Saturday, 6 November 2021

SUAHTAKNA MAW SALTAN'NA; NANG KOI TEEL ZAW DING?

 

SUAHTAKNA MAW SALTAN'NA; NANG KOI TEEL ZAW DING?

Israel ah kialpi a tun' khit nung Goshen ah teng dingin peemta in Jacob leh tate leh a innkuanpihte uh mi 70 (Paikhiatna 1:5) peemta in a lut uh-a kipanin a saltang hun sung teng uh kum 430 kiim sung bang hi. Pasian in Egypt kumpi gilo Faro' nuainehna leh bawlsiatna nuai-ah a sataltan'na panun a hutkhiatna dingin Mose leh a sanggampa Aron na sawl hi.
Suahtakna ngahna dingin a makaih ding mi leh a do a om kisam hi. Tua loin lei-ah Pasian hong kum sukin hong hunkhia ziau lo ding hi. Mawhna panin gupna leh suahtakna i ngah theihna dingin Pasian' tapa tangkhat neihsunin a van tokhom nusia-in lei-ah hong kum suk a, a mipihte in singlamteh tungah tungah thah dingin lehhekin Rom galkapte khai lupna hong thuak hi. Kolbulhna panin suahtakna i ngahna dingin sisan naisan tampi a luang khiat loh kiphamawh a, supna lianpi tuah masak lohpi-in suahna a mawknapi-in kingah zo lo hi.
Kum 430 sung a santan'na panun Israel ten suahtakna a ngahna uh a tangthu sim le'ng Pasian' khut vangliatna, Moses' ciangkhut leh manna leh vamiim sa tawh a vakna bek tawh a tangthu uh na kigelh lo hi. Paikhiatna (Exodus), leh Gamlak Vakna (Numbers) sungah na kigelh hi. Paikhiatna sungah a lian 1-40 om a, Gamlak Vakna a lian 1-36 sungah a tangthu uh saupi-in na kigelhin kiciamteh hi. Suahtakna i ngahna dingin thalawh loh, do loh a kiphatmawh hun om hi. suahtakna kici a mawkna leh a khawnkhong (free) in kingah zo lo hi. Online panin huih thau lotlotna leh gal dona, lweh mi khut sung panin gul matna tawh suahtakna ngah ziau zawh ding hilo hi.
Egypt gamah a santan'na panun a suahtakna dingun Israel mite in Egypt gam a nusiatsan masak loh uh kiphamawh hi. Suahtakna i ngahna dingin i saltan'na mun leh hong kihencipna kolte panin i suahtakna dingin i kitom masak kisam hi. Egypt gam a nusiatsan khit zawh un Israel mite thakhat thu-in Pasian in a khut sungah domin Canaan gam tung ziau lo uh hi. Sehnel gamlakah kum 40 hatsatna tuamtuam thuakin na vakvai uh hi. Suahtakna a kici thalawh loh kiphamawh hi. Pasian in mihingte lam panin thalawh loh leh sepkhiatna om lopi-in kuamah tungah suahtakna a khawnkhongin na mot piak ngei lo hi.
Sehnel gam-a Hor Mual panin Israel mite ding khia-in Edom gam kiim-ah a pai dingin San Tuipi lamah pai uh a, lamkalah mite lungkia-in Pasian leh Moses gensia uh a, “Bang hangin sehnel gamah a si dingin Egypt panin kote hong paikhiatpih to na hi hiam? An leh tui om lo a, bangmah a man lo hih an ka kih uh hi,” ci-in phunsan uh hi.
Israel mite phunsanna leh gensiatna a zak ciangin amaute suahtakna pia-in a makaih Pasian heh mahmah ahih manin mite’ lakah gul gu-phate khah hi Gul gu-phate in mite tu-in Israel mi tampi a si hi. Pasian leh Moses phunsanin a gensiate kisik kikin Moses kiangah hong pai-in, “Topa leh nang hong gensia-in kampau kha ka hih manun ka khial uh hi. Kote’ kiang panin gulte a lakkhiatna dingin Topa’ tungah thum in,” a ci uh hi.
Moses in zong amaute adingin thumsak hi. Topa in Moses kiangah, “Gul gupha tawh a kibang sumngo gul khat bawl in la, khuam khat tungah khai in. Gul in a tuk mi peuhmah in tua gul a et ciangin hing ding hi,” ci hi. Moses in sumngo gul khat bawl a, khuam khat tungah a khai hi. Gul in mi khatpeuh a tuk leh amah in tua sumngo gul enin hing pah hi. (Ref. Gamlak Vakna 21:4-9). Suahtakna lampi ah hong makaih Pasian leh a mi zatte i phunsan'na panin i kisik kik kei leh Pasian' hehna hai i tungah hong kibuak ni ciangin kuama'n kithuak zo lo ding hi.
