Thursday, 29 June 2017

TRUMP LEH MODI KIMUHNA REPORT: MEDIA KIHTA MAKAITE NIH KIMUHKHAWMNA AH MEETNA LIANPI OM NAPI JOINT STATEMENT AH PILVANG LEH KIHTAK HAU KAWM IN KAUPAU ZANG UH

TRUMP LEH MODI KIMUHNA REPORT:
MEDIA KIHTA MAKAITE NIH KIMUHKHAWMNA AH MEETNA LIANPI OM NAPI JOINT STATEMENT AH PILVANG LEH KIHTAK HAU KAWM IN KAUPAU ZANG UH
June 28, 2017: India Prime Minister Narendra Modi leh US President Donald Trump in zan in White House Rose Garden ah minute 40 sung holimna nei uh a, thum vei kikawi in a nih un India-US kipawlna khauhsak semsem ding thukimna nei in, Trump President dingin a cin'na pen nationalist agenda a ngaihsutna neih ding pen a hoih lo lam piangsak ding hi ci uh hi. Trump in US-India kitanauna pen cik mah in hih bangin hoihzaw ngei loin, cik mah in hih bangin thakhauh zaw ngei lo hi ci hi. A kiholim khit un Trump' zi First Lady Melania in US President teenna quarters teng Modi etpih kawikawi hi.
Trump leh Modi in mediate zak dingin joint press statement a ut teng uh phitkhia uh a, terrorism dona dingin US-India kituak takin kipawl ding hi ci uh hi. Ahih hangin India in Pakistan in terrorism huhna a piak ban ah a gam uh beelsak in, gamdang suamsak a, US in galvan tawh huhna a khiam ding a deihna leh Pakistan-occupied Kashmir (PoK) ah Chinese-led Belt and Road initiative lampi a kisial a awlmawhna thu gen kha lo uh ahih manin India ah a joint statement uh namtui na kisa vet lo hi. Trump in "radical Islamic terrorism,” kisusia mang ding hi ci-in gen lala kik a, India gam-a opposition party ten Trump in terrorism leh Islam biakna khen thei lo a, Modi in US in terrorism a ngaihsutna American theory va lei hi ci-in CPI national secretary D. Raja in ci a, Congress spokesman Manish Tiwari in a joint statement uh lungkimhuai vet lo a, kitanauna dingin ngaihsutna lian bangmah om tuan loin Trump in terrorism a khiatna a genna pen India' khiatdan tawh kibang lo hi ci hi.
Trump in bel Modi tawh a kihona uh-ah Guardian drones, Apache attack helicopters leh C-17 vanleng lei ding Indian in defence order a bawl thukimna a neih theih uh kisialpih hi, defence galvan $19 billion zuakna in US ah sepna (jobs) tampi piangsak ding a, US-India kilawmtatna pen a kitang manphatna (values) leh democracy lencip in bulphuhna hi ci hi. Nung kum in Obama leh Modi kimuh khit a joint statement leh Trump leh Modi kimuh khit a joint statement nakpi takin kilamdang a, tu tungin sum bawlna lam nak gen mahmah uh a, tua lam bek Indo-U.S. Strategic Partnership dingin bulphuh uh hi. 2016 in “Enduring Global Partners in the 21st Century” pen tu kum in kipawlkhawm a khantohna/hauhsakna ding lam “Prosperity Through Partnership” bulphuh uh hi. 2016 in economy leh sum bawlna kizopna dingin “Bolstering Economic and Trade ties” cih bulphuh uh a, tu kum in sum bawlna hangin leibat omte “balancing the trade deficit” bulphuh uh hi (India adingin a hoih lam ahih hangin Trump administration adingin namtui lo hi).
2017 joint statement of 2017 ah nung kum a kizang mah galvan lamsang technology kipawlna khansakna dingin “a growing strategic convergence” leh galkap lamsang, tuipi tung leh intelligence lamsang ah kipawlkhawm ding mah gen bel in nei in, thukimna nei kik uh hi. Modi leh Trump kimuh ma deuh in US State Department in Pakistan pansan Hizb-ul-Mujahideen makai Syed Salahuddin pen global terrorist in a ciamteh manin India lungdam mahmah hi. Trump leh Modi in Pakistan in a gam beel uh terrorist ten gamdang a suamna mun dingin a zatsak lohna ding uh, Pakistan beel a 26/11 in Mumbai suamte, Pathankot galkap phual suamte leh gamgi panin India suamte Pakistan in manlang takin thuman tawh thukhenna a neih dingin thukimna nei uh hi. Ahih hangin US in galvan tawh Pakistan huhna (military aid) a piak khiam sawm tuan lo hi.
China tawh kisai Modi leh Trump in China in sumbawlna dingin “Belt and Road initiative” in gam suahtakna neite thuneihna neihpeuh neihna (sovereignty) leh gam pumkhatna a zahtaksakna dingin thukimna nei uh hi. Ahih hangin South China Sea ah China in galphual a bawl behna thu gen mel in nei lo uh a, Indo-Pacific kiim (Indian Ocean leh Pacific Ocean a genna uh) ah suakta takin teembaw taisak theihna ding, vanleng lensak theihna ding leh sum bawl theihna "freedom of navigation, overflight and commerce" leh suakta takin teembaw taisak theihna ding nak gen zawsop uh hi. 2016 in bel Obama tawh Modi a kimuh in US-India in lei, tuipi lampi leh teembaw lam (maritime), huih, space leh cyber lamsang ah democracy upa pen US leh democracy golpen India in Indo-Pacific Region kiim mawhpuakna a neih dingin joint statement ah gen bel in na nei uh hi.
North Korea vai ah North Korea leikhamang Kim Jong-Un’ nuclear leh ballistic missile programs in gam kiim (regional) security leh leitup bup kilemna nakpi takin vauna piangsak hi ci-in a joint statement uh-ah pulak uh hi. India in North Korea tawh tang kum pen panin sum bawlna (trade) a neih hangin low-profile relations kizopna nei den a, kum 25 khit a masa pen dingin 2015 in External Affairs Minister Sushma Swaraj North Korean Foreign Minister Ri Su Yong India ah na muak hi. Afghanistan tawh kisai Trump in India in bitna, kilemna, khantohna leh daihna ding a hanciamna a lungdampihna thu pulak a, Afghanistan ah kilemna om theihna dingin US-India mapangkhawm zom zel ding hi ci hi. Defence Secretary James Mattis in US in revised Af-Pak policy zong July kha kim ciangin kinei ding hi ci-in Modi zasak hi.
Ahih hangin Climate change dona ding vai India in a lamet bangin climate change dona ding thukimna Paris accord panin Trump in US a dokkhiat bangin US in India in climate change dona dingin 2016 in "Advancing U.S.-India Global Leadership on Climate and Clean Energy” panin huhna sum a ngahte US in a sum piak khiam ta ding hi. India-U.S. civil nuclear deal thukimna hangin NPCIL-Westinghouse agreement ah June 2017 in nuclear reactors guk kibawlte zawhna dingin US in huhna sum a piak hi napi US in leibat hau lua ahih manin tua reactor gukte kikhakcip den pen 2017 bei kuan ciangin nasep kipan kik ding hi ci-in Indian Foreign Secretary Mr. Jaishankar in a lamet thu pulak pong hi. Russia in Kudankulum ah India adingin single nuclear golpen 31 March 2002 in bawlsak a, VVER-1000 reactors 6 nei in Russian state company Atomstroyexport leh Nuclear Power Corporation of India Limited (NPCIL) in bawl a, 6,000 MW meitha (electricity) pia ding hi.
Trump leh Modi in joint statement a bawl khit un a ngeina bangin media khat tek in dotna nih a bawl ding uh hun pia nuam loin paisan uh ahih The Washington Post in dotna bawl dinga ngak media tuamtuamte (media corps) adingin lungkiathuai sak in, cimawh sak mahmah a, lungkimhuai vet lo hi ci hi. Modi in US President 16na Abraham Lincoln sihna kum 100 cinna phawkna dingin India in a bawl lailu (postal stamp) letsong a, Trump' tanu Ivanka tungah Jammu & Kashmir leh Himachal Pradesh a kibawl puanza letsong in pia hi. Modi in India ah Global Entrepreneur summit khawmpi a hawh dingin Ivanka Trump a cialna Ivanka in lundam thu ko hi. Tu kum sungin US vice-president India ah hawh dingin Modi in a cialna bangin Pence hong zin sawm hi.
Source: The Hindu; Wikipedia
@Thang Khan Lian #ZUNs

