Saturday, 10 August 2019

AFGHANISTAN GAM-AH KILEMNA "PEACE DEAL" A OM THEIHNA DING NAWHNA (Fiscal year data: 2019 estimate and US-led coalition forces' Afghan War timeline)

AFGHANISTAN GAM-AH KILEMNA "PEACE DEAL" A OM THEIHNA DING NAWHNA (Fiscal year data: 2019 estimate and US-led coalition forces' Afghan War timeline)

Aug. 10, 2019; Nino: Kum 18 piikpeek kidiah Afghanistan gam-a buaina hangin nisim phialin kisuamna piang den a, sisan naisan luanna leh ngongtatna tatsat lo a daih theihna dingin US government leh Taliban ten peace talks a neihna uh-ah (8th rounds hi ta) kilemna thukimna (peace deal) a pian theihna dingin Taliban ten Islamic militant groups tuamtuamte, tuate lakah Sept. 11, 2001 in US gam suam al-Qaeda group tawh a kizopna uh a sat tanna dingun kamciamna a bawlna hangun US makaih NATO Resolute mission forces ten Afghanistan gam panin a galkapte tul tampi a lakkhiat/dohkhiat (withdraw) uh kisam ding hi.
  • US government in 2001 panin 2019 kikal sungin Afghan War ah $975 billion beisak ta a, American siah piate sum (taxpayer's money) $1 trillion a mawk beisakna dingin $15 miilion bekin sam lai hi.
  • Oct. 2001: US-te Republican President George W. Bush in US gam 9/11 attacks a kibawl khitin World Trade Center' Twin Tower suamna ah huhna pia al-Qaeda makai Osama bin Laden adingin bukna pia Taliban government lotthal ding ngimna tawh US-led coalition gamte tawh kipawlin UN Security Council resolution thukimna om lopi-in Afghanistan gam va sim uh a, military operations hong pan uh hi.
  • Dec. 2009: Democratic party panin US President Barrack Hussien Obama in Afghanistan gam-a om US galkap 69,000 omte huh dingin 30,000 sawlbeh ahih kei leh sapkik (surge) ding hi ci-in pulak hi.
  • March 2011 in Afghanistan ah Taliban ten Afghan government leh foreign forces omte a lehdona dingun "insurgency movement" a pat uh hong lawhcing in muibun mahmah a, gam keek behbeh ahih manun US galkap 100,000 tak Afghanistan gam-ah om uh hi. US Special Forces ten Pakistan gam-a Osama bin Laden a bukna Abbottabad compound sungah va suamlum uh hi kici hi.
  • Feb. 2013 in President Obama in Afghanistan gam panin US galkap 34,000 kilakhia ding hi ci-in tangko hi.
  • Dec. 2014 in US-led NATO Resolute mission forces ten Afghanistan gam-a galdo nasepna (combat mission) ah lawhcin'na kingahin gualzawhna kingah ta hi ci-in combat mission kikhawlsan ta a, galkap om laite pen Afghan security forces-te hilhna hoih pia (advise) ding, training pia ding leh terrorists lehdona dingin counter-terrorism operations a bawlnate uh-ah huh bek ta ding uh hi ci-in pulak uh hi.
  • US-led NATO Resolute mission forces ten Afghanistan gam-a galdo nasepna "combat mission" kikhawlsan ta hi ci-in a pulak khitun a galkapte uh tampi lakhia uh hi. Taliban ten a "insurgency movement" uh tawh operations pat hong kisaan in gam hong keek gol behbeh uh ahih manun 2001 in Taliban government a kilotkhiat hun lai sangin tu-in a ukna leitang uh gol zaw ta a, Kabul khuapi kihelin a utna mun peuh uh nisim in suam kawikawi zo uh hi.
  • Sept. 2017 in Republican President Donald Trump in Taliban-te kum khat sungin zawh siang dingin kamciamna bawl a, "New Afghan Strategy" kici a patkhiat khit nungin Taliban leh terrorist groups tuamtuamte siansuahna dingin US B-52 bombers vanlengte sawl in, bomb khiat hong kisaan kik ban uh-ah US Special Forces galkap 4,000 kiim sawl beh hi. Tua hi napi-in Taliban ten a gamkeek uh leh nisim phialin a utna mun peuh a suamna uh khawlsan tuan loin dual tuam lo uh hi.
  • Oct. 2018: Galkap thahatna tawh Talibante US president thum in khawl loin a do hangun gualzawhna ngahna ding baih lo cih Trump in a phawkkhiat ciangin US in terrorist organisation ci-in a ciamteh leh a government uh a lotthak sak Taliban-te tawh peace talks masa penna dingin Qatar state capital Doha ah special peace envoy leh US officials a sawlte tawh nei sak hi.
  • Aug. 2019: Peace deal sunga thukimna bangin US in a galkapte 11,000 - 12,000 kikal Afghanistan gam dokkhia kha thei a, a om laite kum nih sungin a gam leh inn uh-ah ciahkik sak ding uh hi.
  • Trump in Taliban-te tawh Afghan peace deal pen US gam al-Qaeda ten Sept. 11, 2001 in a suam ni uh a kum 18 cin' ni ma-in kilemna thukimna bawl ding deih in a hanciam saan laitak hi.
US-led NATO Resolution mission forces a kihel pen tu lianin gam 42+ hi uh a, regional terrorist group khat ahi lel Taliban-te kum 18 sung US president thum in US khangthu adingin US gal dona sawt pen ah lelsa-in peace deal bawlpih in, a galkap khempeuh uh guallelsa-in cik hun ciangin sam kik ding hiam cih hong tung ding khate ah hong kitel ding hi. Superpower gam ahi US adingin Afghani War pen Vietnam War Nihna a suah ding baihlam semsem bang ta hi.
Reference: Graphic News
@ Thang Khan Lian #ZUNs

No comments:

Post a Comment