh a natna a khan' zia (successfully isolated and cultivated) na theikhia uh hi.
1940s tungin ganhing (animal) coronaviruses nih mouse hepatitis virus (MHV) leh transmissible gastroenteritis virus (TGEV) a samples in na kikhenkhia (isolated) uh a, ahi zongin hih animal coronaviruses nam nihte leh 1931 in North Dakaota ah chicken coronavirus kimukhia masa pen tawh a kizopna ahih kei leh tanauna uh (ralated) na thei zo nai lo uh hi (A virus in a nasep dan gen in a pauthei hilo ahih manin WHO in Covid-19 thu tawh kisai a zuaugen hi ci-in mot kutkut ah mawhsak ngamhuai het lo hi). Hih coronavirus nam thumte in mihing' tungah coronavirus (human coronaviruses) a lawhsawn theihna thu pen 1960s pekin United Kingdom leh United States ah na kimukhia a, a virus samples in na tuamkoih/khentuam (isolated) thei uh hi.
Coronavirus lakah a kinak gen pha giak Covid-19 case masa Wuhan, China ah December 2019 kum in a kimukhiat manin CHINESE VIRUS hi ci-in China pum ngawh pen gitlohna, haina leh tawta (mawl luatna) lungsim kigawmkhawm leh zuau bulomtang hi. Tua bangin kipum ngawh leh kipum mawhsakna ding zong ding hi lehang coronavirus kipat masakna gam pen US gam na hi zawsop a, US origin cirus ahih manin AMERICAN VIRUS na hi khinkhian zawsop hi. Mailam hunah zong coronavirus mutations ahih kei leh viriants (types) tuamtuam hong pian' behbeh lai ding ahih manin a mutations or variants thak a kimuh masakna gamte mawhsak niloh ciin'huai het lo hi. Covid-19 pandemic kipat cil hunin China a pum mawhsak sawm leh conspirary theories mutmut tengin a hanciam zah un a natna dona ding na hanciam zaw le-uh Covid-19 bei khin ta dingin uplahhuai mawh lo hi.
Sources: The Times of India and Wikipedia
No comments:
Post a Comment