RUSSIAN SPECIAL FORCES GALKAP 16 IN IS-TE 300 ZO

RUSSIAN SPECIAL FORCES GALKAP 16 IN IS-TE 300 ZO (Tactical Superiority - Palmyra khuapi kilak masakna thu)
June 29, 2017: Russian Special Forces galkap 16 bekin Syria gam-a IS ten Palmyra khuapi a uk lai un hih khuapi lak kikna dingin ISte galkap 300 ten a zawh man un galkap hangsan diak Russian Defense Ministry's Special Operations Forces galbu bu 4te May 10 in Syria gam-a terrorists-te a dona ua a hangsanna hangun Russian President Vladimir Putin in pahtawina in medal pia dingin thupia (decreed) hi ci-in Rossiya-24 television channel in suaksak hi.
Tua pahtawina piakna pawi award ceremony ah Russian Special Forces galkapte commander tungah Gold Star kipia in, "Hero of the Russian Federation" cih min kipia hi. Amah pen Palmyra khuapi panin ISte 300 hawlkhia zo Russian military unit a galkap 16te commander ahi hi. "IS jihadists 300 hawlkhiat zawhna dingin bukna mun leh panna mun hoih a kizat manin a si leh liam ki-om om lo a, galvan hoih nono kizangin tuate lakah thermal imaging sights a kizat manin lawhcing takin IS jihadists 300 kizo zo hi ci-in a commander un ci a, amau galkap unit-te hangsanna zong pahtawi in, tavuan a kipiak bang lianin semkhia uh hi ci hi.
Independent Russian security expert Igor Nikolaychuk in Palmyra ah terrorist-te kizo a, galkapte siam taka hihdan leh galdo siamna (tactics) hangin kizo thei hi ci-in Sputnik newste kiangah gen hi. "Amasa pen in 1980s lai-a Afghan war hun lai-in anti-terrorist galdona ah strategy buaina leh haksatna panin sinkhiat tampi kinei a, galkap tawm khat bek mun khat panin mun dang ah a tang kawikawi thei (mobile) leh lim tak-a training kipia galkapte a kizat manin galkap 16 bekin IS galkap 300 nawk zo uh hi," ci-in legendary Alfa anti-terrorist group galkapte a phatna in gen hi.
"Hih banga gal zawhna pen a lungluthuai mahmah leh a ciamteh tham hi a, hih banga gualzawhna thupi galkap ten hong ngah zom zel ding uh kilamen hi," ci-in Independent Russian security expert Igor Nikolaychuk in gen beh hi. Trainng a hoihzaw sem kipiak beh in phattuampih uh a, tu lian kizangte Special Operations Forces galkapte galkap siam "highly professional and elite troops" vive hi ci-in gen hi.
Syria gam-a tual gal (civil war) kipat khit nungin Syria galkap ten kumpi lehdo a kipawlna tuamtuam tampi (numerous opposition groups - rebels tuamtuamte) leh terrorist organizations tuamtuam IS/Daesh, Salifists pawlte na do uh a, US, France, Britain, Turkey, Saudi, UAE, Qatar, Bahrain leh nitumna gam ten rebels pawl tuamte zangin Syria kumpi Bashal al-Asad laihna dingin huhna na pia uh hi. Syria kumpi guallel ding leh tuk dingin in a kithawi lai takin Assad in Russia huhna ngen a, Sept. 2015 in Russia in Syria kumpi galkapte huh dingin Russia's Aerospace Forces leh Special Operations Forces galkapte sawl hi. March 2017 in Russian General Staff Main Operational Directorate chief Lt. Gen. Sergei Rudskoi in Russia's Aerospace Forces leh Special Operations Forces ten Palmyra khupi lak kikna dingin ISte tampi golum uh hi ci hi. Syria kumpi pen Russia in huh a, Iran, North Korea, China, Belarus, China leh Egypt in Syria galkapte leh a pawlte galvan tawh huh hi.
Syria gam-a kumpi lehdo Syrian opposition leh a pawlte (rebels) hih bang hi: Ahrar al-Sham, Southern Front, Jaysh al-Islam, al-Rahman Legion, Free Idlib Army, 13th Division
Mountain Hawks Brigade, Northern Division, 1st Brigade of Damascus, Sham Legion: Martyrs of Islam Brigade, Authenticity and Development Front, Army of Free Tribes
Al-Qaratayn Martyrs Brigade, Qalamoun Martyrs Brigade, Badia Forces, Revolutionary Commando Army, Jabhat Ansar al-Islam, Criterion Brigades: Ajnad al-Sham Islamic Union (2013–17), 21st Combined Force (2014–17), Abu Amara Battalions Covert Special Tasks Force, Jaysh al-Nasr, Jaish al-Izzah, 23rd Division: National Liberation Movement, Elite Army, Liwa Ahfad Saladin; Central Division: Elite Division, 1st Coastal Division: Saraya Ahl al-Sham, Syrian oppositionTurkey Police forces: Free Syrian Police, Free Police,; Allied armed groups: Grey Wolves; Muslim Brotherhood, Muslim Brotherhood of Syria; Shields of the Revolution Council (until 2014) Hamas; Aknaf Bait al-Maqdis (until 2015), Free Iraqi Army, People's Mujahedin of Iran; Joint operations rooms: Northern Homs Countryside Operations Room; Syrian oppositionTurkey: Turkey-backed rebel groups
Hawar Kilis Operations Room
Galvan tawh huhna piate : (Armament support)
Qatar; Saudi Arabia, Turkey, Israel, United States, France, Libya (until 2014),
