TRUMP IN US-RUSSIA' KITAUNAUNA SIATNA PEN KUM TAMPI US' HAINA HANG HI CI-IN MAWHSAK
July 17: Zan in a masa penna dingin US President Trump in Finland khuapi Helsinki ah Russian President Vladimir Putin kimuhpih a, naikal 4 kiim kihona nei uh hi. Zan in Trump in Putin a kimuhpih ma-in a dahpa khuang (Twitter) ah US gam-a amah langpangte (domestic opponents) a phinna tuangsak a, 2016 US presidential elections lai-in Russia kigolh hi cih ngawhna vai-a thukanna (investigation) hangin Russia leh US kikal khat leh khat kizopna ah buaina (diplomatic chill) piangsak hi ci-in thukanna neite ngawh hi.
Trump in a Twitter ah, "Russia tawh i kitauna pen cih mah in sia ngei lo hi. Kum tampi sung US hai gamtatna leh thu khensat thei pah tlhei loin i haina hangin sia ahih manin i haina hangin lungdam hang. Tu-in elections ah Russia hong kigolh hi ci-in sikha numei beng bangin kibeng hi, " (Our relationship with Russia has NEVER been worse thanks to many years of U.S. foolishness and stupidity and now, the Rigged Witch Hunt!) hi cih tuangsak hi. Russia's Foreign Ministry in Trump' tweets na thukimpih mahmah a, a Twitter ah, "Ka thukim uh hi," cih tuangsak hi.
Trump in US gam-a amah langpangte a mawhsakna thu a Twitter ah a tuan'sak dawnkikna in US gam-a amah langpangte in Trump in Kremlin gensia ngam lo hi ci-in, "America gensia in mawhsak masa in," (#BAF i.e. Blame America First) cih hashtag in tuangsak uh hi.
Nung kal in Bruseels ah NATO summit ah NATO' defense sum zatkhiatna (spending) ah members khempeuh in a sum piakkhiat zah uh a khan'sakna dingin a nawh manin NATO makaite tawh kam kinialna khauh tawh Trump a kikhen khit khitun Trump in NATO sangin Putin tawh kizopna bawl ding poimawh masak in nei hi ci-in US gam ah gensiatna lianpi tuak hi. Ahih hangin Helsinki khuapi-ah Trump in zingsang an (breakfast) Finland’ President Sauli Niinisto tawh a nek khawmna uh-ah, "NATO ni dangin hih bangin hatzaw ngei lo hi," ci-in gen hi.
Nung kal in CBS News ten Trump a interview na-ah Trump in Russia pen US gal (foe) hi lai veve a, economic leh diplomatic ah Russia pen China leh European gamte bangin US gal ahihna kikim hi ci hi. Helsinki khuapi-ah Trump leh Putin' policies deih lote in lungphona na nei uh hi. Greenpeace ten puan saupi tunga a deih uh kammal kigelh (banner) biakinn tungah ah suang uh a, "Warm our hearts not our planet" cih kammal tuangsak uh hi.
Helsinki ah a masa penna dingin Trump leh Putin a tutkhawm ma un kihona nei dingin a lut lai un khat leh khat khut kilen (handshake) loin hehmai pua uh a, kong kikalh khumna sungah hun sawtpi sung kihona nei uh hi. White House spokeswoman Sarah Sanders in zong makai nihte maan a Twitter ah tuangsak a, tua-ah Putin in lei lam suk et a, Trump in henmai pua hi. A pumpi uh panin a gen nop uh a kilahkhiat nop uh kammal kilawm het lo (awkward body language) hi. Ahih hangin television footage in Trump pen a maisuah suangtum (stone-faced) tawh kibang leh Putin in a mu lo kineih in ciamna leh hih dinga kimuangsak (reassuring wink) a maisuah a lahna tuangsak hi.
