KOI ZAW TEEL ZAW DING?
Aktui pen a pualam panin thathang hatna (outside force) in a kitapsak leh a sunga nuntakna om a si cihna hi. Ahih hangin a sunglam panin thahatna in a kitapsak leh nuntakna kipan hi. A sunglam panin na lianpi hong kipan hi. Aktui dah a uihte kinei thei loin kimanna nei lo hi.
Tu lai takin gam ki-ukna buluhna a pian'na Burma leh Sudan gam cihte ah ukna buluh military regime deih loin mipite lungphona leh kitomna piang hi. Burma gam sung mun tuamtuamte ah hiam tawi-in lehdona piang kawikawi hi. Pawl khatte in R2P min tawh UN galkapte hong lut ding hi, ci-in a lamen leh gengen pawl, pawl khat ta leuleu in lah Donald Trump in president len lai leh hih bang a pian'na dingin Tatmadaw gamtang ngam lo ding hi, a pawl tawh, Trump in kumpi sem lai hileh hong huh dingin US galkapte hong sawl khin ta ding hi, peuh a cici tawh kiteh lai uh hi.
Pawl khatte leuleu in lah Kawlte vs Kawlte buaina hi peuh, ei tawh kisaikhakna nei kiuhkeuh lo ahih manun eh hithiat lel ni, a ci tawh kiteh hi. Suahtakna na ngahna dingin na kitom loh kiphamawh hi. Mi khut tawh gul mat ding bek sawmin kamphatna tawh mi dangte leh gamdangte huhna tawh suahtakna na ngah phial ta zongin hun hoih ciangin amau thu nuai mahah na om veve banah panmun limci na ngah zo kei ding hi. Mi dangte ukna leh khut nuai-ah na phunphun bek ding hi.
James Bryce in, "Gam leh minam itna i cih pen laan khai-in peina hilo a, i gam a thumanna leh thakhauhna zawhna dingin hanciamin dona hi," (Patriotism consists not in waving the flag, but in striving that our country shall be righteous as well as strong) na ci hi. Mark Twain in, "Gam leh minam itna i cih pen gup theih dingin a kilawm a kituakin a om hunin a tawntungin i gam i gupna leh i kumpi i gupna hi, (Patriotism is supporting your country all the time, and your government when it deserves it) na ci hi.
Kum 198 sung piikpeek India gam hong ukcip khum British colonial empire panin suahtakna ngahna dingin hiam tawi-in a lehdo makai Netaji Subhash Chandra Bose in, "Sisan hong pia un (sisan luangkhiasak ngam un), tua hileh suahtakna ka hong pia ding hi," na ci hi. (Give me blood, and I will give you freedom). Revolutionary makai minthang Che Guevara in, "Revolution kici pen a min mahmah ciangin a kung panin a kia suk apple
dan hilo a, a kiat sukna dingin a kung na va sing kul hi," na hi.
US ah Civil Rights Movement makai Martin Luther King Jr. in, "A tawpna i galte gen leh sakte phawkin i nei nawn kei ding a, ahih hangin dai takin a om hithiat i lawmte daihna i mangngilh kei ding hi," ci-in Civil Rights Movement hunin mivomte in mikangte deidantuamna racial sagregation nuai-ah suahtakna leh voting rights a ngahna dingun a do lai takun Civil Rights Movement a thapia nuam lo leh kipawlpih loin dai takin a om hithiat mivomte kimangngilh ngei lo ding hi, ci-in a genna lungngaih tham cing mahmah hi. Ei Zomite sungah zong i maban ah i tuah leh a piang ding thu hi.
Mi thuman lote leh mi gilote a gualzawh theihna ding lampi a omsun uh pen thuman lohna a kizat hun leh mi gilote thuneih hun sungin thuman mite leh thutang mite dai takin a om hithiatna hang uh ahi hi. Nung kha in hong sihsan Arch Bishop Desmond Tutu in, "Thuman thutang lohna hunin gup tuam leh paih tuam nei loin na laidin' leh mi dangte a nengcip leh hencip mite lam (kipawlpih ding) a teel khin na hi hi," na ci hi. Gam ukna buluhte ngongtat hunin Kawlte vs Kawlte buaina hi, ei tawh kisaikhakna nei kiuhkeuh kei, a cici lai ngamte pen coup d'ètat makai Min Aung Hlaing leh a galkapte sam sathau nilhsakin a pheksak niloh teng hi khin hi.
Haman in Judah milip khempeuh a thah cimit sawm lai takin Modecai in Kumpi Esther kiangah, "Hih bang hunin bangmah hih loin na omcip leh, Jew mite’ suahtakna ding leh noptuamna ding thu mundang khat pan hong piang veve ding a, nangmah leh na innkuanpihte na si mang ding uh hi. Hih kumpi inn na tunna pen hih bang huna mah dinga a tung na hih mel zong kua in thei ahi hiam?” (Esther 4:14) ah a genna lungngaih kik tham cing mahmah hi.
