Sunday, 29 August 2021

TALIBAN TEN US-MADE GALVAN A SUKSAKTE UH LAK PANIN BLACK HAWK HELICOPTER LEH ARMOURED VEHICLES HUMVEES KIHEL

 

TALIBAN TEN US-MADE GALVAN A SUKSAKTE UH LAK PANIN BLACK HAWK HELICOPTER LEH ARMOURED VEHICLES HUMVEES KIHEL

Aug. 29: Taliban galdo mite (fighters) in tu nai diakin social media sungah a video khahna uh-ah US material (military hardware) neihte lakah a hoihin a kiciamteh Black Hawk helicopter kimu a, Kandahar airport ah a hawlna uh suaksak hi. Four-blade multi-purpose aircraft Black Hawl vanleng phual ah damdam in a taisakna lak uh hi. Taliban ten hih bangin a galvan thak neihte uh leitung buppi-in a muh dingin a lahkhiat uh pen Kalashnikov assault rifles bek tawi-in trucks lui leh kisia mahmah ah a tuang galkapte hi nawn kei ung, cih a lah khiatna uh ahi hi.
Aug. 15 ni-in Kabul khuapi tukin, hard-line Islamist group Taliban ten a nih veina dingin thuneihna a lakkik khit nungun a galdo mite un Afghan security forces khut sung panin a ngah uh US galvan leh mawtawte a lim tawh lahna nei kawikawi uh hi. Tuate lakah Afhan forces neihsa MD-helicopters 350 namte 43, C-208/AC-208 airplane 33, UH-60 Black Hawk helicopters 33, A-26 light attack planes 23, Mi-17 helicopters 32, C-130 Hercules 3; armourmed vehicle HMMWV (Humvees) 3,012, M4 Carbines thau 3,598, Mobile Strike Force Vehicles (MSFV) 31, leh thau neu tul tampi kihel ding cihna suak hi.
Taliban ten social media sungah a galdo mite uh gal dona vanzat kithuamna combat gear kim tawh kithuamte a suaksakte uh pen leitunga gamdangte Special Forces galkapte tawh a kilamdan'na uh kikhentel thei lo hi. Khamul sau thiapthuapin gamtat luheek ciaptehhuai (characteristic) nei om lo ahih kei leh amau ngeina puantual silh salwaar kameez silh lo uh a, a galvan tawite uh sam-ek kai om loin Special forces galkapte mah bang uh hi.
Taliban ten a galvan neih thakte uh pen khuapi khat khit khatah amau khut sungah a kipiakhia (surrendered) kum 20 sung US in galvan, sum leh training pia-in a huh Afghan National Defence leh Security Forces (Ands) galkapte tung panin a ngah leh suksak uh ahi hi. Social media pawl khattte in Taliban ten air force zong nei ta uh ahih manun Taliban group pen a khengval lua ahih kei leh lunggulh lua-in om khawng thei loin a tawp dong a tung (extremist) suaksak hi, ci hi.
TALIBAN TEN GAL VANLENG BANGZAH NEI UH HIAM?
Afghan Air Force in attack helicopters leh fighter jets a neih teng uh tawh kigawmin vanleng 167 nei uh hi, ci-in June 2021 in US-based Special Inspector General for Afghanistan Reconstruction (Sigar) reports in gen hi. Ahih hangin Taliban ten Afghan Air Force in a vanleng neih 167 lak panin bangzah suhsak uh hiam cih thucian kithei lo hi. Planet Labs in Kandahar airport satellite panin maan a zaihna BBC kiangah a piakna ah, a vanleng phual-ah Afghan military aircraft a hunkhop kikhawlsak (parked) hi.
Taliban ten Kandahar khuapi a lak khit uh a ni guk ni-in aircraft nga a lahkhiatte uh lakah MI-17 helicopters nih, Black Hawks (UH-60) nih leh UH-60 khat kimu thei hi, ci-in Delhi-based Observer Research Foundation ah military aviation expert Angad Singh in gen hi. July 16 in satellite panin maan a kizaihna ah Black Hawks kua, Mi-17 helicopters nih, fix-wing planes nga kihelin vanleng guk kimu thei hi. Tua ahih manin Kandahar airport ah vanleng om pawl khatte gamdang ahih kei leh airbases dangte ah kilengkhiasak hi, cihna hi.
