Wednesday, 8 November 2017

USA-TE' KHAPI TUNG KAHNA THU TU CIANG DONG MIHING PILNA KI-UM ZO LOIN KINIALNA BEI LO

USA-TE' KHAPI TUNG KAHNA THU TU CIANG DONG MIHING PILNA KI-UM ZO LOIN KINIALNA BEI LO
Kiselna ding a pan nuam ka hi kei a, Niel Armstrong' live interview leh conspiracy theory tuamtuam ka simna leh "Moon Landing is the greatest hoax" cih ka simna tuamtuam tampi panin tawm hong kumsuk nuam bek ka hi hi. Ka um hi zong ka ci kei a, ka um kei hi zong a ci hi loin ka up loh zawkna leh ngaihsutna critical analysis kong kupsuk pak ahi hi. Cold War nasiat lai takin galvan bek kidemna hi loin Space lamsang ah zong kitaitehna na nasia mahmah hi. Leitungah a masa pen dingin Soviet Union (Russia) in April 12, 1961 in Vostok 1 spacecraft sungah tuangin Russian cosmonaut Yuri Gagarin space ah va kahsak a, a space kahna a nial ngam a om hangin tu dong a nial zo om nai lo hi.
Russia space kah demna ding leh amau pilna sangin ko pilna sang zaw hi cih lahkhiatna dingin US in Apollo 11 spacecraft tawh 20 July 1969 in khapi ah Niel Armstrong, Edwin E. "Buzz" Aldrin Jr., Michael Collins sawl a, khapi tungah kahsak hi ung, ci-in hong tangkokhia uh hi. Studio sunga kizaihtawm hi a, mi up theih dinga kiphuaktawm lak panin phuahtawm lianpen (greatest hoax, greatest conspiracy) hi, ci-in tu dong kinialna om den lai ahih manin khapi sik masa pen a kici Neil Armstrong kiangah a sih ma (Aug. 25, 2012) in kinialna lianpi om den ahih manin kinialna a beina dingin nang mahmah in Lai Siangtho len in la, "Khapi kah mah hi'ng" ci lecin kinialna bei ding hi a kicih leh kiciam ngam loin "LST sim in hong huh tuam lo hi," ci-in paikhiatsan hi.
Armstrong a thudongpa'n $ 5,000 dollar tawh zol beh lai a, a sum na lak nop kei leh zong citpiakna (charity) dingin zang thei hi teh, hih thu ah kinialna beisakna dingin hong kiciam in, a cih hangin zong kah mah hi'ng ci ngam loin kiciam ngam lo lai hi. A khapi kahna uh studio sunga kizaihtawm uh hi a, khapi sung ci-in hong puak kik uh zong Africa gam-a suang tawh kibang lian hi, cih a sitpha (analyst) ten gen uh hi. Khapi tunga kahte khedap bulh tu dong museum a kikoih pen a taw mai in peek/pheng (flat) deda a, ahih hangin khapi sik hi ung ci-a a maan zaih uh a khekhap pen galkapte bulh jungle boot phol biapbuap khekhap lim hi.
Leitung ah nuntakna (life) a om theihna atmosphere pualam pen space kici a, huih om nawn lo hi. Ahih hangin Ameriican ten a khapi tung ka kah uh a kicih lai-un Amerian laan (flaf) a phuh un huih in mut liing valval hi. (studio sungah a kizaih uh a dawkna hi kici hi). A khapi kahna maante uh a liim (shadow) pen mun nih mun thum+ ah muh theihin kidawk mawk hi.
Khapi sungah liim a dawksak thei ding ni lo buang om lo ahih manin studio sungah a kizaihna uh camera light in a salh manin liim nih leh thum+ ah dawk hi, kici hi. Khapi sungah cancer natna leh sih theihna gu hat mahmah Van Allen radiation (VAR) kici gu khauh lua ahih manin puan-ak ah themno baang kha bek nangawn in sihna piangsak zo ding hi ci-in scientist ten gen uh hi. Tua hangin tu dong spacecraft lo buang khapi a kah/lut om nai lo a, mihing kah hi takpi leh a kah kik tam lua ta ding a, Russia bek hilo in gam dangte zong kah khin ta ding uh hi, kici hi. Ahih hangin khapi sunga kahte puan pen tu dong museum ah kikoih lai hi.
Khapi kahte hong tung kik un interview kinei a, tua-ah aksi na mu uh hiam cih dotna kibawl a, khuanim lua ahih manin meii in aksi liah ahih manin aksi kimu thei lo hi ci-in Niel Armsrong in a daw'na sources leh laibu tuamtuam leh YouTube ah zong Live interview muh theih om hi. Khapi tung kah uh hi cih laibu a khawk khat (one lesson) i sim/muh bek mitdel sialkhau let ngam i hih leh laibu dang a kah lohna uh a kigelhna a dim a ha-in tampi mah na om hi.
