TRUMP IN NATO DEFENSE SPENDING ADINGIN GDP 4% IN KHAN'SAK DING CI-IN A KALHNA LAWHSAM NAPI MEMBERS KHEMPEUH IN DEFENSE SPENDING KHAN'SAK DINGIN THUKIM CIAT HI CI
July 12: US President Donald Trump in NATO headquarter Belgium khuapi Bruseels ah NATO summit kipat ma-in US in NATO in defence sumzatkhiatna (defense spending) adingin 90% pia a, NATO members dangte defence spending adingin a gross national income (GDP) uh 4% zat kim ciat dingin a kalh banah Russia panin Germany in oil leh gas import in, gas-pipeline deals thukimna a neih manin Germany pen Russia galmat (captive;prisoner) hi a, Germany' defence adingin US in billion tampi kipiapia hi ci hi.
Trump in tu ni-in Brussels ah news conference a bawlna ah, "NATO members ten cik mahin level kimu ngei lo nai loin defence sum zatna khan'sak dingin thukim ciat uh ahih manin ka lungdam mahmah a, geelna sangin defence ah sum zatna nakpi takin khan'sak dingin thukimna nei uh hi. Tu ni-in mainawtna lianpi kibawl hi. US in NATO ah hih dingin a kamciamna khauhhsak zom lai a, a beisa ni nih ma sangin khauhzaw in thahat zaw hi," ci-in gen hi. Ahih hangin members dangte kihelin France in NATO members ten a beisa a ngimna sangin a tamzaw zat dingin thukimna kinei khinzo hi ci-in Trump' thugen nial pah uh hi.
French President Emmanuel Macron in Trump in NATO in defence ah sum zatna uh zat dingin a kiciamna sangin a tamzaw in khan'sak dingin kithukim hi ci-in a thugen nial pah a, tua bang thukimna bangmah kinei lo hi ci hi ci-in Associated Press news agency in suaksak hi. News agencies pawl khatte in Trump in NATO panin US dokkhiat dingin vauna bawl hi ci-in a gen hangun Macron in tua bang statement om lo hi ci hi.
Tua bang kawmkal ah NATO secretary-general Jens Stoltengerg in, "Meeting na-ah a kihong leh thusim om loin tang takin (open and frank) kamkupkhawmna kinei hi a, NATO in ngah dingin a lunggulhna thu kician takin kigenkhia hi," ci-in a gen hangin geelkholhna om lopi-a kimuhkhawmna (unscheduled meeting) hun ah bang teng thukimna nei uh hiam cih dotna dawng nuam lo hi.
NATO members 29 lak panin 2017 in gam nga bekin a GDP lak panun 2% defence adingin zat dingin a kamciamna uh leh a thukimna uh tunglam piakhia zo bek uh a, tuate lakah US 3.5%, Greece, 2.38%, Britain, 2.21%, Estonia, 2.16%. Poland, 2% bek ahi hi. 2017 in NATO member gam 29 ten a a GDP uh et in hih bangin NATO' defence a zat dingin na pia uh hi: United States 3.61% (3.5% kicihna zong om), Greece, 2.38%, Britain 2.21%, Estonia 2.16%, Poland 2%, France 1.78%, Turkey 1.56%, Norway 1.54%. Lithuania 1.49%, Romania 1.48%, Latvia 1.45%, Portugal 1.38%, Bulgaria 1.35%, Croatia 1.23%, Albania 1.21%, Germany 1.19%, Denmark 1.17%, Netherlands 1.17%, Slovakia 1.16%, Italy 1.11%, Czech Republic 1.04%, Hungary 1.01%, Canada 0.99%, Slovenia, 0.94%, Spain, 0.91%, Belgium 0.85% leh Luxembourg 0.44% cih bang ahi hi.
2014 in Russia in Ukraine panin Crimea a lak khit nungin Russia panin vauna (threat) om a, Eastern Europe ah gamkeek beh ding hi cih kihtakna hangin NATO members ten a defence budget zatna uh a GDP uh 2% in kum sawm sungin (2024 tan a khan'sak teitei ding) khan'sak ciat a, piakhiat dingin thukimna nei uh hi. Ahih hangin 2024 ciangin a ngimna leh a kamciamna bangun gam 15 bekin 2% zang zoin piakhia dingin kituat (estimated) hi.
2024 ciangin defence a zat dingin 2% GDP ciat zat dingin thukimna sa a om khit hangin 2% zang zo gam ngak om a, khan'sak beh dingin thukimna bangmah om lo napi Trump in, "Meeting room sunga om khempeuh in a lungdamna uh ka tungah hong ko ciat uh a, NATO allies tengin a GDP uh 4% ciang defence a zat dingin piakhia ding uh hi," ci pong hi.
Al Jazeera' diplomatic editor in James Bays Brussels panin sources tuamtuam a interviews na panin a genna ah, "Kong kikhak kikalhkhum in meeting neihna sungah kitelsiam lohna bangmah kivengsak (resolved) loin thukimna bangmah piang tuak lo hi. President Trump in meeting ni nih ni-in NATO in defence ah sum a zatna khan'sak ding a genna hangin buaina piang hi. Tua hi napi-in hong pusuakkhiat in news conference ah gualzawhna (victory) tangko hi," ci hi.