"Kilemna leh daih hun sungin khua-ul a tam zaw luangsak in la, gal kido hun in sisan a tawm zaw luangsak in," ci-in Chinese general, military strategist, writer, leh philosopher Sun Tzu in na gen hi. Khua-ul luansak hun leh sisan luansak hun om hi. Gal leh sa tuah hunin kilangneihna ding, upmawh phuahtawm leh zuau bulomtang gen kidemna tawh akta mangkuan bangin kituktuk hun hilo hi.
Gal leh sa tawh kimaituahin, amau lam sangin a galte a tam zawk manun gal do dinga kuante sungah galte mai-ah kipiakkhiat ding ahih kei leh lehtai ding vai a kitot kiseel lai takun 1272-1307 kikal England Kumpi gilo Edward I (Edward Longshanks leh Hammer of the Scots a kicipa) khut sung panin Scottish ten suahtakna a ngahna dingun a lehdo makaite William Wallace in:
"Hmm, do lecin na si kha thei mah uh hi. Tai, na nungta ding a, tawlkhat sung bel na nungta (suakta) ding uh hi. Tu zawh kum tampi khit ciangin sih ding ngakin na lupna tungte uh-ah tu hun leh sih ding ngakin na lupna tungte uh panin hih lai-ah hong pai kikin na galte uh kiangah, ka nuntaknate uh nong laksak theih uh hangin ka suahtakna uh na hong laksak (suhsak) thei ngei kei ding uh hi, cih theihna ding hunpha na zuak ngam ding uh hiam?" ci-in dawng hi.
Gal leh sa tuah hunin do sawm vet lo, ahih kei leh do ngam loin nuntakna dingin taitai zawk ding, bukbuk zawk ding a teel zawte adingin William Wallace' kammal lungngaih huai mahmah kha ding hi. "I vekpi in i si ding uh hi. Koici sih a, bang hanga si ihi hiam cih bek a dotna om hi," ci-in William Wallace in a gen bangin na suahtakna dingin kitom ding maw ahih kei leh lehdona hangin si ding maw? Ahih kei leh na bukna ding leh na nuntakna hutna dingin na taina lamah si zawsop zaw veve ding maw?
Nangmah, na innkuan leh khua leh tui, na gam leh na mipihte suahtakna dingin si ding maw? Ahih kei leh na meidawi luat manin na taina lamah si zawsop ding maw? Ngalliam in na min tangthu sungah a mang ngei lo dinga kiciamtehna sungah gelh ding maw? Ahih kei leh meidawi tom vei sung na minthang khit nungin hong kimangngilh ziau ding teel zaw ding? Suahtakna vs saltan'na koi teel zaw ding? Mihing khat hi buang suahtakna na nei kei leh na khempeuh a mawknapi taktak ahi hi.
Thang Khan Lian #ZUNs reports
Tu lai takin gam ki-ukna buluhna a pian'na Burma leh Sudan gam cihte ah ukna buluh military regime deih loin mipite lungphona leh kitomna piang hi. Burma gam sung mun tuamtuamte ah hiam tawi-in lehdona piang kawikawi hi. Pawl khatte in R2P min tawh UN galkapte hong lut ding hi, ci-in a lamen leh gengen pawl, pawl khat ta leuleu in lah Donald Trump in president len lai leh hih bang a pian'na dingin Tatmadaw gamtang ngam lo ding hi, a pawl tawh, Trump in kumpi sem lai hileh hong huh dingin US galkapte hong sawl khin ta ding hi, peuh a cici tawh kiteh lai uh hi.
Pawl khatte leuleu in lah Kawlte vs Kawlte buaina hi peuh, ei tawh kisaikhakna nei kiuhkeuh lo ahih manun eh hithiat lel ni, a ci tawh kiteh hi. Suahtakna na ngahna dingin na kitom loh kiphamawh hi. Mi khut tawh gul mat ding bek sawmin kamphatna tawh mi dangte leh gamdangte huhna tawh suahtakna na ngah phial ta zongin hun hoih ciangin amau thu nuai mahah na om veve banah panmun limci na ngah zo kei ding hi. Mi dangte ukna leh khut nuai-ah na phunphun bek ding hi.
James Bryce in, "Gam leh minam itna i cih pen laan khai-in peina hilo a, i gam a thumanna leh thakhauhna zawhna dingin hanciamin dona hi," (Patriotism consists not in waving the flag, but in striving that our country shall be righteous as well as strong) na ci hi. Mark Twain in, "Gam leh minam itna i cih pen gup theih dingin a kilawm a kituakin a om hunin a tawntungin i gam i gupna leh i kumpi i gupna hi, (Patriotism is supporting your country all the time, and your government when it deserves it) na ci hi.
