ZOMITE LEH ZO SUANTE HONG KHEN, SEEK NEU BEH LEH SUTUAH KUA DANG HI PEUHMAH LO
August 22, 2008 in armed groups 25 kigawm KNO (17) leh UPF (08) ten kumpi a lehdo ding uh Indian government tawh a gamtatna uh (movements and operations) khawlsanna dingin suspension of operations or SoO agreement a kici thukimna suai na kai uh a, a thau uh pawl khat piakhia-in (surrendered) in kha simin kha sum "monthly stipend" a kici a lehdo ding kumpi' tung panin sangin na ne ngekngek uh hi. Zomi revolutionary movement leh political movement ah hamphatna lianpen i ngah omsun hi kha ding hi. Aug. 22, 2008 ni pen "Revolutionary movement" panin Jonah bangin a paina ding mun Nineveh khua lamah pai lo zawin Tarsish lam manawnin a lehtai heihai bangin lehtai leh lehpai a kipat ni leh a lehdo ding kumpi' khut sungah a kipiakkhiat ni uh suak hi. (mAL in ukna a buluh zawh online sungah kammal a kilim zat mahmah uital kici a suah ni uh suak hi). SoO agreement hangin Indian government in a omna dingin a ciamtehna leh phalnamunte "designated camps" ah kicite bekah kikul khum thei dingin phalna pia ahih manun SoO palsatin a gamtat uh mat theih or go thei cihna suak hi. SoO agreement suaikai lo ZRO/A president ukna buluh sawmin a lawhsam (failed coup attempt) ex-ZRO/A vice president Calvin Hatlangh leh a nungzuite Govt. of India in underground kisurrendered khinte a khumna Chothekhomun Camp ah kul khumcip hi. Designated camps leh Chothekhomun Camp a kibatlohna tua hi. February 28, 2021 in SoO agreement deadline bei ma deuh February 27 panin August 31, 2021 (six months extention) suai a kaih hun un UPF cadres 1,509 leh KNO cadres 1,027 - a vekpi un 2,666 pha uh a, amau gamtatna munte ah gamtat khawlsanin kilemna leh daihna a om theihna ding a kiciamna bangun government designated camps ah kikhumcip uh hi. Kawlgam Chin state ah a gamtatna uh-ah a ngongtat uh leh SoO agrrement palsatin a gamtang suak ding uh hi. Zomi sungah biakna sia, sia nengneng leh thusuak ngah zah zong a pha zo nai lopi-in India, Myanmar leh Bangladesh ah Zo suan teng reunification ding, independent governing unit "Zogam" a kici armed revolutionary movement panin nget ding panin neu seek sukin Territorial Council a kici ngetna political talks or dialogues round bangzah hiam na nei khin uh a, kum 13 val kivei khin zo hi. A A nget uh a ngahna ding uh nai lo napi-in a TC min ding naungek piang nai lopi a min phuak nuam kituhin UPF leh KNOte Zolang Territorial Council vs Zalengam cih ding kituhin buai henhan masa uh hi. 1961 kumin a kiphuankhia MNF ten bel 1966 kumin armed revolutionary movemement na pan uh a, kum guk sung bek 1972 in Union Terroritory a mipihte uh ngahpihin sepkhiatna tawh lak uh hi. Tua tawh lungkim loin thau tawh lehdo zom uh a, monthly stipend ne-in uital bangin Indian government na kiphak vaksak lo uh hi. India kumpi in a masa penna dingin a a gam mite tungah gal vanleng zangin MNF movenment a dal sawm hangin bengdai zo lo ahih manin 1986 in Mizo Accord suai kaihpih hi. MNF movement a kipat zawh kum 26 nung leh MNF ten armed revolutionary movent a pat uh kum 21 nung Feb. 20, 1987 in Mizoram in "statehood" na ngah hi. Minam movement sepkhiatna gah a kimuhna ah minam kipumkhatna ding gengen kul sese loin kipumkhatna in na nung delh lel hi. MNF in ko bek minam galkap ka hih manun kipawlna dang leh political parties dang om thei lo ding, ci-in dictatorial power na zang sese lo uh hi. Ei Zomi movemt makaite in i gensate bek hun sa zo loin Kawlgam ah junta dictatorship regime lehdo hunin Chin langdona leh muhdahna tawh Zogam state nget a, Zomi Charter tawh kivaihawm ding huih thau lawnlawnin a sunmang uh tawh hong hing khem niloh uh hi. Tua bangin Zomi min zangin ei leh ei laizom melma a hong suaksak uh a, uino bangin a hong sutuah dictatorial power leh sum bek a deihte kihing khemsak nawn kei le'ng kipumkhatna, kituahna leh kilemna in hong nungdelh zaw ding hi. Zomi kici minam dangte muhdahna, galbawlna leh lehdo ding bekin i zat lai teng mi dangte tawh i