Taliban ten Herat, Khost, Kunduz leh Mazar-i-Sharif airbases-te kihelin Afghan airbases kua lak beh uh hi. Ahih hangin hih Afghan airbases dang kuate ah military aircrafts om zah satellite maan kizaih om lo ahih manin vanleng bangzah ngah uh hiam cih thu kician kithei lo hi. Taliban galdo mite leh local media in military vanleng leh a hawl a om lo vanleng (unmanned drones) Afghan airbases sawm panin a suhsakte uh a maan khah khia uh hi. Independent websites pawl khatte in a vanlengte omna munte maan a zaihte uh khah khia hi.
Tua bang thu a om hangin Afghan Air Forces galkapte military vanleng pawl khatte Taliban ten Afghan airbases a laksak ma-in gamdang ah kihemkhia-in kilengkhiasak hi, a ci zong om hi. Gentehna dingin, Aug. 17 ni-in satellite panin Uzbekistan gam-a Termez airport maan a kizaihna ah Mi-17, Mi-25, Black Hawks helicopters-te banah A-29 light-attack leh C-208 aircraft 24 val kimu hi, ci-in a min a gen khia nuam lo Delhi-based aviation expert in gen hi. Security think-tank CSIS ah experts mite in, hih gal vanlengte leh helicopters-te pen Afghan Air Force aa hi kha ding hi, ci uh hi.
TALIBAN TEN GAL DONA AH VANZAT FIGHTING KIT DANG BANG TENG NGAH BEH UH HIAM?
Talibante' air power thahatna tawh kisai dotna lianpi a pian'sak lai takin experts ten Taliban ten thau leh gal dona mawtaw hoihte (sophisticated guns, rifles and vehicles) a zat dan siam leh thei khin zo uh hi, ci-in thukim uh hi. Tua bang galvan hoihnono Afghanistan gamah tam mahmah hi. Tua bek hi loin Taliban ten 1996 panin 2001 kikal Taliban government na len khit uh ahih manin amau adingin galvan hoihnono a ngah thakte uh a zat ding dan lungkhamhuai masa lua lo ding hi.
2003 panin 2016 kikal sungin Afghan forces zat dingin US in military hardware tampi a piakte lakah companies tuamtuamte bawl fifles358,530 rifles, machine guns 64,000, grenade launchers (RPGs) 25,327 leh Humvees (all-terrain vehicles) 22,174 zong kihel hi, ci-in US Government Accountability Report in gen hi.
2014 kum bei kuanin Afghanistan gam-a gal dona ah gualzawhna kingah ta hi, ci-in NATO in tangko-in a gal dona uh (combat operations) a khawlsan khit nung uh Afghanistan gam security mawhpuakna tavuan Afghan army khut sungah na ap khia uh hi. Tua khit nungin Taliban ten Afghan government lehdona dingin nsurgency operation hong kisan khit nung uh US government in Afghan security foces zat ding a military gear luite uh a laihna dingin galvan thak piak beh leuleu hi.
US government in Afghan forces zat dingin Trump administration hun 2017 kum bekin M-17 rifles lawng 20,000 dektak na pia hi. Tua khit nungin M4 rifles lawng 3,598, military armour vehicle Humvees 3,012 leh galvan nam dang tuamtuamte 2017 panin 2021 kikal sungin piak beh hi, ci-in Sigar in gen hi.
TALIBAN TEN A GALVAN THAK NEIHTE UH KOICI ZAT DING UH HIAM?
A military gear kit ah kinga ding hi.
CNA consulting group ah director leh Afghanistan gam-a US forces-te' adviser lui Dr. Jonathan schroden in, Talibante adingin military vanleng suksakin lak ding baihlam a, ahih hangin a zat leh puah (operate and maintain) ding haksa kha ding hi, ci hi. Dr. Jonathan Schroden in hih bangin a gen pen thuman hi. Bang hang hiam cih leh military aircraft operate leh maintainance dingin a vanleng vante servicing a hun tawh kituakin bawl a kisap banah vante (parts) laih kul zel hi.
Tua bek hi loin air forces a nei gam khempeuhin a vanleng neihte uh a manphatna (airworthiness) bangin a kizat theihna dingin technician team a tuam liuliau in nei uh hi. Taliban ten tua dingin training a kisap ban uh-ah aircraft parts laihna ding leh servicing dingin gamdangte tungah a kingak phot uh kul ding hi. Afghan Air Forces' gal vanleng a tam zate pen a maintainance dingin Taliban ten Afghan khuapite leh provinces tuamtuamte August kha panin suam a kipat khit nung uh US gamah a tai kik khin private US contractors mite na zangin, amau tungah kinga uh hi.