Salafi Jihadist groups:
Tahrir al-Sham, Ajnad al-Kavkaz, Ajnad al-Sham, Junud al-Makhdi, Caucasus Emirate, Turkistan Islamic Party, Ansar al-Islam splinter faction, Karm al-Jabal Martyrs Battalion, Jamaat Bayt al-Maqdis al-Islamiya, Katibat al-Ghuraba, Malhama Tactical : Junud al-Sham (until 2016), Ghuraba al-Sham (2013), Tehrik-i-Taliban Pakistan (2013), Fatah al-Islam (2012), Muhajirin wa-Ansar Alliance (until 2015), Liwaa al-Umma (until 2015)
Huhna piate: Qatar leh Saudi Arabia
ISte lehdo Syrian Democratic Council, Rojava Democratic Federation of Northern Syria and allies Syrian Democratic Forces cite:
People's Protection Units (YPG), Women's Protection Units (YPJ), Anti-Terror Units, Shammer tribe militias, Al-Sanadid Forces, Syrian opposition Elite Forces, Saadallah al-Jabiri Battalion, Army of Revolutionaries
Kurdish Front, Tel Rifaat Revolutionaries Battalion, Shahba Women's Protection Front, Martyr Qasim Areef Battalion, Division 30 remnants, Seljuq Brigade
Hammam Turkmen Martyrs Brigade, Homs Commandos Brigade 99th Infantry Brigade, 455th Special Tasks Brigade, Tribal Forces, Northern Democratic Brigade, Shahba Forces, Northern Sun Battalion, Euphrates Brigades, Soldiers of the Two Holy Mosques Brigade, Euphrates Martyrs Brigade,
Dam Martyrs Brigade, Al-Qusais Brigade, Manbij Turkmen Brigade, Jabhat Thuwar al-Raqqa, Generous Raqqa Battalion, Raqqa Hawks Brigade, Ghanim group, Martyr Tasleem Jimmo Brigade, Raqqa Martyrs Brigade, Liwa Owais al-Qorani remnants, Free Officers Union, Liberation Brigade faction,
Tell Abyad Revolutionaries Brigade, Free Raqqa Brigade‎, Free Tabqa Brigade, Umanaa al-Raqqa Brigade, Harun al-Rashid Brigade, Euphrates Liberation Brigade, Manbij Revolutionaries Battalion, Manbij Hawks Brigade, Free Jarabulus Battalion, Euphrates Jarabulus Brigades
Martyr Yusuf al-Jader Battalion, Jarabulus Knights Battalion, Martyr Zaki Jader Brigade, Instructor Jader Brigade, Juma al-Jader Brigade, Gwadar Martyrs Brigade, Jarabulus Armored Battalion, Jarabulus Hawks Brigades, Al-Bab Military Council Female Battalion, Al-Bab Revolutionary Front, Qebasîn Martyrs Brigade, Al-Bab Countryside Martyrs Battalion, Free Arima Battalion, Martyr Silo al-Rai Brigade, Kieba Martyrs Brigade, Syriac Military Council (MFS), Bethnahrain Women's Protection Forces, Khabour Guards
Nattoreh, al-Shaitat tribe militias, Badia Hawks Brigade, Harabiyya tribe militias, Ajeel tribe militias, Zubayd tribe militias; Rojava Police forces: Asayish, SWAT Units (HAT): Sutoro, Bethnahrain Women's Protection Forces police branch, Raqqa Internal Security Forces, Rojava Civilian defence units: Self-Defense Forces (HXP), Special Forces,
Military Discipline Units, Civilian Defense Force (HPC),
Allied armed groups:
Kurdistan Workers' Party:
People's Defence Forces, Free Women's Units, International Freedom Battalion, MLKP, TKP/ML TİKKO, United Freedom Forces, Revolutionary Communard Party
MLSPB-DC, Türkiye Devrim Partisi, Sosyal İsyan, Proleteryanın Devrimci Kurtuluş Örgütü, Aziz GÜLER, Özgürlük Gücü Milis Örgütü, Kader Ortakaya Timi, Kadın, Özgürlük Gücü, Kızılbaş Timi, Mahir Arpaçay Devrimci Savaş Okulu, Necdet Adalı Müfrezesi, Spartaküs Timi, Şehit, Bedreddin Taburu, PML (RC), RUIS, TKEP/L, IRPGF, Devrimci Karargâh, Henri Krasucki Brigade
Bob Crow Brigade:
Antifascist Internationalist Tabur; TKP-Kıvılcım; Sinjar Resistance Units:
Iraqi Kurdistan, KDP Peshmerga (2014), PUK Peshmerga (2017)
Counterterrorism Group
Military councils:
Manbij Military Council, al-Bab Military Council, Jarabulus Military Council, Deir ez-Zor Military Council
Galvan tawh huhna piatw: (Armament support:
Iraqi Kurdistan, Kurdistan Democratic Party (2012–14), Patriotic Union of Kurdistan, France, United States, Russia, Syria, Czech Republic.
IS/Daesh leh a pawlte ( Islamic State of Iraq and the Levant and allies)
Military of ISIL
Khalid ibn al-Walid Army, Yarmouk Martyrs Brigade (until 2016), Islamic Muthanna Movement (until 2016), Jaysh al-Jihad (until 2016), Dokumacılar (until 2017), Liwa al-Aqsa (until 2017), Liwa Dawud (until 2014), Group of the One and Only (until 2016)
#Bottom line: Syria kumpipa Assad pen a hoih in a hoih kei zongin kumpi a let loh phamawh hi. Asaad kilaih peuhmah leh a tunga kumpi lehdo leh kumpi laihsawm thau tawi pawl hih teng thunei leh gam uk nuam hong kituh ding uh a, Syrya gam kiphelkhap in, emsa suak ding hi. Assad hang bekin tu dong Syria gam a kipumkhat zo liailiai bek ahi hi.
Source: Sputnik; Wikipedia
@Thang Khan Lian #ZUNs

