Thursday, 29 July 2021

EPIDEMICS LEH PANDEMICS NASIA PHA DIAKTE

 

EPIDEMICS LEH PANDEMICS NASIA PHA DIAKTE

Leitungah kuam khat sung ahih kei leh gam khat sung ahih kei leh leitung bupah a kizeelsuak pulnatna tampi vei na piang khin zo a, LST sungah zong Egypt ah pulnatna na piang a, Egypt mite' gan leh tacilte uh na si hi. Israel kumpi David in Israel milip phazah a simna hangin Judahte 70,000 na lom sih ziau uh hi. Pulnatna pen world history i nung et kik ciangin kum zalom khat hal sim in khat vei na na om den pian hi.
LST ah ciah kikin, LST sung i et ciangin pulnatna pen Pasian' hehna hai kibuak khia hi, cih kimu thei hi. A nunung penna ding pulnatna nam mah ahi global pandemic or Covid-19 pandemic peuh Sente in a SARS-CoV2 virus a bawl uh hi, cih ngaihsutna pen haina nam khat tawh kibang pian dek bang hi. Haina bek hi loin mawl leh tawta vai tawh thuah khawmna tawh kibang zaw hi.
LEITUNG TANGTHU SUNGAH EPIDEMIC LEH PANDEMIC NASIA DIAKTE A PIANG KHINSATE HIH BANG HI:
1. Bubonic plague natna in a pian'sak Black Dead kici Europe panin hong kipan a, 1346-1353 kikal Europe, Asia, leh North Africa gamte a nawk lai-in mihing 75-200 million kikal si dingin na kituat a, Europe gam sunga milip 30–60% kikal si ahih manin pandemic nasia pen hi lai hi, ci-in kiciamteh hi.
2. Influenza A/H1N1 natna in Spanish Flu kici leitung bup 1918–1920 kikal a nawk lai-in mihing 17-100 million kikal na si ahih manin leitungah milip 1–5.4% kikal na sihlawh zo hi. Hih pandemic a min Spanish Flu a kicih hangin a natna pen Galpi Nihna hun lai-in US gam panin Europe ah galdo dingin a hong kuan American galkapte va puaklut hi, kici hi.
3. Bubonic plague natna in a pian'sak Justinian Plague in Europe leh Asia nitumna lam 541–549 kikal sung a nawk lai-in mihing 15-100 million kikal na si a, Europe ah milip 25–60% kikal na sihlawh hi.
4. HIV/AIDS in a pian'sak HIV/AIDS pandemic kici US gam Los Angeles leh San Francisco panin homosexual community sung panin 1981 kum panin pandemic a hong kipat khit nung leitung bup-ah a natna kizeel a, 2018 dong mihing 35+ million si khin zo hi. A damna ding zatui kimukhia leh bawlkhia nai lo ahih manin million bangzah sih beh lai ding hiam cih kigenkhol thei lo hi.
5. Bubonic plague in a pian'sak Third plague pandemic kici in 1855–1960 kikal sung leitung bup a nawk lai-in mihing 12-15 million kikal sihna na piangsak hi.
6. Mexico gam panin a hong kipan Cocoliztli in a pian'sak Cocoliztli Epidemic of 1545–1548 kici in 1545–1548 kikal sungin mihing 5-15 million kikal na si a, Mexico gam milip 27–80% kikal na sihlawh hi.
7. Roman Empire sung panin a hong kipan sumphuk ahih kei leh tangh (smallpox or measles) natna in a pian'sak Antonine Plague kici hangin 165–180 (or possibly up to 190) kikal sungin mihing 5–10 million kikal, leitung bup milip 3–6% kikal, Roman milip 25–33% sihna na piangsak hi.
8. Wuhan, China ah a case masa pen a kimukhia SARS-CoV2 or COVID-19 in a pian'sak COVID pandemic kici in 2019 kum bei kuan panin leitung nawk kipanin tu dong dai nai lo a, gam pawl khatte ah suuksia semsem zaw lai hi. Hih pandemic hangin a natna mi 196,717,438+ in a ngah khit banah 4 million val (4,203,776+) si khin zo hi.
9. Mexico gam panin a hong kipan smallpox in a pian'sak 1520 Mexico smallpox epidemic kici in 1519–1520 kikal sungin leitungah mihing 5-8 million kikal na si a, Mexico gam milip 23–37% sihna na piangsak hi.
10. Russia gam panin a hong kipan Typhus in a pian'sak 1918–1922 Russia typhus epidemic kici hangin mihing 2-3 million sihna na piangsak a, leitung bup milip 0.1–0.16% leh Russia gam milip 1-16% sihna na piangsak hi.