Vanleng ah i tuan ciang nangawn in meii tungah kileng ahih manin Americante khapi pen meii nuai-a om hih tuak mawk hi. A kah pa, khapi sik masa Niel Armstrong in ABC news journalists kiangah kah mah hi'ng ci ngam lo napi en i muh lohpi kah mah hi, ci-a um teitei ding maw? Tua bel eima thuthu hi a, ei thukhensatna bangbang hi lel hi.
Thu kigen khempeuh pen up khit ding hi pahpah loin sittel (analyst) kisam hi. Pulpit tunga awngawng ten zong ciamnuih leh phuahtawm tangthu zong tampi gengen lel uh hi. Laibu i sim khempeuh zong thuman hi khin lo a, zahmawh thu, ciamnuih, tangthu, tangthu phuahtawm (fiction), novel, drama, poem, etc etc om a, kumpi in sanginn ah sim dingin a bawlbawl a kisim ngaungau hi bek hi.
Mi pawl khat ten Russia' thuman gen sangin Americante' zuaugenna uphuai zaw lai hi, ci ngam mawk uh hi. Russiate, Africate thuman gen bek hi loin mihai khatin thuman a gen zong thuman mah hi a, cikmah in thuman i lehkaihkaih hangin zuau suak ngei lo ding hi. Khapi kahna thu pen leitung bei dong kinialna suak thei den ding cihna bang hi. Armstrong in Aug. 25, 2012 in a sih ma-in kah kei ung na ci leh US thusim leh keel luphum a kipholakkhiat bek hi loin Arstrong mihai in kituat ding hi a ci tam mahmah hi.
Americante khapi kahna ding hancian President Keneddy zong khapi kahna dinga kibawl Apollo programme adingin US siah piate tam bei lua ahih manin leibat tampi nei leh sepna taanlawh Lee Harvey Oswald in sniper rifle tawh Nov. 12, 1963 in Dealey Plaza, Dallas, Texas ah na kap lum hi.
Leitung a tuam huih leh meii "atmosphere" kicihna ciang tan bek sing leh lo leh mihing nunta theihna hi. Tua khit ciangin huih tawm hiaihiai ta a, troposphere om a, tua khit ciangin vanleng len'na stratosphere om hi. Tua khit 400 miles gamla in om a, temperature 200 degree Celsius panin 500 degree Celsius kikal Thermosphere a kicihna mun hi a, a tunglam 500-2000 degree Celsius in a sa hita hi. Hih mun ah sih theihna Van Allen radiation khauh mahmah om hi.
Tua khitin a dei kik Exosphere kicco om a, 1700 degree Celsius ciang tung a, 6,200 miles a gamla hi. Hih pen khapi kah ding hanciam NASA experts-te genna hi. Exosphere pua limlim pai theih ding hilo hi, ci uh hi. NASA in leitung i pelh a kipanin Van Allen radiation kihtakhuai pah thei hi, ci hi. Radiation in spacecraft a computer leh electronic system susia thei ahih manin nasem thei lo hi. Thermosphere pan leh Exosphere ah steel, aluminium leh titanium sah mahmah zong tuisuak (melted) zo ta hi ci-in NASA in gen beh lai hi. A spacecraft a siat bek tham loin mihing pen hell sungah emkeu gipgiap bang ding cihna hi.
1969 hun lai-in tulai a scace technology hoih bang om nai lo hi. Sik mi lo buang Thermosphere leh Exosphere peel ah suakta lo ding cihna hi (NASA gen i up a, khapi kah cih gente thugen i up leh). 1969 a khapi kahte 202 in kum 51 a val khit nungin technology leh science khantohna hih banga khang napi bang hangin tu dong kah kik nai lo hiam? Tua hun-a technology kisusia a, a bawl kik ding baih nawn lo peuh ci-in paulap zong ta uh hi. Tua hun a kibawl technology pen uino suah hun ciamtehna lai hilo ahih manin kidemna sang semsem ahih manin Peng Lam in zong susia lo ding hi. Leitung khit a deidei a kikhenna (phere tuamtuam teng) i tel kei leh hih kikhemna pen midel sialkhau letin high school ah laidal khat leh nih na sim na um den ding hi.
Denmark philosopher Soren Kierkegaad in, "Hong kikhem theihna nam nih om hi. Khat pen thuman lo thu a man banga upna hi a, adang khat pen a man thei gege a up nuam lohna hi," na ci hi.
"Muvanlai bangin sangpi-ah leng-in, aksite lakah bu na bawl hangun no kong khia suk veve ding hi, Topa in a ci hi." -Obadiah 1:4
Hih na en in khapi kah mah hi'ng a ci ngam lo-a a kiciam ngam lo pa kampau ngiat hi.
By: Thang Khan Lian








No comments:

Post a Comment