Suahtakna na lunggulh mahmah lai takin suahtakna ding lampi-ah hong makaite leh Pasian muang loin na phunsak leh gensiat khak ding kidawm in. Pasian in hong dawm het lo ding hi. Israel mite suahtakna tangthu Egypt' gam a paisan ni ding uh a zanin Israel mite in a kongbiang tung uh-ah tuuno' sisan a tatna hangun Egypt mite ta cil leh gan cil teng a vat lum Kha Siangtho in na peelin suakta uh hi. A zing ciangin Egypt gam a nusiatsanna uh, San Tuipi a kantan theihna dingun Moses' ciangkhut, gamlakah manna a kikhiat khumte bek tawh a suahtakna tangthu uh na kigelh leh kiciamteh lo hi.
Israel mite sehnel gamah a vaivai lai takun tui om lohna Kadesh a kicihna mun a tun lai takun Moses phunsunin kiseelpih leuleu uh a, "Topa' mai-ah ka sanggamte uh a sih lai-in si hi zaw ta le ung! Bang hangin hih lai-ah kote leh ka ganhingte uh a si dingin Topa’ mihonte hih gamlakah hong paipih na hi hiam? Bang hangin hih mun sia-ah hong paipih dingin Egypt panin kote hong pai to sak na hi hiam? An ahi a, thei ahi a, leenggui ahi a, mang kawlsing ahi zongin a omna mun ahih loh banah tui dawn ding nangawn zong om lo hi,” ci-in na phunsan leh mawhsak kik leuleu uh hi. (ref. Gamlak Vakna 20:2-5)
Moses leh Aaron in suangpi mai-ah mihonte kaikhawmin amah in amaute kiangah, “Tu-in za un, a lehdo mite aw; hih suangpi panin note adingin tui hong phulkhiasak ding ka hi uh hiam?” ci-in a khut laamto-in a ciangkhut tawh tua suangpi nih vei sat a, tui tampi phulkhia-in mihonte le amau’ ganhingte in a dawn uh hi. Moses in Pasian' min zang loin a lehdo Israel mite phuna hangin a heh luat manin suangpi a satna hangin Pasian' hehna piangsak a, amaute adingin a piaksa leitangah hih mite na tunpih kei ding hi, ci-in Moses leh Aron' kiangah na gen hi.
Topa in Moses leh Aaron kiangah, “Israel mite’ mai-ah kei hong um lo, hong siangthosak lo na hih uh ciangin amaute ka piaksa leitangah hih mihonte na tunpih kei ding uh hi,” na ci hi. Hih thupiangte pen Israel mite in Topa a phunsanna, amaute lakah amahmah a siangtho-a a kilahna mun, Meribah tui phual-a thupiang ahi hi. (ref. Gamlak Vakna 20:10-13)
Moses in a salsuahna leh saltan'na uh Egypt gam panin Pasian' huhna leh makaihna tawh a paikhiatpih Israel mite 2 million kiim tak pha meimai uh hi. Ahih hangin Meribah ah a ngawngkhauh leh a lehdo Israel mite in Topa a phunsanna hang uh leh suangpi panin tui a phul khiatna dingin Moses in suangpi a sat lai takin Pasian' min zang loin a satna hangin Pasian in “Israel mite’ mai-ah kei hong um lo, hong siangthosak lo na hih uh ciangin amaute ka piaksa leitangah hih mihonte na tunpih kei ding uh hi,” na ci hi. Pasian in a gensa bangin amah a phunsan Israel a khanghamte gentak loh Moses leh Aron nangawn Pasian in piak dingin a ciamsa Canaan leitang ah na lut zo lo uh a, mi mi tul zaguk leh tul khat leh zasagih leh sawmthum bek na lut uh hi (ref. Gamlak Vakna 26:51)
Pasian pen mizawngte a dingin mun muanhuai, a cimawh mite a dingin a lungkhamna uh-ah munmuanhuai, huihpi panin bukna leh nisa panin niliim ahi hi (ref. Isaiah 25:4). Topa Jesuh leitung ah hong kun sukna pen: Gimna a thuak mite tungah thuhoih a puak ding, lungsim kitamzante a damsak ding, salin a kimante tunga suahtakna thu a gen ding, a kikhum mite a dingin thong kong a hong ding, a mite honkhia-in, a galte a guallelhsak ding, a thum mi khempeuh a hehnem ding, a dah mite a lungdamna ding, a lungkham mite in phatna la a saktheihna ding, a lunggim mite in Pasian a phattheihna ding leh a kinengniam mite a suaktasak ding, ahi hi. (ref. Isaiah 60:1-3; Luka Luka 4:18-19)