Ahi zongin kihona a neih khitun makai nihte in kihona a neih uh pen "kipatna hoih" leh a "lawhcing mahmah kimuhkhawmna" hi ci-in a muakna uh pulak uh hi. A kihona uh-ah 2016 US Presidential election, Ukraine buaina leh Syria gam-a tualgal tawh kisai thute (civil war) genkhawm uh hi. News reporters ten Putin' kiangah 2016 elections na-ah Trump' gualzawhna ding na deih mah hiam ci-in dotna nei uh a, Putin in, "Sum bawlmi Trump in gualzawhna ngah leh US-Russia' kitanauna hoih lam manawh ding ahih manin ka deih mah hi," ci-in dawng hi.
Putin in Russian leh US security services-te pan'khawmna a phatna thu gen a, terrorism leh cyber security dona ah Russian leh US security services-te pan'khawm zomna ding uh a deihna gen beh hi. Russian Foreign Minister Sergei Lavrov in a tuam in Putin-Trump kimuhkhawmna vai a genna ah "a hoih mahmah cih ding sangin a hoihzaw hi" (better than super) hi ci-in Russian news agencies gen bangin gen hi.
Kigal bawlna khauh mahmah kawmkal ah US leh Russian presidents kimuhkhawmna:
1. 1959 in Washington khuapi-ah Dwight Eisenhower leh Nikita Khuschev in kimuhkhawmna nei uh a, a thuman leh sawtpi a kimang ding kilemna neih dingin thukimna nei uh hi. Ahih zongin May 1960 in Soviet Union in USte thusim kankhiatna dingin a zat uh vanleng (spy plane) kapkhiatsak in, a hawlpa a hingmatsak manun a thukimna uh-a lametna a mawkna suak hi.
2. 1961 in John F. Kennedy in Vienna khuapi-ah Nikita Khuschev kimuhpih hi. Hih kimuhkhawmna pen Cold War hun adingin ut lopipi a kimuhkhawmna lak panin a uthuai lo pen kimuhkhawmna hi kici liang hi. Kennedy in Nuclear Ban Treaty a mainawt theihna ding lamen hi. Ahih hangin tua hun in Soviet' satellite state leh Communist tawh ki-ukna East Germany gam pen Kennedy in Berlin panin thuneihna khempeuh nei (sovereign) hi ci-in thukim nuam lo ahih manin a kimuh khit uh kha tam lo nungin Soviet ten East Germany leh West Germany khenna dingin Berlin Wall kulhbaang cian' kipan pan uh hi. Tua khit nungin Kennedy in Khruschev tawh a kimuhna pen "Ka nuntak sung adingin na siapen hi," ci hi.
3. 1967 in Glassborro, New Jersey, US ah Lyndon B. Johnson in Israel-Arab Six Days leh Vietnam War lai-in Alexie Kosygin kimuhpih hi. Hih kimuhkhawmna hun ah gam nihte kitanauna dingin "Spirit of Glassborro" kici thukimna a neih hangun lawhsam hi.
4. 1972-73 in Richard Nixon in Moscow lwh Washington ah Leonid Brezhnev kimuhpih hi. A kimuhkhawmna uh-ah thukimna tampi- Anti-Ballistic Missile Treaty, Agreement on the Prevention on Nuclear cihte kihelin thukimna letmat thuh (signed) uh hi.
5. Ronald Reagan in 1985-85 kikal in Reykjavik leh Washington ah Michael Gorbachev kimuhpih hi. Reykjavik ah 1986 in a kimuhna uh-ah makai nihte in nuclear galvan khiamna dingin thukimna nei uh hi. 1987 in Washington ah a kimuhkhawmna uh-ah Intermediate Nuclear Force Treaty kici thukimna letmat thuh uh hi.
6. 1993-95 kikal in Bill Clinton in Washinton ah Boris Yelsin kimuhpih a, democracy tawh ki-ukna tawh gam ki-uk dingin thukimna nei uh hi. Clinton in Russia' economy kip leh kho-in a om theihna dingin US in sum tawh huhna piak dingin kamciamna nei hi.
7. Geoge W. Bush in a mudah leh a langpan' mahmah Ljubljiana, Slovenia ah Russian President Putin kimuhpih a, Bush in Putin a kimuhpihna hangin Putin a muhna kilaih zo hi.