Wednesday, 28 June 2017

VENEZUELA SUPREME COURT HELICOPTER ZANGIN KISUAM

VENEZUELA SUPREME COURT HELICOPTER ZANGIN KISUAM
June 28, 2017: Venezuelan Communication and Information Minister Ernesto Villegas in Venezuelan police agency in charge for criminal investigations (CICPC)-te helicopter in Supreme Court building housing tung lam panin va suam (attacked) hi. "Thau tawi mi khat in CICPCte helicopter pimang (hijacked) in Supreme Court building housing thau tawh suam hi. Hih pen Venezuela republic suamna hi," ci-in Communication and Information Minister Ernesto Villegas in ci hi ci-in NTN24 television channel in gen a, hih thupiang hangin Venezuela khuapi (capital) ah patauhna leh buaina lianpi piangsak hi ci-in gen hi.
​Venezuelan President Nicolas Maduro in hih thupiang pen terrorism gamtatna hi ci-in a mawhpaihna thu pulak a, a helicopter kiman ding a, Supreme Court suamna ah kigolh a thau tawi pa leh a pawlte kiman ding hi ci hi. A helicopter pimang pa'n Caracas khuapi a om Supreme Court ah grenade bomb bang zah hiam khia hi ci-in gen hi. Hih thupiang kumpi langpang party tuamtuam kipawlkhawm (opposition coalition) Democratic Unity Roundtable ten zong a mawhpaihna thu pulak uh hi.
A helicopter pimang pa'n a helicopter Supreme Court building gamla lo ah lengsak in, tua mun panin granade li khia in, Supreme Court building cingte kiangah nih khia a, thau in 15 vei kap hi. Hih suamna hangin liamna tuak kuamah om lo a, a grenade puakkham lo hi ci-in President Manduro in gen hi. A kisuam lai takin Maduro in presidential innpi a journalists omte kiangah live in state television ah thu a gen laitak ahi hi. Venuzuela gam pen datsi pianna gam leh datsi hau gam hi a, datsi man kiamna hangin van man takpi a kiam man leh sepna nei tampi in sepna a taan lawh manun Manduro kitawp ding deih in lungphona kha thum sung mipi ten nei ta uh a, Manduro in US in kumpi kilaihna ding 'regimes change' a sawmna hang hi a, lungphona neite sum tawh guai in, tawsawn hi ci-in ngawh hi.
Coalition opposition ten hih suamna pen President Manduro in upadi (constitution) gelh thak kik ding a sawmna hangin lungphona neite a bet daih nop manin mipi lauhna ding thu a kizelhsak hi ci-in social media ah ngawh uh hi. Supreme Court a kisuam lai takin social media Instagram video kikhahkhia a, tua ah police squad pilot Oscar Perez in Manduro in ama deihna tawh gam uk hi ci-in ngawh a, mipite miphinna nei dingin kunh hi. Oscar Perez in, "Teel ding thu nam nih i nei hi : I khuaphuak theihna hangin zing ciangin thukhenna tuak ding maw ahih kei leh kumpi nekgukna tawh gam uk panin tu ni-in suahtakna ngah ding maw?" cih lai-in simkhia a, a kiangah galkap puan silh a maituam leh thau tawi mi li ding uh hi.
International Crisis Group ah senior analyst Phil Gunson in hih thupiang pen lamdang mahmah a, a sim tham a piang bangin galkap ten tu dong thuk kik nai lo uh a, mihai pawlkhat kipawl in galkap thahatna zangin kumpi laih (coup) sawm uh hi ci hi. Ahih hangin a lang khat lamah en leng kumpi in lungphona neite a bet daihna kisiamtanna dingin a bawl tawm zong hi kha thei hi ci hi.
Al Jazeera reporter Teresa Bo in kumpi in hih banga suamna bawlte kithei ta a, a sawt loin kiman pah ding uh hi ci hi ci-in Caracas khuapi panin gen hi. Zan in President Maduro in galkap thahat leh zawh thawh thu tawh aana in lumpi langpang ten social government hong paihkhiat leh kei leh hong gum ten thau tawi in ka lehdo ding uh hi ci-in khuapi lam dungte ah lungphona neite leh kumpi langpangte tungah vauna bawl hi. Ni 90 sung lungphona bet daihna sawmna hangin mi 75 in sihna tuak ta hi. "Venezuela gam ah buaina leh ngongtatna hong piang a, Bolivarian Revolution a kisuksiat leh galdo dingin thau kitawm ding a, galvan zangin pu leh pa leitang kihumbit ding hi," ci-in Manduro in ci hi.
Venezuela upadi July 30 in gelh phat kik a, special super-body Constituent Assembly bawlna dingin vote khiat ding Manduro in a sawm manin Congress ah majority thuneihna len kumpi langpang ten dal a, kumpi langpangte leh sangnaupang ten national charter gelh phat kik ding deih loin lungphona leh Manduro kitawp ding kalh uh hi.
President lui Hugo Chavez zong US nasia tak-a langpang ngam socialist makai hi a, US in CIAte zangin tam veipi thah ding leh president laih ding tam veipi na hanciam napi na lawhsam hi. Datsi (oil) man kiat manin leitunga datsi hau gam khempeuh economy sia a, Venezuela naksiat diak hi. International Monetary Fund in tu kum sungin Venezuela ah van man khang (inflation) 1600 per cent tung to dingin na genkhol hi. Vanman khan man leh upadi gelhphat ding deih lohna hangin lungphona a piang manin mi 75 securityte khut leh kinawktuahna hangin a sihna hangin US, UK, Israel, Georgia in Venezuela kumpi gamtatna Human Rights Forum ah hek hi.
Political analysts tuamtuam ten bel Ukraine gam ah Orange Revolution zangin US secret agent CIA ten kumpi a laih bangin Manduro' socialist government a laih nop man leh Venezuela gamte minamte pa Bolivaria in a patkhiat Bolivarian Revolution a bet daih nop manin buaina bawlte leh lungphona neite sum tawh guai sim in, a taw sawn manun hih bangin buaina hong piangkhia hi ci uh hi. News comments ka et suksuk ciangin tu ni-a Supreme Court suam pa zong CIAte van zat hi ci leh a thukim om hi.
Source: Al Jazeera and news agencies; Sputnik
@Thang Khan Lian #ZUNs

Tuesday, 27 June 2017

ZOMITE ADINGIN THUNGETNA

ZOMITE ADINGIN THUNGETNA
Ka lampialna uh leh ka mawhnate uh
hong maisak in.
Ko lam hong pi in la, ka kalsuan ding
zia uh hong hong hilh in.
Mite thupha deihte hilo in,
mite thupha hong hi sak in.
Mite huhna ngente hilo in,
mite huh zo dingin thupha hong pia in.
Gam dangte ah galtai leh peemta hilo in, Zogam gam dangte peemta dinga taina
leh galtaina mun hong hi sak zaw in.
Nam dangte nung delhte hilo in,
nam dangte nung delh hong hi sak in.
Nam dangte ki-itna leh kipumkhatna gengente hi lo in, ko ki-itna leh kipumkhatna nam dangte etteh theih ding hong hi sak in.
Nam dangte nawknawk leh khenkhente hilo in, a huai in, a gawmkhawmte hong hi sak in.
Zogam tung sunni kang mei bangin hong sa sak loin, nim dildialna leitang hong hi sak hi.
Sehnel leikeuna gam khaici leh ganta pungna leh lona gam hong suaksak in.
Golhgukna, nekgukna, ngongtatna leh thuman lohna panin ka gam uh hong honkhia in.
Siamsinna, pilna leh sum zong mite
daupaina leh matutna hong pia in.
Kilainatna hong khangsak semsem in.
Vai hong hawm in, hong makaih in.
Nang hong zahtak makai muantak leh
vaihawm siam, thumu hong guan in.
Zomite thupha hong pia in la,
hong laam to in, hong hum hong hu in.
Amen.
🙏Thang Khan Lian