11. Influenza A/H2N2 in a pian'sak 1957–1958 influenza pandemic kici leitung bupah na kizeel a, mihing 1-4 million na si ahih manin leitung bup milip 0.03–0.1% sihna na piangsak hi.
12. Influenza A/H3N2 kici in a pian'sak Hong Kong Flu kici 1968-1969 kikal sung leitung bupah na kizeel a, mihing 1-4 million sihna na piangsak ahih manin leitung bup milip 0.03–0.1% kikal na sihlawh hi.
13. Mexico gam panin a hong kipan Cocoliztli in a pian'sak Cocoliztli epidemic of 1576 kici hangin 1576-1580 kikal sungin mihing 2–2.5 million kikal sihna na piangsak hi. Hih epidemic hangin leitung bup milip 0.4–0.5% kikal si a, Mexican regional milip 50% sihna na piangsak hi.
14. Japan gam panin a hong kipan smallpox in a pian'sak 735–737 Japanese smallpox epidemic kici hangin 735–737 kikal sung mihing 2 million na sihlawh hi. Leitung bup milip 1% si a, Japan gam regional milip 33% na sihlawh hi.
15. Persia (Iran) gam panin a hong kipan Bubonic plague in a pian'sak 1772–1773 Persian Plague kici in 1772-1773 kikal sungin mihing 2 million sihna na piangsak a, leitung bup milip 0.2–0.3% kikal na sihlawh hi.
16. Italy gam leitaw lam panin hong kipan plague in a pian'sak Naples Plague kici hangin 1656–1658 kikal sungin mihing 2 million na si a, Italy gam milip 0.2% na sihlawh hi.
17. Sungpai (cholera) in a pian'sak 1846–1860 cholera pandemic kici in 1846-1860 sungin leitungah mihing 1 million + sihna na piangsak ahih manin leitung bup milip 0.08% na sihlawh hi.
18. Italy gam panin hong kipan Bubonic plague in a pian'sak 1629–1631 Italian plague kici hangin 1629–1631 kikal sungin mihing 1 million na sihlawh ahih manin leitung bup milip 0.2% sihna na piangsak hi.
19. Buhkhuh/hitang (influenza) in a pian'sak hi a cih hangin tu dong pawl khatte in influenza hilo hi a cih uh 1889–1890 flu pandemic hangin 1629–1631 kikal sungin mihing 1 million na sihlawh ahih manin leitung bup milip 0.07% sihna na piangsak ngei hi.
Thukhupna: Covid-19 pandemic a kipat cil lai-in a virus nam (variant or mutant) pen SARS-Cov2 bek ahi hi. SARS-CoV2 variant sangin a khauhzaw Indian variants minte WHO in Delta variant leh Kappa variant ci-in a min phuahsak hi. Delta variant (B.1.617.2) bek zong a mutations or variants thak nam tuamtuam T19R, Δ157-158, L452R, T478K, D614G, P681R leh D950N ci-in kikhen diudeu lai hi. WHO in UK gamah a virus case kimu masa a variant B.1.1.7 min diingin Alpha, South African B.1.351 variant min dingin Beta, Brazil P.1 variant min dingin Gamma cih bangin phuak hi.
Maban ah coronavirus natna a piangsak variants kibehlap zom zel ahih manin variants bangzah kibehlap ding a, mihing bangzah sih beh lai ding a, cik hun cianin hih coroanavirus pandemic bei ding hiam cih kigenkhol thei lo hi. Tua ahih manin tu lai takin hih pandemic panin a kidalna dingin a hoihpen a omsun pen Covid-19 vaccines zatui kibawl khinsa nam tuamtuamte i deih leh muan pen manlang takin kisut ding a zatui hoihpen hi zaw hi.
Hih Covid-19 pandemic case masa pen Wuhan ah a kimuhkhiat manin Sen dawi hi, Chinese-made virus hi ci-in a bul a bal om ding teci (evidence) om lopi-in China pum muhdah leh lipkhapbawlna hangin a pandemic a veng tuam ding hilo hi. Racism hi zaw bek hi. I hai vet leh hai kician vet zawk ding hoih hi. Haina leh tawta leh mawl i thuahkhawm sawnsawn ciangin a thoihna ding zatui om lo ahih manin vaisah peuhmah hi.
@Thang Khan Lian #ZUNs reports
May be an image of 1 person

Tuesday, 27 July 2021

ASSAM LEH MIZORAM STATE GAMGI BUAINA THU

 

