Friday, 24 November 2017

"BOSNIA SAGOPA" MI LOMTHAH LEH WAR CRIMES GAMTANG IN KIMAWHPAIH TA

"BOSNIA SAGOPA" MI LOMTHAH LEH WAR CRIMES GAMTANG IN KIMAWHPAIH TA
Nov. 24, 2017: United Nations’ Yugoslav war crimes tribunal in zanhal (Wednesday) in 1992-1995 Bornian war lai-a mi ngongtat, Bosnia sagopa ahih kei leh mi tampi a lom thahpa" (Buthcher of Bosnian) Bosnian Serb military chief Ratko Mladic in mi lomtha in mihingte tungah gal lai-in thukham palsatin gamtang (genocide and crimes against humanity) ci-in mawhpaih uh a, International Criminal Tribunal for the Former Yugoslavia (ICTY) thukhen thum ten nuntak sung thong kia dingin mawhpaih in sehsak uh hi.
Mladic pen kum 74 a upa Serb mi hi a, kum 14 sung galtai in kibu (fugitive) a, a lutang man dingin $ 5 million kiciam hi. Bosnia 1992-1995 war lai in Bosnia Serb galkap ten Bosnia khuapi Sarajevo kum thum sung a umcih (siege) lai un 1995 in Srebrenica eastern enclave ah Muslim picing pasal leh naupangno 8,000 kithahna ah Mladic in a that galkapte ama thupiakna tawh thatsak hi ci-in ICTY thukhen thum ten ngawhna sawm-le-khat omte lak panin sawm tawh Mladic mawhpaih uh hi. Kum 14 sung a taimang beina dingin a bukna a panote khua Lazarevo ah Interior Ministry' war crimes unit panin puan mawkmawk silh (plainclothes) officers ten 26 May 2011 in man uh hi.
"The Butcher of Bosnia" Mladic ICTY mai-ah thukhenna pen Bosnia buaina a thukham palsatna vai ah thukhenna tawpna hi a, mai kha ciangin ICTY in thukhenna inn khak sawm ta hi.
ICTY Presiding Judge Alphons Orie in thukhenna tawpna simkhiatna a neih dingin Mladic thangpai in awngkhia a, pusuak dingin thu a piak khitin final verdict simkhiatna nei hi. Srebrenica khua-a thahna thuakte nu ten thukhenna a kisimkhiatin khutbeng uh a, Mladic' tapa Darko in, "Lamdang ka sa kei hi. Thukhenna inn pen a bul a kipanin deidantuam nei hi," ci hi. Mladic thukhampalsat thukhenna 1993 a kipan a beina suak hi. Hih bang thukhenna hangin Bosniaks leh Serbs minamte kikal ah buaina a pian kik khak ding lunghimawhhuai hi.
Bosnia buaina thu etpakna:
*June 1991: Slovenia leh Croatia in Yugoslavia gam panin suahtakna pulakkhia uh ahih manin Yugoslavia gam kiphelkhapna ding kipatna piangsak hi. Rodovan Karadzic makaih Serbian Amyte leh Slovakia ni 10 sung a kido khit un Serbia Armyte nung kik hi.
*April 1992: Bosnia ah gal hong kipan hi. Bosnia Serbs minam ten Bosnia gam seh thum suah seh nih la pah uh a, Sarajevo khuapi umcih uh hi.
*May 1992: Radko Mladic in Serb Army Commander hong len hi. Bosnia khuapi Sarajevo kha 43 umcihna makaih a, mi 10,000 kiim in sihna tuak lawh hi.
*June 2, 1995: Karadzac' thupiakna tawh Mladic' galkap ten Srebrenica ah US in bukna a piakna Muslim 40,000 tenna "safe area" va suam uh hi.
*July 12-17: Muslim pasal picing leh naupang 8,000 kithat hi. Hih kithahna pen Galpi Nihna ah Nazite tatsiatna khit Europe ah milom tam kithahna pen hi lai hi.
*June 25: The International Criminal Tribunal for the former Yugaslavia in Mladic leh Karadzic tungah ngawhna tuamtuam ngawh a, milom thahna zong a ngawhna lakah kihel hi.
*Nov. 1995: Dayton agreement suai kikai a, gal hong dai in kilemna hong piang banah Bosnia ah mini-state nih: Bosnia Serb leh Muslim-Croat hong piangkhia hi. Hih tualgal hangin mi 100,000 a sih banah inn nei lo 2.2 million piangsak hi.
*1996: Bosnia President Biljana Plavsic in Bosnian Serb Amy ah a sepna za a lakkhiatsak manin Mladic buk ding kipan in galtai in busim (fugitive) hi.
2008: Serbia thunei ten a a meel theih loh dingin a meel a lamdangsak (disguised) Karadzic man uh a, thukhenna mai-a ding dingin The Hague ah puakhia in ap (extradited) hi.
*May 26, 2011: Serbia ah Mladic kiman a, thukhenna tuak dingin The Hague ah kipuak hi.
*March 24, 2016: ICTY in Srebrenica massacre ah Karadzic tungah milomthah (genocide) ngawhna koih a, kum 40 sung thong kia dingin dan pia hi.
*Nov. 22, 2017: ICTY in Mladic genocide leh war crimes gamtang hi ci-in mawhpaih hi. Mladic' nuai-a galkap thukham palsatte lakah numei kum cing leh kum cing lo buan, Bosnia galmat in a kepte uh gilkial, dantak leh cina in mun haksatna leh mun nin ah khum, Sarajevo ah thaupi leh siniper in nautang phengkap, Bosnia mite thatang tawh tawhpi gam panin puakhia, Bosnia mite inn leh Muslim biakinn (mosque) tampi suksiatsak cihte ngawhna tuak uh hi.
#Behlapna: Yugoslavia ah tualgal pen USte thusiamna tawh Yugoslavia ah communist government beisakna ding a hanciamna uh Eastern Europe ah tualgai mun tengah 1990s in piang kawikawi a, Yugoslavia ah zong tualgal lianpi piangin a gam uh kiphelkhap hi. Bosnia War lai-in Serb minam leh Bosniaks or non-Serbs (Muslimte) tualgal ah mi 1,00,000 kiim a sih banah teenna ding nei loin mi 2.2 piangsak hi. Hih bang thupiang pen USte thusiamna genocidal capitalist globalism policy hang ahi hi. Bosnia War sungin Mladic' command na nuai-ah Bosnian Serb galkap ten non-Serbs minamte lomthah ziahziah in, numei tampi tak buan uh a, true story a film kibawl tampi lak panin: "No Man's Land" (2001), "In the Land of Blood and Honey" (2011), "Grbavica: The Land of My Dreams" (2006), "Savior" (1998), "Welcome to Sarajevo" (1997), "Shot Through The Heart" (1998), "Twice Born" (2012), "Hunting Party" (2007), "The Whistle Blower" (2010) etc cihte muh tham mahmah hi. Srebrenica eastern enclave ah Muslim 8,000 kithahna pen Galpi Nihna khit Europe ah milom thahna lak panin a nasia pen hi lai hi.
Source: The Guardian; Agence France-Presse; The Hindu
@Thang Khan Lian

No comments:

Post a Comment