Georgetown University ah global politics and security professor leh Afghanistan ah US Air Force veteran Jodi Vittori in, Taliban ten a vanleng suksakte uh a zat theihna dingin aircraft operational ah siamna nei lo uh hi, ci-in thukim hi. "Taliban ten a gal vanleng neih thakte uh a zat pah ding uh lauhuai hi," ci-in Afghan Air Forces ten Talibante khuat sungah a piakkhiat uh gal vanleng a kimkhat kisiatlawh kha thei ding hi, ci hi.
Ahih hangin Taliban ten Afghan Air Forces gal vanleng a suhsakte uh a hawl dingin zawhthawh thu tawh Afghan Air Force vanleng hawlte zat sawm ding uh hi, ci-in Rand Corporation ah researcher leh Afghanistan gam-a Office of the US Secretary of Defense for Policy ah director lui Jason Campbell in gen hi. "Taliban ten Afghan vanleng hawlte (pilots) leh a innkuanpihte uh vau lau ding uh hi. Tua hileh huih lakah hih gal vanlengte kilengsak thei ding hi. Ahih hangin a longterm-term prospect adingin mial hi," ci hi.
Afghanistan in Russian-made Mi-17s helicopters a neihna kum sawm bangzah hiam pai khin ta ahih manin Taliban ten tuate hawlin, puahpha thei ding uh hi. Ahih hangin a gal vanleng dangte uh a maintenance leh training dingin Taliban government a hehpih gamdangte huhna kisam ding uh hi. Galvan dangte bel Taliban galdo mite adingin a zat siam ding nuam leh baihzaw ding hi. A beisa kumte ah lei-ah gal dona dingin US-made galvan a suhsakte uh Taliban ten nuam takin na zangzang khin zo uh hi. A beisa kumte ah Afghan checkpoints suamin a laknate uh Afghan forces sung panin a taikhia mite tung panin US-made galvante na ngah leh zang khin zo uh hi.
"Taliban group in tu lai hun tawh a kituak galvan hoihte (modern weapons) a ngah uh pen lawhsapna lianpi hi,'' ci-in Wilson Center, Washington ah deputy director Michael Kugelman in gen hi. Taliban ten hih bangin modern galvante a ngahte uh Afghanistan gam sung bekah zang lo ding uh hi. Galvan neute (small arms) gamdang ah kumpi a lehdo insurgent groups tungah black market in a zuaksawn ding uh lauhuai hi.
"Hih thu pen a lauhuai pah thu hi. Hong tung dingte khate ah tua bang supply chain piang ding hi," ci-in Ms. Vittori in gen hi. Afghanistan gamveng Pakistan, China leh Russia ah a lut ding dal kisam hi. Jason Campbell in, leitung gam tuamtuamte tawh a ngaihsutna uh a kibatlohna hangin gup ding a haksat hangin Taliban ten a mawhpuakna tavuan uh la nuam uh bang uh hi, ci hi.
Thu dangah, Taliban ten a galvan thak hoih nono neihte uh koici zat ding uh hiam cih amau sungah kipumkhatna a om ding poimawh hi. "Taliban alliance sung panin a lengkhia groups dangte in hih galvan thakte ngah hong sawm kha ding uh hi. Tua ahih manin Afghanistan gam buaina daih ma-in thuneihna a let cil un Taliban ten amau makaihna nuai-ah a group uh koici kipumkhatsak ding uh hiam cih poimawh hi,'' ci-in Ms. Vittori in gen hi.
My Take: Taliban ten Russian leh American-made galvan hoihnno leh gal vanleng hoihte nangawn nei khin zo uh ahih manin international community in ut in ut kei ta leh Taliban group khut sung panin galvan hoihte terrorist groups dangte khut sungah lut lohna ding, Afghanistan gam bit leh daihna ding leh Islamic terrorist grpups dangte galphual a beisa hunin a suah bangin a suah kik lohna dingun a tawpna ah Taliban government a san' leh thukimpih (recognised) loh uh hong kiphamawh veve ding bang hi.
Source: BBC
@Thang Khan Lian #ZUNs reports
(Additional reporting by David Brown)

No comments:

Post a Comment