ASSAM LEH MIZORAM STATE GAMGI BUAINA THU 

HISTORY TAM LOIN ET PAKNA
  • Mizo ten suahna (independence) ngenin India govt. a kum-a sim a lehdo khit nung uh 1972 kum in Assam panin Mizogam kisat khia-in Union Territory kipiak khit nungsang gamgi vai buaina na piang mun mahmah khin zo hi. Suahtakna ngenin a kiphin Mizo ten 1987 kum in Mizoram statehood na ngah pan uh hi.
  • 1995 kum panin Assam leh Mizoram states in a gamgi vai buaina uh ven'sakna ding ngimna in kihona rounds tampi a nei khit hangun a buaina uh leh kitelsiam lohna omte uh vengsak zo nai lo uh hi.
  • Assam in inter-state border Assam sung 1-3km sungah illegal in Mizote hong lut uh a, tua kiim-ah teng uh hi, ci hi.
  • Mizoram in, Assam in ka mite uh Mizoram leitang sung 10-12km ah hong nawkin hong sawn uh hi, ci hi.
  • Mizoram kumpi uliante in gamgi kikhenna dingin 1875 kum in Lushai Hills (tua hunin hih district pen Assam sunga om hi a, tu-in Mizoram leitang hita) official notification bulphuhin Cachar phaizang panin gamgi a kizik leh kikhen ding hi, cih deih uh hi.
  • 1875 notification kici pen Bengal Eastern Frontier Regulation Act, 1873 kici thukham kibulphuh hi a, hih thukham hangin Mizoram a lut ding Indian citizens ten travel document a neih ding uh hi, na ci hi.
  • Assam leh Mizoram state-te gamgi vai buaina pen British ten India gam a uk khum hun uh 1933 notification hang hi. Assam in hih British-era notification of 1933 a zuih hangin Mizoram in ka pu ka pate uh hih notification a kibawl dingin thu kidong lo hi, ci-in thukimpih nuam lo leh sang nuam lo uh hi. British gamkeek Mikangte colonial legacy buaina thupha tu dong a kidiah den hi zaw ahih manin Assam or Mizoram guptuam leh paihtuam neih theih ding hilo hi. Thu a bul a bal ah buaina kipatna telcian lopi-in upmawh thu bulphuhin khat pum gup tuamin, khat pum mawhsak theih na hi khin lo hi.
  • Tua bek hi loin British colonial era legacy hangin Assam in Arunachal Pradesh, Meghalaya leh Nagaland states tawh zong gamgi vai-ah buaina na nei uh hi. Buaina a piangsak leh kipatna bulpi taktak pen Britishte hi zaw hi. Mikang gamkeekte thupha a kiluahsuk sawm hi zaw a, politicians ten gamgi buaina buai "political game" dingin hong zat uh ciangin buaina hong kuang kik zel hi zaw bek hi. Tu tunga buaina pen cikmah hunin a piang ngei lo leh kiza ngei mengmeng lo BJP makaih NDA ukna states nih kikal-a buaina hi. History pen ei meeta ding leh ei dik ngahna dingin phuahtawm leh heikawi-in behlap theih na hilo hi.
Source: The Hindu
@Thang Khan Lian #ZUNs reports
May be a cartoon of 1 person and text

Saturday, 24 July 2021

NA UP NA MUAN NGAM ZAHZAH NA NGAH???

 NA UP NA MUAN NGAM ZAHZAH NA NGAH???

🤗🤔🤔
Pawlpi siate: I pastorpa zong a car lui pian tak pawlpi mite a ngeina bangin hong vaan mengmeng zo nawn lo ahih manin a car thak a leina dingin pawlpi mite in i ip sung teng uh sawk leh i neih i lamsa thupha i ngahte uh kisuk khia-in a model nunung pente, a hoih leh a tam man mahmahte manlang takin leisak ni. Car fund ding sung khia ziahziah ding hi hang. Tua hileh a kikhopna a baihlam leh noptuam zawk banah pawlpi mite leh khawk hong vaanna nuam tuam pah ding hi.
Pawlpi mite: Siate aw, Tua masak sak ding kisam mawk ahi hiam? Covid-19 pandemic hangin a si leh a na kitam lua khin ta hi. Zato ah lumte lah oxygen kisam tawh, sum leh paai siaktum khin tawh a cimawh kitam lua khin hi. Amaute masa sak phot lo ding i hia? Damna ding Bethsaida bual lah hong kilawh tuak vat kei mawkin vaisah mahmah khin zo hi.
Siate: James 5:16 sungah, "Tua ahih manin na ci uh a damna dingin khat leh khat tungah na mawhna uh kipulakin thu na kingetsak ta un. Mihoihte’ thungetna in vang nei a, na lianpi sem zo hi," ci ahih manin pawlpi mi natna thuakte adingin thungetsak lel ni. Thungetna in vang nei hi. Tua banah i Topa Jesuh mahmah in, “Misi bang ahi mite in misite na vui ta hen...," ci-in Luka 9:60a ah na gen ahih manin a site amau na kivui ta uh hen. Pia in hong dim ding hi. Ngahna sangin piakkhiatna ah thupha om zaw hi. Na up na muan ngam zahzah na ngah. Lem in cia, lem in cia. Hallelujah.... Amen???
Pawlpi mite: Amen ci-in otot pong zawh man lel tawh hih pandemic in hong kihtakbawl leh peel ziau kei tak ve'n teh aw.
I Lai Siangtho zuih dante uh leh bullet dante uh zong a cuacuam. BY FEIH khauhpai zawh man lel tawh na khempeuh lem khin nawn sam kei ve aw.
✍️ Thang Khan Lian #ZUNs reports