kilem loh banah ei sungah kilemna leh kipumkhatna piang ngei lo ding hi. India ah "montly stipend" Rs. 5,000-6,000 lel ngahna ding ahih peuh leh revolutiionary movement khawlsan leh thau surrendered ngamin Zomi thau tawi groups giat takte mipite kipumkhatin din' khawmna United People’s Front (UPF) kici ngam hi. UPF sungah thau tawi nam giat tak leh KNO lam panin thau tawi kipawlna nam 17 tawh mapang khawmin tutkhawmna pen kine zo veve tek hi. Ahih hangin Min Aung Hlaing' makaih junta' military council' tung panin "monthly stipends" i ngah loh ciangin anti-junta forces groups omte Zomi kipumkhatna dal, thau tawi dang a om ding kipumkhatna deihna tawh kiphal lo hi, cih miumiau pen hih zah valin kihing khenna lianzaw leh dictatorial power deih luatna hangin kibum haina ding ngimna hi, cih guh dawk liangin kilang sinsen khin hi. March 5–7, 1953 in Zomi Baptist Convention kici "officially and universally" ding hi, ci-in Falam Baptist Association, Tedim Baptist Association leh Hakha Baptist Association pawlin mi 3,000 kiimte in Saikah, Thantlang ah Zomi a cih minam min leitung bup leh official in zangin kipumkhatna ding vai a general meeting neihna uh-ah ZBC phuankhiat dingin na thukim uh hi. Tua zawh ZBC constitution pen 1954 in Khuasak, Tedim township ah general meeting ah zuih dingin na kipsak kik uh hi.1952 leh 1953 in tuiphum kipawlna khatin a national title in ZOMI "official leh universal" in zat ding a thukimna leh 1983 in general consensus deih loin Zomi min a seekneu nuamte makaihna hangin April 1995 in Khuasak ah ZBC Triennial Conference ah lengkhia (secede) kua teng hi mawk mah ahia? Zomi min tawh ''official leh universal" in biakna nangawn ah kipumkhat ding a ut loin taikhia napi-in, Zomi kineisak pha diak kineih pongin Zomite kipumkhatna leh kithutuahna ding zumna nei loin a gen ngam lailai sia nengneng leh a nuingzui pawl khat om hi.
Zomi min zangin kipumkhatna pawlpi (ZBC) ah panmun ngah zawh nawn loh ciangin Chin muhdahna leh langdona tawh makai za leh sum leh paai a enlahte khemsa nungzuihin 5–9 April 1995 kikal Khuasak ah ZBC triennial meetings panin lehtai khiatin Zomi kipumkhatna satkhapna dingin Zomi biakna Associations li - Tonzang Township Baptist Association (TTBA), Tedim Baptist Association (TBA), Kale Zomi Baptist Association (KZBA), leh Tamu Valley Baptist Association (TVBA) ten Zomi Baptist Convention of Myanmar (ZBCM) phuankhia uh hi. ZBC panin a lengkhiat (breakaway) khit nung Zomi ai peng lakin kineisak tuam mahmah napi-in a ZBCM sungah lah kipumkhatna piang zo tuan lo hi. Gentehna in, pawlpi kizopna (affiliation) vai-ah kituahlohna piang pah hi. Tonzang Township Baptist Association (TTBA), Kale Zomi Baptist Association (KZBA), leh Tamu Valley Baptist Association (TVBA)-te Southern Baptist Convention tawh kizom/kizop sawm, ahih hangin Tedim Baptist Association (TBA) bek Myanmar Baptist Convention (MBC) tawh kizomin kikhenna piang hi. US ah lah ZBCAte thum in kikhen uh hi.
ZBC kimlai Kalaymyo, Sagaing Division ah 21 to 24 March, 2013 in Zomi Baptist Convention's 21st Triennial Conference ah thukimna bangin April 1, 2013 in Zomi Baptist Convention (ZBC) panin Chin Baptist Convention (CBC) a suahna dingin Zomi min haipih, panmun leh sum etlahte ei mahin i suahsak uh hi zaw hi. zomi in tawh leitung bup leh official ah ah zat ding deih loin phengphitna pen Zomi min haipihna leh seek neuna panin hong kipan hi zaw hi.
Chin State ah nainyanzi (politics) ah panmun ngah zawh loh manin Myanmar government in officialy recognised Chin ethnic groups 53 om ci-in hong ciamteh khitsa deih lo, ahih hangin refugee or asylum leh tavel documents ngahna ding deih mahmah leuleu hi hang. Chin state politics ah panmun leh tutna ngah ding lametna tawh gam leh lei a nei lo, gam mi hihna a nei lo (stateless people) Rohingya status tawh a kikim 914 Zomi recognition delh dingin ZCD in hong bum leuleute in Zomi hong seek neu beh uh a, Chin muhdahna leh langdona hong nasia semsem hi.
No comments:
Post a Comment