Kum 198 sung piikpeek India gam hong ukcip khum British colonial empire panin suahtakna ngahna dingin hiam tawi-in a lehdo makai Netaji Subhash Chandra Bose in, "Sisan hong pia un (sisan luangkhiasak ngam un), tua hileh suahtakna ka hong pia ding hi," na ci hi. (Give me blood, and I will give you freedom). Revolutionary makai minthang Che Guevara in, "Revolution kici pen a min mahmah ciangin a kung panin a kia suk apple
US ah Civil Rights Movement makai Martin Luther King Jr. in, "A tawpna i galte gen leh sakte phawkin i nei nawn kei ding a, ahih hangin dai takin a om hithiat i lawmte daihna i mangngilh kei ding hi," ci-in Civil Rights Movement hunin mivomte in mikangte deidantuamna racial sagregation nuai-ah suahtakna leh voting rights a ngahna dingun a do lai takun Civil Rights Movement a thapia nuam lo leh kipawlpih loin dai takin a om hithiat mivomte kimangngilh ngei lo ding hi, ci-in a genna lungngaih tham cing mahmah hi. Ei Zomite sungah zong i maban ah i tuah leh a piang ding thu hi.
Mi thuman lote leh mi gilote a gualzawh theihna ding lampi a omsun uh pen thuman lohna a kizat hun leh mi gilote thuneih hun sungin thuman mite leh thutang mite dai takin a om hithiatna hang uh ahi hi. Nung kha in hong sihsan Arch Bishop Desmond Tutu in, "Thuman thutang lohna hunin gup tuam leh paih tuam nei loin na laidin' leh mi dangte a nengcip leh hencip mite lam (kipawlpih ding) a teel khin na hi hi," na ci hi. Gam ukna buluhte ngongtat hunin Kawlte vs Kawlte buaina hi, ei tawh kisaikhakna nei kiuhkeuh kei, a cici lai ngamte pen coup d'ètat makai Min Aung Hlaing leh a galkapte sam sathau nilhsakin a pheksak niloh teng hi khin hi.
Haman in Judah milip khempeuh a thah cimit sawm lai takin Modecai in Kumpi Esther kiangah, "Hih bang hunin bangmah hih loin na omcip leh, Jew mite’ suahtakna ding leh noptuamna ding thu mundang khat pan hong piang veve ding a, nangmah leh na innkuanpihte na si mang ding uh hi. Hih kumpi inn na tunna pen hih bang huna mah dinga a tung na hih mel zong kua in thei ahi hiam?” (Esther 4:14) ah a genna lungngaih kik tham cing mahmah hi.
"Kilemna leh daih hun sungin khua-ul a tam zaw luangsak in la, gal kido hun in sisan a tawm zaw luangsak in," ci-in Chinese general, military strategist, writer, leh philosopher Sun Tzu in na gen hi. Khua-ul luansak hun leh sisan luansak hun om hi. Gal leh sa tuah hunin kilangneihna ding, upmawh phuahtawm leh zuau bulomtang gen kidemna tawh akta mangkuan bangin kituktuk hun hilo hi.
Gal leh sa tawh kimaituahin, amau lam sangin a galte a tam zawk manun gal do dinga kuante sungah galte mai-ah kipiakkhiat ding ahih kei leh lehtai ding vai a kitot kiseel lai takun 1272-1307 kikal England Kumpi gilo Edward I (Edward Longshanks leh Hammer of the Scots a kicipa) khut sung panin Scottish ten suahtakna a ngahna dingun a lehdo makaite William Wallace in:
"Hmm, do lecin na si kha thei mah uh hi. Tai, na nungta ding a, tawlkhat sung bel na nungta (suakta) ding uh hi. Tu zawh kum tampi khit ciangin sih ding ngakin na lupna tungte uh-ah tu hun leh sih ding ngakin na lupna tungte uh panin hih lai-ah hong pai kikin na galte uh kiangah, ka nuntaknate uh nong laksak theih uh hangin ka suahtakna uh na hong laksak (suhsak) thei ngei kei ding uh hi, cih theihna ding hunpha na zuak ngam ding uh hiam?" ci-in dawng hi.
Gal leh sa tuah hunin do sawm vet lo, ahih kei leh do ngam loin nuntakna dingin taitai zawk ding, bukbuk zawk ding a teel zawte adingin William Wallace' kammal lungngaih huai mahmah kha ding hi. "I vekpi in i si ding uh hi. Koici sih a, bang hanga si ihi hiam cih bek a dotna om hi," ci-in William Wallace in a gen bangin na suahtakna dingin kitom ding maw ahih kei leh lehdona hangin si ding maw? Ahih kei leh na bukna ding leh na nuntakna hutna dingin na taina lamah si zawsop zaw veve ding maw?
Nangmah, na innkuan leh khua leh tui, na gam leh na mipihte suahtakna dingin si ding maw? Ahih kei leh na meidawi luat manin na taina lamah si zawsop ding maw? Ngalliam in na min tangthu sungah a mang ngei lo dinga kiciamtehna sungah gelh ding maw? Ahih kei leh meidawi tom vei sung na minthang khit nungin hong kimangngilh ziau ding teel zaw ding? Suahtakna vs saltan'na koi teel zaw ding? Mihing khat hi buang suahtakna na nei kei leh na khempeuh a mawknapi taktak ahi hi.
No comments:
Post a Comment