Nengniamna, salin mi manin kolbulhna pen Pasian leh Jesuh' zia leh tong hi loin a guallel mi khempa - dawi mangpa' zia leh tong hi. Satan' mi zatte zia leh tong ahih manin lehdo loh kiphamawh hi. Kumpi gilo leh a gam mite nengniam mite pen Pasian' sathau nilh mite hilo ahih manin tua bang a deih lo Pasian' muan'na tawh lehdo ngam leh lehdo loh suaktana ngahna dingin kiphamawh hi.
Mi dangte salin hencipna, nengniamin bawlsiatna a deih lo Pasian in suahtakna lampi ah hong tonpih lai takin amah leh suahtakna na ngahna dingin a hong makaihte na phunsak khak leh Pasian' ciamsa suahtakna leitang na luah tuan kha kei ding hi. Ukna buluhin thuman loin a gam mite a nengniam kumpi hoih lo lehdo ngam lohna hangin bit ding leh suakta ding na kisak khak leh nang leh nang a kikhem na hi bek hi. Suahna ngahna dingin na makaih lai takin nangma vanliatna leh thahatna tawh a makaih zo na kisak khak leh Moses bangin luah dingin ciamsa leitang na luah khak loh ding thubaih ahih manin kidophuai mahmah hi.
Gitlohna khaute phel nuamin, a kinengniam mite khahkhia-in thuman lohna hakkol khempeuh suktan ding lunggulhna tawh thungetna tawh mapangin antang na hih leh Pasian' deih antan'na hih bang hi:
Kei’ deih antan'na hih bang pawl ahi hi: Gitlohna khaute phelin, hakkol savun khaute phel a, a kinengniam mite khahkhia-in thuman lohna hakkol khempeuh suktan ding ahi hi. Na an uh a gilkialte tawh nekhawm un la, inn nei lo a zawngte na innsung uh-ah paipihin, tangguakin a om mite puan silhsakin, na mipihte uh kiang panin bu lo ding hilo na hi uh hiam? Tua ciangin ka maipha pen phalvak tung hong bang ding a, note’ tungah hong taangkhia ding hi. Manlang takin na liammate uh hong dam ding hi. Note hong ompih tawntungin note kong hon ding a, na nung na mai uh-ah ka hong dal ding hi.
Tua ciangin nong thungetna uh ka hong pia ding a, nong sap uh ciangin ka hong dawng ding hi. Mi bawlsiatnate khawlin, mi simmawhna leh kam gilo na paunate uh na khawl uh a, gilkial mite an pia-in, kisapna a nei mite tungah a kisapnate na piak uh leh na kimkot uh-a khuamial pen khuavak hong suak ding a, na lungzinna uh nitaang hong bang ding hi. Tua ciangin note lam kong lak tawntung ding a, na hoihte tawh kong lungkimsak ding hi. A cidam a thahatin kong omsak ding hi.
Tui tampi a ngah tawntung huan, a kang ngei lo ciktui tawh na kibang ding uh hi. Tanglai-in a kisia na munte uh na lamkik ding uh a, khang tampi sung a kisia bulpite na ding to sak kik ding uh hi. Note pen a sia a puahkik, ten'na dingin mun siate a ngei a bangsakkikte hong kici ding hi. (Isaiah 58: 6-12)
Pasian in uk zawhna dingin vangliatna leh thuneihna hong piak ciangin a thuneihna leh aana a khengvalin zang kha kei in. Pasian in a kiphatsak leh a kiliansakte mite niamkhiat suk hi. Pasian in hun leh khuahunte kheel a, kumpite koihin lah a lakhia hi (Daniel 2:21). Kisaktheihna in siatna hong tuaksak a, kiphatsakna in pukna hong piangsak hi (Paunak 16:18).
Pasian in thuneihna tokhom tungah hong koih ciangin na kiliatsak leh kiphatsak lua-in na phengtat khak leh Nebukhadnezzar Kumpipa bangin, "Na tungah daitui kia hen la, kum sagih sung ganhingte tawh om khawm ta hen!,'' (ref. Daniel 4:23) ci-in samsiatna na ngah khak ding kidawm in. Gamsate tawh tengkhawmin, bawngtal bangin lopa ne-in, a pualamah lumin, kum sagih sung na tungah daitui a hong kiat khak lohna dingin kidawm in.
✍️Thang Khan Lian #ZUNs reports 


No comments:

Post a Comment