Trump mahmah in zong NATO members ten US in GDP 4% khan'sak dingin a sawmna leh defence ah sum zatna members khempeuh in a khan'sakna dingun a kalhna uh picingsak uh a, bang zah khan'sak dingin thukim uh hiam cih thucian gen thei lo hi. Germany in a defence sum zatna bang zah khan'sak dingin kamciamna nei hiam cih a kidot ciangin
Trump in, "German Chancellor Angela Merkel in kamciam hun sung (2024) in khan'sak dingin thukim ta hi," ci hi. NATO members tengin defence adingin sum zatna uh 2024 ciangin GDP 2% tek zat dingin a kamciamna a tangtun' sak khit ciangun 4% in kikhangsak ding a, hih pen number man/dik hi ci-in Trump in ci hi.
Trump in, "German Chancellor Angela Merkel in kamciam hun sung (2024) in khan'sak dingin thukim ta hi," ci hi. NATO members tengin defence adingin sum zatna uh 2024 ciangin GDP 2% tek zat dingin a kamciamna a tangtun' sak khit ciangun 4% in kikhangsak ding a, hih pen number man/dik hi ci-in Trump in ci hi.
Trump kici pa pen thu leh la telcian lopi-in a thuman gen lopi mi' lawp theihna ding leh zaknop ding kam uang zanga thugen den politician (demagogue) leh a mot paupau mi ahi hi. US gam bangin NATO members khempeuh gam khangto khinsa (developed and industrialised country) dan a ngaihsun mi ahih banah, US gam leitang cia, milip pha zah leh a gross national product (GDP) uh tawh NATO member gam neu nono teng leitang gol zah, milip pha zah leh a GDP uh kikim ding sa-in a nawhna a bawl den pa ahi hi.
2014 in NATO allies ten a GDP uh 2% defence adingin kum 10 sung (2024 tan in) NATO' defence sum zatna ah piak ciat dingin a thukimna bangun 2017 in a pia zo gam nga bek - United States, 3.5%, Greece, 2.38%, Britain, 2.21%, Estonia, 2.16%. Poland, 2% bek hi a, Trump in NATO' defence sum zatna ah 90% zang hi ci pong in members dang tengin a defence sum piakkhiat zah uh a khan'sakna ding leh GDP 4% ciat piakkhiat dingin kalh hi.
2018 in NATO member gam 29 ten a a GDP uh et in hih bangin piakhia dingun kituat a, tuate lakah US in 3.5% mah, Greece in 2.27%, Estonia in 2.14%, Britain in 2.10,%, Latvia in 2.00%, Poland in 21.98%, Lithuania in 1.96%, France in 1.81%%, Turkey in 1.58%, Norway in 1.61, Montenegro in 1.58%, Bulgaria in 1.56%, Portugal in 1.36%, Netherlands in 1.35%, Croatia in 1.30%, Germany in 1.24%, Canada in 1.23%, Denmark in 1.21%, Slovakia in 1.20%, Albania in 1.19%, Italy in 1.15%, Czech Republic in 1.11%, Spain in 0.93%, Belgium in 0.93% leh Luxembourg in 0.55% zang dingun tuatna (estimate) bawl uh hi. 2017 a defence adingin zangkhia pawlkhatte in khiamsuk in, pawlkhatte in a khan'sak hangun kilamdan' luatna om lo hi.
NATOin a military sum zatkhiat zah pen $1.013 trillion hi a, tua lak panin US in $706.1 bn sik a, Europe in total in $285.7 bn sik uh a, UK in 61.5 bn sik a, Canada in $2.6 bn sik hi. Tu kum in 2014 in defence a zat dingin NATO ah a GDP uh 2% ciat sik dingin a ciamna uh US, Greece, Estonia, UK leh Latvia bekin sik zo ding uh hi. 2017 in NATO defence spending adingin members ten a GDP piakkhiatna (share) uh pen US in 45.5% pia a, NATO Europe gam neu nonote leh Canada in 54.5% pia a, a vekin $38 trillion piakhiakhawm uh hi.
2014 in defence spending GDP 2% tek 2024 ma-in piakkhiat tek ding ci-in thukimna leh kamciamna sa uh deih loin Trump in kum sawm sunga ngimna leh kamciamna piakkhiat ding hi loin members khempeuh in manglang takin 2% GDP a piakkhiat ding uh hi ci-in a kalh banah cik mahin US in a GDP 4% a piak zawh ngei loh thu members khempeuh in a piakkhiat ding uh hi cih NATO summit ah members-te kiangah tona bawl hi. GDP tawh kituakin NATO defence spending adingin members khempeuh in a piak (collective contributions) hi cih tel lopi-in Trump in NATO summit kipat ma-in US in 90% sik hi (45.5% bek hi zaw hi) ci-in a dahpa khuang (Twitter) ah nih vei a zuau June 9 in tuangsak vauvau hi. Thucian tel lo hi zaw hiam ahih kei leh thuman thei lopi-in upmawh thu gengen bek leh zuaugen bekbek nopsa ngiat hi zaw hiam Trump' kampaukhiatte pen US President khat buang dingin naupang meimawl a bat hun leh mihai a bat hun leh a nuihzakhuai hun tam mahmah hi.
"I nawh pai nuam luat ciang leh thahat nuam luat manin i thakhat thu-in i mainawt ciangin kituk baih nuam zawsop thei hi."
References: Business Insiders; USA Today; Agence France-Presse
@Thang Khan Lian #ZUNs
@Thang Khan Lian #ZUNs


No comments:
Post a Comment