US-TE TEEMBAW WARNING A KIPIAK HANGIN TEEMBAW DANG TAWH A KINAWKTUAH KHAKNA MUN AH OM VEVE

US-TE TEEMBAW WARNING A KIPIAK HANGIN TEEMBAW DANG TAWH A KINAWKTUAH KHAKNA MUN AH OM VEVE
June 27, 2017: USte galdona teembaw guided missile destroyer USS Fitzgerald leh tua sanga golzaw Philippine gamte vanpuakna teembaw ACX Crystal container/cargo ship kici June 17 zingsang in Tokyo Bay leitaw lamah kitaituah (collision) hi. Hih thupiang hangin USte galdona USS Fitzgerald teembaw a tuang US Navy sagih a sih banah a commander pa un liamna tuak a, a teembaw zong naksiat mahmah hi. Hih tuahsiatna pen 2000 in Yemen gam-a Aden ah USS Cole teembaw bomb tawh a kisuam khit nung US galdona teembaw tuahsiatna lak panin a nasia pen hi lai hi. Navy guided-missile destroyer USS Cole (DDG-67) pen 12 October 2000 in al-Qaden ten Aden teembaw khawlna ah bomb tawh suam uh a, US Navy 17 si in, 39 in liamna tuak hi. Tua loin USS Stark galdona teembaw Iran–Iraq War lai 17 May, 1987 in Iraq gal dona vanleng in tung lam panin kap a, Navy 37 a sih banah 21 in liamna tuak hi.
June 17 ni a USS Fitzgerald leh van puakna teembaw kitaihtuahna bang hang hiam cih thukanna (investigations) tuamtuam guk takin nei a, tuate lakah National Transportation Safety Board sik leh tangin US Navy in internal hearing nih vei nei in, US Coast Guard (USCG) nei hi. Tua loin Japan Transport Safety Board, JCG leh Philippines government in zong a tuam in investigations nei hi.
Hih tuahsiatna a pianna hang pen thakhat thu in USS Fitzgerald in a taina lampi hong laih a, kitaihtuah kha ding hi cih a kitheih ciangin flashing light warning kipia napi kihemkhia lo a, Philippines teembaw in a taina lampi a ziat lam (starboard) ah a hawl hangin zingsang nai 1:30 am khit minute 10 nungin US teembaw phukha veve hi ci-in Philippine cargo ship Captain Ronald Advincula in report a piakna ah gen hi. Hih Philippines-te vanpuakna teembaw Captain in a teembaw nei Japanese ship owner Dainichi Investment Corporation kiangah report a piak Reuters in hong suaksak ahi hi. Reuters news in hih bang a suaksakna dotna US Navy ten tu dong dawng nuam nai lo lai uh hi. A kitaihtuah khakna hangin USS Fitzgerald' waterline a gash kicihna nuai teng sia a, a commander pa a cabin sungah liam a, Navy site pen berthing compartments sungah si uh hi.
Japan Coast Guard (JCG), U.S. Coast Guard leh ACX Crystal teembaw nei Dainichi Invest in zong Philippines teembaw Captain Advincula in report a piak Reuters news ten a suaksakna thu kician a kidot hangin comment pia nuam lo a, Reuters in Captain Advincula a hopih sawm hangin Japan nusiatsan ta ahih manin hopih thei nawn lo hi. Hih tuahsiatna thukanna nei investigations tuamtuam ten mit tawh thupiang a mute teci (testimony) leh US teembaw a electronic data encian lai ding uh a, bang hanga USS Fitzgerald a kizang radar hoih mahmah in amah sanga teembaw thum vei a golzaw mu buang lo lawmlawm a, flashing light warning signal kipia napi kitaihtuahna piang teitei hiam cih kan lai ding uh hi.
Tua loin tuahsiatna thu ACX Crystal teembaw in report a piak khit nung bang hanga JCG in tuahsiatna thu 2:25 am in a zak masak theih patna dingin hih bangin naikal khat phial hun sawt la hiam cih kanna nei lai ding uh hi. ACX Crystal teembaw captain in report a piakna ah ko teembaw ah telkhialna bangmah om lo a, a kitaihtuah khak lohna dingin warning kipia napi USS Fitzgerald a kihepkhia loh ciangin ziat lam ah (starboard) a kihei hangin zekai lua ta a, kitaihtuah veve hi ci hi. Tuahsiatna a pian khit nungin ka teembaw uh 6 nautical miles (11 km) tai suak lai hi ci hi. Thomson Reuters Eikon in Japante' Nippon Yusen KK charter a tai ACX Crystal in USS Fitzgerald tawh a kitaihtuah khak lohna dingin 12:58 in leh tai (complete U-Turn) a, a kitaihtuah khit 2:46 am in U-turn kik in a taina ding manawh in tai kik hi ci hi.
#Bottom line: April 27 in Black Sea ah Russiate galte etsima teembaw Reconnaissance warship mi 78 tuanna leh Togo-flagged cargo ship a mei sah luat manin a kitaihtuah lai-in Russiate Navyte teembaw tum in, tai kik a, Navy a si leh a liam om lo napi Russiate' thanemna bek gen bel a nei keei ten flashing light warning signal kipia napi USS Fitzgerald tuahsiatna a bang ci tehkak ta ding uh hiam? Tuahsiatna pen a piang thei den hi a, mihing bawl vante a tuahsia thei lo bangmah om lo hi cih phawk ding kisam hi.
Source: ABC; CNBC; Wikipedia; Al Jazeera
@Thang Khan Lian #ZUNs

Saturday, 24 June 2017

NORTH KOREA IN MISSILE TAWH JAPAN A KAP KHAK LEH CI-IN JAPAN IN GAMMITE KIKEP DINGZIA TANGKO DING

NORTH KOREA IN MISSILE TAWH JAPAN A KAP KHAK LEH CI-IN JAPAN IN GAMMITE KIKEP DINGZIA TANGKO DING
June 24, 2017: North Korea in vauna tuamtuam leh khalna (sanctions) a kibawl behbeh hangin a missile sitna (tests) khawlsan tuan lo ahih manin Korean Peninsula ah kitheihsiam lohna khang semsem a, hih kitheihsiam lohna (tensions) pen buaina taktak suak hong in, North Korea in missile tawh Japan a kap vat leh lunghimawhna tawh Japan gam thunei ten missile panin kidal theih ding dan leh kihumbit ding dan lampi omte July 6 ciangin gam mipite zak kim theih dingin tangkona "air public service announcements" kici second 30 sung major networks tengah khahkhiat sawm uh hi.
Hih 30-second broadcast major networks ah kikhahkhia ding pen North Korea in missile tawh Japan a kap phet in satellite pansan J-Alert warning system in mipite patauh dak dan in national speaker system zangin tangko pah ding hi.
Zanhal in zong Japan in North Korea ten Japan missile tawh a sim ding dalna in public missile defense drills kici galdo kisinna pan uh hi. "Mipite bitna kipia pia ding a, a lungsim uh-ah kilemna leh daihna a om theih ding ngimna tawh public missile defence galdo kisinna kinei hi," ci-in Air Self Defence Force Major Akinori Hanada in news reporte kiangah gen hi. Self-Defense Force members ten North Korea in rocket sitna neih sawm ahih manin PAC-3 Patriot missile unit kici June 21 in koih hi.
North Korea in missile tawh Japan a kap ding dalna in missile defence a zat sawm hangin zanhal in US leh Japan in missile dalna ding a sit hangin lawhsam hi. North Korea in missile tawh Japan kap bang hi leh a dalna dingin Japan leh USte gal dona teembaw a kithuah Aegis system pen line of defense dingin zat sawm a, tua loin South Korea gam-a US in a koih THAAD air defense system leh Japan gam-a US ten a koih missile batteries zong zat sawm hi.
Ahih hangin ballistic missile kap ding pen missile kapkhiat ding sangin baih zaw hi. Zan diakin Aegis system sitna a kineih hangin dummy (missile hai leh mawkmawk) ballistic missile nangawn kapkhia thei lo hi. Aegis system nih vei sitna nei ta uh a, Hawaii ah bel lawhcing hi. Missile i cih pen ballistic missile leh cruise missile in kikhen sawnsawn a, cruise missile i cihte pen low altitude ah leng in, a ut teh sang leng, a ut teh niam leng in, a ut teh kawi leng zalzal in cruise speed in leng hi.
Japan kumpi in a gal dona teembaw tampi ah a thuah Aegis system tawh a kibang permanent missile defense system "Aegis Ashore" kici bawl sawm a, tua bawlna dingin leh Patriot missile battery defenses bawlphatna dingin billion dollar program pan ta hi. Tua loin Japan khuapi liante ah bomb leh missile panin bit theihna mun ding Diet kici zong Japan kumpi in nasia takin bawl ding a hanciam laitak ahi hi.
Source: Sputnik
@Thang Khan Lian 