8. 2009 in Barack Obama in Moscow khuapi-ah Russian President Dmitry Medvenev kimuhpih a, amaute gel kimuhkhawmna hangin gam nihte kikal ah laibu khenpina (chapter) thak hong piang hi. Makaih nihte in nuclear arms treaties thukimna om khinsate zuih ding leh letkip thakna dingin thukimna nei uh hi. Ahih hangin Trump hun in hih thukinate US in palsat masa hi.
9. 2016 in Obama in Hangzhou, China ah Putin kimuhpih a, Obama in Putin tawh a kimuhkhawmna uh pen a hoih mahmah, a pang sah mahmah in a mawl; a hiam lo (blunt) leh sum bawlna tawh kibang kimuhkhawmna hi," ci hi.
10. July 16, 2018 in Helsinki, Finland ah Trump in Putin kimuhpih hi. A kimuhkhawmna uh US leh Nitumna gam-a US kipawlpih gamte (Western allies) ten Russia pen dawi gilo bangin a ngaihsutna uh (demonized) bulphuhna dingin March 2014 in Russia in Ukraine gam sim in Crimea laksak hi ciin a ngawhna uh thu gen kha lo uh a, 2016 US presidential elections ah Russia kigolh hi cih ngawhna ah Putin in Russia kigolh lo hi ci-in hong nialna vanglian in khauh mahmah ahih manin Russia' kigolh hi cih ka um kei a, US intelligence agencies ka muan' mahmah hangin Russsia kigolh hi ci-in a thukhupna uh ka um thei kei hi ci hi. Tua loin Crimea thu kikupna ah kihel kha lo hi.
1. 1959 in Washington khuapi-ah Dwight Eisenhower leh Nikita Khuschev in kimuhkhawmna nei uh a, a thuman leh sawtpi a kimang ding kilemna neih dingin thukimna nei uh hi. Ahih zongin May 1960 in Soviet Union in USte thusim kankhiatna dingin a zat uh vanleng (spy plane) kapkhiatsak in, a hawlpa a hingmatsak manun a thukimna uh-a lametna a mawkna suak hi.
2. 1961 in John F. Kennedy in Vienna khuapi-ah Nikita Khuschev kimuhpih hi. Hih kimuhkhawmna pen Cold War hun adingin ut lopipi a kimuhkhawmna lak panin a uthuai lo pen kimuhkhawmna hi kici liang hi. Kennedy in Nuclear Ban Treaty a mainawt theihna ding lamen hi. Ahih hangin tua hun in Soviet' satellite state leh Communist tawh ki-ukna East Germany gam pen Kennedy in Berlin panin thuneihna khempeuh nei (sovereign) hi ci-in thukim nuam lo ahih manin a kimuh khit uh kha tam lo nungin Soviet ten East Germany leh West Germany khenna dingin Berlin Wall kulhbaang cian' kipan pan uh hi. Tua khit nungin Kennedy in Khruschev tawh a kimuhna pen "Ka nuntak sung adingin na siapen hi," ci hi.
3. 1967 in Glassborro, New Jersey, US ah Lyndon B. Johnson in Israel-Arab Six Days leh Vietnam War lai-in Alexie Kosygin kimuhpih hi. Hih kimuhkhawmna hun ah gam nihte kitanauna dingin "Spirit of Glassborro" kici thukimna a neih hangun lawhsam hi.
4. 1972-73 in Richard Nixon in Moscow lwh Washington ah Leonid Brezhnev kimuhpih hi. A kimuhkhawmna uh-ah thukimna tampi- Anti-Ballistic Missile Treaty, Agreement on the Prevention on Nuclear cihte kihelin thukimna letmat thuh (signed) uh hi.
5. Ronald Reagan in 1985-85 kikal in Reykjavik leh Washington ah Michael Gorbachev kimuhpih hi. Reykjavik ah 1986 in a kimuhna uh-ah makai nihte in nuclear galvan khiamna dingin thukimna nei uh hi. 1987 in Washington ah a kimuhkhawmna uh-ah Intermediate Nuclear Force Treaty kici thukimna letmat thuh uh hi.