ZOMI TEN MABAN AH BANG KITUAK LAI DING CIH KIGENKHOL THEI LO

 

ZOMI TEN MABAN AH BANG KITUAK LAI DING CIH KIGENKHOL THEI LO

🎯 Hun khat lai-in Minneapolis khuapi-ah police ngongtatna hangin George Floyd kicipa in police ngongtatna thuakin, "I can't breathe," ci-in naungek bangin a nu min lo liangin white policeman Derek Chauvin in minute kua val sung a khuk tawh a ngawngah nencipin, ui leh vok gawh bangin a that lai takin mivomte ahih manin a thukimpih kitam mahmah hi.
Floyd' thuakna i thukimpihna bangin i Zogam ah, "I can't breathe,'' ci-in oxygen kitangsapna hangin Covid-19 pandemic hunin kilom sih ziahziah hi. Ei bekin pandemic a thuak bangin kingaihsunin, kithum kitau a, 2019 kum bei kuanin pandemic a piangsak virus om masa peuh a sa kitam mahmah ahih manin a virus peuh "Sen dawi hi" ci-in China leh Sente a pum muhdah kitam mahmah hi. Tua lakah thu upna ah a hahkat pha diak kineih Sia nengnengte leha kaih zatam uh conservative sokbong leh religious bigots mite tam pen lai hi.
🎯 Hun khat lai-in pasian zahin a ngaihsun ten Donald Trump in thuman lopi-in kiteelna ah a guallelh khit nungin a thuneihna a let suak zomna dingin MARTIAL LAW or natonal emergency a pulak ding lunggulh mahmah. Tua lakah Sia nengnengte leh thusuak ngahte suuksia pen lai uh hi. A bia leh a nungzuite in Jan. 6, 2021 in mipi a tam zawte deihna election results lumlet sawmin US Capitol building buluh in America leitang ukna buluh (coup d'ètat) ding a hanciamna a thukimpih kitam mahmah hi.
I lunggulhna leh deih bangin Feb. 1 ni-in Myanmar ah junta coup d'ètat hong piang a, MAL in ukna a buluh khitin national emergency a pulak banah townships 14 ah martial law koih hi. Deih loin kiphin ngeingai a, leitung bupin hong gup ding a kilamen ngam zaw kitam mahmah zaw lai hi. Covid-19 pandemic second nasiat tawh kituakin hun khat lai-in Fb posts ah UN galkapte R2P min tawh hong lut ding hi cih tam a kimuh zahin tu-in RIP cih Fb posts ah notifications hong lut ziahziahte kilim muh mahmah hi. Ni sim in RIP cih mu ding om phial ahih manin lungzinhuai mahmah hi.
🎯 Hun khat lai-in Sen gam Wuhan khuapi-ah Covid-19 hang tawh a virus hangin a ngah leh mi si ziahziah a, pandemic hong kipan hi. Sia nengnengte leh a kaih zatam teng nuam mahmah henhan uh a, si mang uh hen a ci bang tam kisa lit a bang tam mahmah hi.
Tu in Zomite hun tung kik ta a, Facebook mai tang teng ah mi si vive dim zeizai ta. Tua lakah biakna siate i milip phazah a pongpi a gawm sung panin seh kim suahna (average) ah tam si pen uh hi.
🎯 Tu lai takin China gamah tuikhan'na hangin a si leh dongtuak tam mahmah hi. Sia nengnengte leh conservative leh racist sokbong Chinesephobia a neite leh a kaih zatam tengin, "Hahaha, Good News hi," a ci tawh, "Lungdam huai ei... tawm si lua lai ei, si gawp mang lai hen," a ci tawh kitam mahmah hi.
Zomi ten mailam ah bang tuak lai ding hiam cih kigen khol thei lo hi. I sih hun loh in minam dangte in tuahsiatna a tuah hun ciangin i dahpih nop kei leh zong lungdampih lua se kei ni. Pasian in hong awi khol lo ding hi.
Ahi zongin ke’n note kiangah kong genin-ah: Na galte uh na it un la, no hong bawlsiate adingin thu na ngetsak un. Tua hileh vantungah a om na Pa uh tate na hi thei ding uh hi. Bang hang hiam cih leh amah in mihoihte leh misiate tungah a kibangin ni taangsak khawm a, a gamtat phate leh a gamtat siate tungah zong a kibang mahin guah zusak khawm hi.
Tua ahih manin no hong itte bek na it uh leh Pasian in bang thaman hong pia zenzen ding ahi hiam? Siahdongte nangawn in amau a itte it thei uh hi. Na lawmte bek uh hopihin thupha na piak uh leh mi mawkmawkte sangin na hoih zawkna uh bang om ahi hiam? Gentail mite nangawn in tua bang ciang lel hih thei uh hi. Tua ahih manin vantungah a om na Pa uh a cingtaak mah bangin note zong lungsim citakin na cingtaakna ding uh na hanciam un. (Matthai 5:44-48)
Migilote amau mawhna sungah awkcip a, midikte ahih leh suakta-in lungdam uh hi. (Paunak 29:6). Migilote in a zuaugenna uh awkpih a, thuman mite buaina tawh kipelh hi.
(Paunak 12:13). Mi gilopa’ mawhna thangzak bang hi a, ama mawhna thang sung mahah amah a awk hi. (Paunak 5:22)
Thumanna in midikte’ nuntakna a nuam zaw-in piangsak a, migilote in amau’ gitlohna mah puklawh uh hi. Thumanna in midikte honkhia a, thuman lo mite in amau’ huaihamna mah awkpih uh hi. (Paunak 11:5-6)
Mi siahna-in gum a tote amau’ gum tawhna sung mahah lehkiat zawsop uh a, mi a dengkha dingin suang a khukte amau’ suang khuk mah in amau mah lehden kha zaw hi. (Paunak 26:27)
Migilopa’ meivak kisumit ding a, cikmah hunin kuangkik nawn lo ding hi. Ama buk sungah a meivak mit ding a, ama inn sungah khua a mial ding hi. A khe kip ngei a, ahi zongin tu-in a khe bai ta hi. Amah in a ngaihsut khialhna a puklawh hi. Thangsiahna ngen sungah amah bungbu tuk a, gum sungah amah kia hi. Thangah a khetulin awk a, thangkhau in amah gakcip hi. (Job 18:5-9)
Note tungah a hong kibawl ding na deih uh bangin midangte tungah na bawl un. (Luka 6:31)
✍️Thang Khan Lian #ZUNs reports
May be an image of text that says "DO UNTO OTHERS as you would have them DO UNTO YOULUKE UKE 6:31"