US-JAPAN IN MISSILE INTERCEPTOR NEW VERSION A TEST UN A MISSILE NGIM KAPKHA LO

US-JAPAN IN MISSILE INTERCEPTOR NEW VERSION A TEST UN A MISSILE NGIM KAPKHA LO
June 23, 2017: United States leh Japanese Ministry of Defense in new version missile kapkhiatna thak new interceptor kici Hawaii tuipi pangah June 21 (Wednesday) zan in sitna a neih hangun a interceptor in a ngimna kha lo hi ci-in US Missile Defense Agency in press release in pulakkhia hi.
Hih new interceptor in a kapkhiat dingin a ngim (target) pen medium-range ballistic missile kicite hi a, USS John Paul Jones in a lengna man kha (detected) in, a missile lengna mun Aegis Baseline 9.C2 weapon system a kizang AN/SPY-1 radar tawh a lengna mun thei (traced) hi. A medium-range ballistic missile lengna leh tunna mun radar in a mat ciangin tua a ngimna (medium-range ballistic missile) gal dona teembaw panin SM-3 Block IIA guided missile tawh a kikap hangin a ngimna kha lo hi ci-in US Missile Defense Agency in press release ah gen beh hi.
A ngimna mun kapkha lo ahih manin US Missile Defense Agency in a sitna bang hangin lawhsam hiam cih data analyst nasia takin neih sawm a, a kicingin etphatna (review) kim takin nei ding hi. February 2017 in bel bel interceptor sitna kinei a, lawhcing takin a ngimna kapkha hi ci-in US Missile Defense Agency in press release ah gen hi.
#Bottomline: SM-3 Block IIA guided missile kici liang tawh radar in a mat khitna a ngimna medium-range ballistic missile kici ningniangte a new version interceptor thak liangin kapkhiat theih kei lailai mawk leh bel vaisah kha ding hi.
Source: Sputnik
@Thang Khan Lian #ZUNs

ARAB GAMTE BUAINA NASIA SEMSEM - SAUDI MAKAIH ARAB GAM TEN QATAR TUNGAH POINT 13 DEMAND BAWL

ARAB GAMTE BUAINA NASIA SEMSEM - SAUDI MAKAIH ARAB GAM TEN QATAR TUNGAH POINT 13 DEMAND BAWL 
June 24, 2017: Saudi Arabia makaih Arab Qatar tawh economy, diplomatic leh khualzinna lamsang ah kizopna a khaktat manin Gulf buaina (crisis) hong piang a, hih Gulf crisis buaina ven’sakna dingin ni 10 sungin Saudi makaih Arab gam ten ngetna 13 point list kici Qatar in a tangtung sakna dingin kalh giap hi. Demand 13te lakah Qatar in Al Jajeera network khakna ding, Turkey in Qatar gam-a a galphual (military base) a khakna ding leh Iran tawh kizopna a khakna ding kalh hi. 13-point list kicite lakah Saudi makaih Arab gam ten Qatar in Muslim Brotherhood leh kipawlna dang tuamtuam - Hezbollah, al-Qaeda leh IS tawh kizopna a khawlsanna dingin kalh hi (a kalh teng pen Islamic terrorisms khukpi teng, authoritarian, galkap leh kumpi kiluahsawn i.e. heritary leh human rights palsatpi gamte hi zaw hi).
Associated Press leh Reuters news agencies in 13 point list ten ulian min gen loh panin Qatar tunga khalna a bawl leh daangkoih sawm gamte khat tung panin ngah hi. Saudi Arabia, Egypt, United Arab Emirates leh Bahrain in Qatar in terrorism sum tawh huhna pia hi ci-in tu kha-in a kizopna uh khaktan uh hi. Tu-in hih Arab gam li ten a ngetna uh ni 10 sungin Qatar in a tangtun’sakna ding leh Qatar’ policies hangin sum leh nuntakna a suplawh teng uh zong huhna sum (compensations) a piakna dingin kalh lai uh hi. Trump in Arab gam li ten Qatar tawh kizopna a khaktanna uh thukimpih mahmah napi US Defense Secretary Mattis leh Secretary of State Rex Tillerson in thukimpih lo napi neutral in om uh a, tu nipi kal bul in Tillerson in Arab gam lite ngetna pen ngawhtheihna ding leh gamtatat theihna ding "reasonable and actionable" ahih ding kisam hi ci hi.
“Arab gam lite ngawhna pen state sovereignty leh international relations bang hiam cih theih vet lohna leh palsatna hi a, Qatar in a ngawhna te a nial khit manin a ngawhna uh man hi cih thuman tawh lahna ding (evidence) Arab gam li ten a piak ding uh kisam a, Qatar a simmawhna uh hi lel hi. Qatar in Fateh al-Sham, IS, al-Qaeda leh terrorism tuamtuam huhna pia lo a cih khit banah US, UK leh leitunga gam tuamtuam ten Muslim Brotherhood pen terrorist organisation in ciamteh lo ahih manin ngawhna man lo hi a, Qatar in a gam suakta khat ahihna hangin thuneihna khempeuh a neihna (sovereignty) a piakkhiat ding a kalhna ngian uh hi,” ci-in Al Jajeera newste senior political analyst Marwan Bishara in ci hi
Arab gam li ten a ngetna bangun ni 10 sungin Qatar a gamtat kei leh bang lawh sawm uh hiam cih bel gen nai lo uh hi. Qatar gam pen per capita a et in leitunga gam hausa pen hi a, Saudi leh a pawlte kum 20 val Qatar politics ah kigolh den uh hi. Arab gam lite ngetna Qatar in a mang leh a 13 point list demand in kum khat sung Qatar in a sum muhte kha simin encianna (audit) a bawl den ding, kum nihna ah kum khat in audit li vei a bawl ding, kum 10 sung Qatar in 13 points demands a picingsak hiam cih etcik ding cih tuang hi.