6. 1993-95 kikal in Bill Clinton in Washinton ah Boris Yelsin kimuhpih a, democracy tawh ki-ukna tawh gam ki-uk dingin thukimna nei uh hi. Clinton in Russia' economy kip leh kho-in a om theihna dingin US in sum tawh huhna piak dingin kamciamna nei hi.
7. Geoge W. Bush in a mudah leh a langpan' mahmah Ljubljiana, Slovenia ah Russian President Putin kimuhpih a, Bush in Putin a kimuhpihna hangin Putin a muhna kilaih zo hi.
8. 2009 in Barack Obama in Moscow khuapi-ah Russian President Dmitry Medvenev kimuhpih a, amaute gel kimuhkhawmna hangin gam nihte kikal ah laibu khenpina (chapter) thak hong piang hi. Makaih nihte in nuclear arms treaties thukimna om khinsate zuih ding leh letkip thakna dingin thukimna nei uh hi. Ahih hangin Trump hun in hih thukinate US in palsat masa hi.
9. 2016 in Obama in Hangzhou, China ah Putin kimuhpih a, Obama in Putin tawh a kimuhkhawmna uh pen a hoih mahmah, a pang sah mahmah in a mawl; a hiam lo (blunt) leh sum bawlna tawh kibang kimuhkhawmna hi," ci hi.
10. July 16, 2018 in Helsinki, Finland ah Trump in Putin kimuhpih hi. A kimuhkhawmna uh US leh Nitumna gam-a US kipawlpih gamte (Western allies) ten Russia pen dawi gilo bangin a ngaihsutna uh (demonized) bulphuhna dingin March 2014 in Russia in Ukraine gam sim in Crimea laksak hi ciin a ngawhna uh thu gen kha lo uh a, 2016 US presidential elections ah Russia kigolh hi cih ngawhna ah Putin in Russia kigolh lo hi ci-in hong nialna vanglian in khauh mahmah ahih manin Russia' kigolh hi cih ka um kei a, US intelligence agencies ka muan' mahmah hangin Russsia kigolh hi ci-in a thukhupna uh ka um thei kei hi ci hi. Tua loin Crimea thu kikupna ah kihel kha lo hi.
Hih thu hangin Democrats party ten Trump a mawhsakna uh-ah Republicans ten zong Trump mawhpaih uh a, Trump in Russian President Putin a tona (challenge) ah lawhsam hi ci uh hi. Senior Republican Senator John McCain in, "Trump in Putin' nialna a saan'na pen US president niam mahmah in Helsinki summit pen khialhna hi cih kilang hi. Trump leh Putin' joint conference pen American president' tangthu adingin simmawhna tawh gamtatna lahkhiat hi a, hi,Trump in thu bangmah theician loin, ama' angsung ding bek a khualna leh a man loin thu a tehkahna leh autocrats tawh gam-uk khat a hehpihna pen tuat dingin haksa hi. US president kuamah in ama deih banga gam-uk makai mai-ah kun ngei nai lo hi," ci hi.
Senior Rupublican Senator Lindsey Graham in, "2016 elections ah Russia hong kigolh lo hi ci-in Trump' dawn'na pen thanemna lim lahna hi cih kimu ding hi ci hi. Democrats ten Trump pen gam leh minam a sawmsin leh a lehpei (treason) hi ci uh hi.
#My Take: Leitung ah gam leh minam makai nam nih om hi. A khatna ah: A sepkhiatna leh a sepkhiat nai lohpi uh mipite lungkimna ding leh khemna dingin kam uang zangin a kuku den thapai (demagogue; hyperbole; rhetoric) pawl leh a nihna dingin a makaihna uh leh a sepkhiatna uh bangmah genkhia se napi-in a semkhiatnate leh a makaih zia uh ettehnate a awngsak den mi om hi. Trump pen a khatna pawl hi a, kam uang zanga mi up ding thu gen makai leh a kuku pawlte thugen teng um in, thukan lo teng haipih leh sihpih ngam gam leh minam makai pawl hi.
Source: Agence France-Presse; Associated Press; Al Jazeera; The Hindu archives
@Thang Khan Lian #ZUNs
@Thang Khan Lian #ZUNs




No comments:
Post a Comment