Zan in Saudi, UAE, Egypt leh Bahrain in Qatar tungah ngetna "13 points lists" demands kici bawl a, hih demand 13te Qatar in ni 10 sungin a tangtunsak a, a picin'sak dingin kalh uh hi. Qatar tuanga 13 points list nuihzakhuai leh kician mumal teng a nuai-a bang ahi hi:
1) Iran tawh gam khat gam khat kikal a kizopna (diplomatic ties) a khak ding, Qatar gam-a Iran’ diplomatic mission a khak ding, Iran galkap Revolutionary Guard memberte a gam panin a hawlkhiat ding, Iran tawh military leh intelligence cooperation a beisak ding, Gulf Cooperation Council (Arab gam 6te kiawlna) nawngkaisak lohna dingin US leh international sanctions tawh kituakin Qatar in Iran tawh sumbawlna (trade and commerce) a neih bek ding.
2) Tu laitak a Qatar a kibawl Turkey military base manlang takin a khak ding, Qatar gam sunga Turkey tawh military cooperation a khawlsan ding.
3) "Terrorist, sectarian (Sunni leh Shia) leh ideological organisations" kici khempeuh tawh kizopna a beisak ding, adiakin Muslim Brotherhood, IS, al-Qaeda, Fateh al-Sham (ni dangin Nusra Front a kicite) leh Lebanon pansan Hezbollah tawh a kizop nawn loh ding. Hih kipawlnate pen Saudi Arabia, Bahrain, UAE leh Egypt in mailam hun ah terrorist hi ci-a a ciamtehte lakah kihel dingte hi.
4) Saudi Arabia, UAE, Egypt, Bahrain, US leh gamdang ten terrorist ci-a a ciamteh mimalte, groups or organisations khempeuh sum tawh huhna piak a khawlsan ding.
5) Saudi Arabia, UAE, Egypt leh Bahrain in terrorist ci-a a ciamteh mite, galtaite a Qatar a bute khempeuh (fugitives) ngetna bawl gamte ciat kiangah a apkhiat ding, a sumte uh, a teenna munte uh leh a gamtatna teng uh information a piak ding.
6) Qatar sum zang a kibawl Al Jazeera tawh kizopna nei stations khempeuh a khak ding.
7) Qatar gam dangte gam sung buaina ah a kigolh loh ding, Saudi Arabia, UAE, Egypt leh Bahrain in terrorist ci-a a ciamteh khempeuh citizenship a piak loh ding, Arab gam lite thukham palsatte Qatar in citizenship a piakte a lak kiksak ding.
8) A beisa kumte a kipanin Qatar’ policies hanga nuntakna leh sum leh paai taanlawh khempeuh Qatar in liausum (reparations and compensation) a piak ding, a sumte pen Qatar tawh kihona neih a a sum ding zah tuat ding
9) Saudi Arabia ah 2014 in thukimna a neih bangun Qatar in a military, political, social leh economic policies khempeuh Gulf gamte leh Arab gamte tawh kipawlna (align) a neih ding. 10) Saudi Arabia, UAE, Egypt leh Bahrain gam-a kumpi langpang (opposition groups) khempeuh tawh kizopna (contact) a neih nawn loh ding, tua bang mite Qatar in a huhna thute leh tuate personal information khempeuh kicing takin a piak ding.
11) Qatar in sum tawh direct leh indirect in a huh news outlets khempeuh a khak ding (tuate lakah Arabi21, Rassd, Al Araby Al Jadeed, Mekameleen leh Middle East Eye, etc. cihte kihel hi).
12) Demands khempeuh ni 10 sungin Qatar in a bucingsak kei leh Qatar gamtatna kisang nawn lo ding.
13) Aram gam lite demands khempeuh Qatar in thukimpih hi cih lahna dingin audits kha sim in kum khat sung bawl ding, a kum nihna ah audits 4 vei bawl ding, kum 10 sung audits khat vei ta kum simin bawl den ding.
Turkey Defence Minister Fikri Isik in Turkey in Qatar gam-a a galkap phual bawl khawlsanna ding review kibawl lo ding a, tua mun khakna ding nget pen gam nihte thukimna ahih manin Qatar tawh a kizopna uh-ah hong kigolhna lahkhiatna hi ci-in NTV broadcaster-te kiangah gen hi. Qatar gam-a Turkish military base pen Qatar leh gam kiim a bitna ding hi ci-in zan in a interview na-ah Isik in gen a, tua mun thukimna enphat kik (re-evaluating) pen ko agenda ah om lo hi ci hi.
Al Jazeera newste senoir political analyst Hashem Ahelbarra in Arab gam lite 13 points list pen Qatar in nial peelmawh ding a, Qatar in Arab gam li ten khalna a bawl a lakkhiat kei leh tua list-te thudon lo ding hi ci hi. Qatar in Al Jazeera news khakna ding sabuai tungah om lo hi ci khin zo a, Arab gam lite list-te Qatar gam sung vai leh buaina (internal affairs) hi a, hih pen Qatar gamte sovereignty tawh kisai hi ci hi. Zan in zong Arab gam gukte kipawlna GCC leh leitung bup in Gulf buaina a ngei a bat kik ding a deihna uh gen uh a, leitung mun tuamtuam a mawhna nei lo leh nautangte sihna khempeuh Qatar in liausum piak ding cih pen tua bang nawhna leh ngetna pen unchartered territory sung bek a kingen ngei a, Arab gam sungah kinget cih ngeina hilo hi ci hi.
Trump in Qatar a gawt nop hangin Qatar pen nung kum in leitung adingin galvan leikhia tam pen ($17bn) ahih banah Trump in terrorist sum tawh huhna pia hi ci-in a ngawh khit ni nga zawh in Pentagon in gal dona vanleng $12bn man zuak dingin thukimna a piak banah Middle East gam-a dingin US galphual lianpen omna gam ahi hi. Tu lianin US galkap 11,000 tak Qatar ah om a, Trump a haitat beh lai leh US supna lianpi leh NATO member Turkey leh US kibuaina lianpi piangsak zaw ding hi.
Source: News JS; The Indian Express; Al Jazeera and news agencies
@Thang Khan Lian 

Friday, 23 June 2017

IS TEN MOSUL KHUAPI-A KUM 840 A UPA MOSQUE SUSIA

IS TEN MOSUL KHUAPI-A KUM 840 A UPA MOSQUE SUSIA
June 23, 2017: Islamic State group ten Iraq gam-a a caliphate uh Mosul khuapi-a om Muslimte biakinn kum 850 a upa, a awn ngeingai al-Nuri mosque (al-Hadba a kici zaw) zanhal zan in a sungah puakthei (explosives) puaksak in susia uh hi ci-in Iraq Ministry of Defense in pulak hi. Iraqi Prime Minister Haider al-Abadi in bel zan zingsangin a Twitter ah IS ten Iraq gam-a khuapi golpen nihna Mosul a om al-Habada a suksiatna uh pen guallel uh hi cih a sangna uh lahkhiatna hi cih tuangsak pong hi. “Daesh (IS) ten al-Hadba thungetna tausang (minaret) leh al-Nuri Mosque bomb tawh a suksiat uh pen a guallelhna tuh a tangkokhiatna uh hi," ci-in Haider al-Abadi in tweeted hi.
Al-Nusri mosque pen Mosul’s Great Mosque zong kici a, IS ten Mosul khuapi a lak khit uh a sawt loin al-Habada minaret pen 2014 in IS leikhamang Abu Bakr al-Baghdadi in IS kumpi gam (caliphate) kiphuankhia a, khuapi dingin Syria ah Raqqa leh Iraq ah Mosul kizang hi ci-in a tangkokhiatna mun ahi hi. Al-Habada minaret pen Italy gam-a Tower of Pisa bangin awng ngeingai napi kum 840 val tuk tuan lo hi. Iraqi Ministry of Defense in hih mosque kisuksiatna thu a pulak khit a sawt loin IS ten a statement uh online ah tuangsak pah uh a, hih mosque leh minarat kisuksiatna hang pen US ten tung lam panin a kapna hang ua kisa hi ci-in USte mawhpaih uh hi.
ISte ngawhna US leh a pawlte coalition spokesman US Army Col. Ryan Dillon in nial a, tung lam panin surveillance in a kimuhna ah hih Muslimte biakinn (mosque) pen bomb tawh a kisusia hi a, US ten tung lam panin a kapna hang a kisia hilo hi ci hi. A kisiat hun in tua kiim ah tung lam panin kikap lo hi ci-in APF newste kiangah gen beh hi. IS galkap ten 2014 in zong al-Habada minaret pen Islam thu-upma bulphuh kilet dan tawh kituak lo hi ci-in na suksiat sawm ngei uh a, ahih hangin Mosul khuamite khut kilen in a lomlom in human chain bawl uh ahih manin IS ten a suksiat ding uh na dal zo uh hi. IS ten Mosul sung leh a kiim a van lui leh mun poimawh tuamtuamte (historic and archaeological sites) pen milim biakna lahna leh tangkokhiatna hi ci-in tampi susia uh hi.
“IS ten hih minaret leh mosque a suksiatna uh pen Mosul leh Iraq mite tungah thukham palsatna ahih manin hih banga ngongtat kipawlna pen sukcimit ding cih a gamtatna pan un gentehna kimu hi," ci-in US leh a pawl gam 65 ten Iraq gam-a ground forces commander dingin a zat uh US Maj. Gen. Joseph Martin in written statement in ci a, hih bangin hih mun a siatsak manun ISte siatna ding a kong biang uh-ah siatna sial uh hi ci lanlan hi.
Al-Nuri mosque pen Mosul khuapi leitaw lam a ISte hatna om sun Old City kicihna mun a om hi a, tu kal bul in Iraq galkap ten Old City lak kik ding hanciam napi IS galkap om laite tua mun a nautang 100,000te lakah kihelhgawp uh ahih manin a mainawt uh ol mahmah hi ci-in UN in ci hi. IS ten tu kha bul panin al-Nuri mosque khakcip in, tua kiim-a tengte kiangah galdona tawpna pan dingin hih kiim zang ding ka hih manun hih kiim panin kihemkhia un ci-in thupia uh hi.
Mosul khuapi lak kikna dingin galdona final battle kici nung kum Oct. 17 pekin Iraq galkapte, Peshmerga Kurdish galkapte leh galdo dinga kipiakhia militias kicite galkap 70,000 val kipawl in, US leh a pawl ten tung lam panin kap in Mosul khuapi nawk uh hi. Mosul khuapi lak kikna dingin galdona kha giat val ta napi tu dong la zo nai lo uh hi. Mosul lak kikna dinga galdona kipat khit nung khuapi sunga tengte mi 850,000 teenna ding nei loin om khin zo uh hi.
Source: Reuters; The Hindu
@Thang Khan Lian 

INDIA IN TU NI-IN ORBIT AH SATELLITE 31 LAWNTO LEULEU

INDIA IN TU NI-IN ORBIT AH SATELLITE 31 LAWNTO LEULEU
June 23, 2017: Indian Space Research Organisation (ISRO) ten tu zingsang nai 9:29 am (IST) in Sriharikota khua-a Dhawan Space Centre (SHAR) panin PSLV (Polar Satellite Launch Vehicle) - C38 zangin satellite 31 khatvei lot in orbit ah lawnto hi. Satellite 31 lak panin 29te gamdangte satellite vive ahi hi. on Friday successfully launched 31 satellites – 29 of them belonging to other countries through a PSLV (Polar Satellite Launch Vehicle).
PSLV-C38 pen a 40 vei a lengna hi ta a, Cartosat-2 series pua hi. A vanpuak golpen (main payload) gikna 712 kg hi a, tua loin Noorul Islam University, Kanniyakumari panin NIUSAT zong pua hi. ISRO in a satellite a lottoh sak gamte palaite (client countries) zong a spacecraft orbit ah a kikoih laitak Mission Control panin en uh hi. Cartosat-2 pen a series gukna hi ta a, tu zingsangin 505 km a gamla polar sun synchronous orbit ah a kilotkhiat zawh 16.43 minutes in tung a, a final satellite pen orbit ah minute 23 in tung hi. PSLV-C38 in a payload puak khempeuh a gikna pen (at liftoff) in 955 kg ahi hi.
Satellite nei nono (nano satellites) 29te pen Austria, Belgium, Chile, Czech Republic, Finland, France, Germany, Italy, Japan, Latvia, Lithuania, Slovakia, United Kingdom leh United States of Americate satellite ahi hi.
Cartosat-2 in kum nga sung remote sensing services hong pia ding a, cartographic applications, coastal land use and regulation, road network monitoring, water distribution, creation of land use maps, Land Information Systems (LIS) leh Geograhical Information System (GIS) applications cihte ah kizang ding hi ci-in ISRO in ci hi. Tu ni-in PSLV a kilotkhiat theih manin ISRO in maban ah orbits tuamtuam ah satellite tampi lottoh theih ta ding hi ci-in ISRO in kimuanna lianpi nei ta hi ci-in Mission Director B. Jayakumar in ci hi.
“PSLV pen satellites tampi sun synchronous orbit ah koihna dinga kibawl hi a, mailam hunah orbits tuamtuam - geo synchronous, sun synchronous or low inclination orbit ah satellites tampi koih ding kihanciam a, gamdang tampi in zong PSLV hong lunglutpih semsem ding uh hi," ci-in B. Jayakumar in gen beh hi. ISRO Chairman A.S. Kiran Kumar in PSLV pen satellite lottoh theihna dingin leitung adingin launch vehicle muanhuai tham hi a, orbit ah satellite a kikoih theihna dingin timeline bang lianin frequency man in kikoih thei hi ci hi. ISRO in PSLV panin satellites a lotkhiat tengin lam tuamtuam ah ahih theihna khan' behbeh a, lower orbit ah satellite koihna dingin hih launch vehicle zang nuam hong kibehlap semsem ding hi ci-in gen beh hi.
IRNSS-A a satellite a dang tawh khekna (replacement) kibawl pen a nai (clock) masa in khawl ahih manin a sawt loin kilawtto pah ding a, IRNSS-1A service pen zat theih dingin mansa in om ta hi. IRNSS pen applications tampi ah kizang thei a, company thum in IRNSS a specific hardware ding bawl in resource tuamtuam zang uh hi ci-in A.S. Kiran Kumar in ci hi. ISRO in June 28 ciangin communication satellite GSAT-17 French Guiana panin lottoh sawm kik a, tu kum bei kuan ciangin zong GSAT-11 lot sawm lai hi. Teams tuamtuam ten Mars Orbiter Mission a 2na ding, Venus Mission leh Asteroid Mission ding nakpi takin kitawi lai uh a, a lot hun ding a sawt loin kigeel pah ta ding hi. Kumpi tung panin phalna kingah theihna ding kingak a, tu lianin Chandrayaan-II leh Aditya ding mission nih phalna kumpi in hong pia ta hi ci-in Kumar in gen beh hi.
Source: The Hindu
@Thang Khan Lian #ZUNs