DICTATORSHIP TAWH KI-UKNA HUN AH REVOLUTION MAW, AHIH KEI LEH LOYALTY? KOI TEEL ZAW DING NA HIAM?

 

DICTATORSHIP TAWH KI-UKNA HUN AH REVOLUTION MAW, AHIH KEI LEH LOYALTY? KOI TEEL ZAW DING NA HIAM?

Revolution cih thupi a sa kitam mahmah a, revolutionary army thapia kitam mahmah a, sihpih ngam liangin a thuman lohna uh, nautangte tungah a ngongtatna uh, a nekguk takgukna uh, a khialhna uh leh a citlahna teng nangawn uh a pum gup kitam mahmah hi.

Ahih hangin revolution kisap mahmah hun lai takin revolution sangin loyalty or allegiance (thu manna or kumpi thu manna leh muanhuaina) mah a mittaw sialkhau let kitam mahmah zawsop hi. Civil Disobedience Obedience a kisap mahmah hunin ukna neite thu nolh ngam ding sangin thumang (obedience) hithiat in om ding mah a thupisim zaw peuh kitam mahmah zawsop hi.

Rom 13:1-2 sungah, "A kuamah peuhin hong ukte’ thu na mang ciat un. Bang hang hiam cih leh Pasian’ thukimpih lohin kuamah in ukna thu nei lo hi; ukna thu nei i cih mite pen Pasian’ koih mite ahi hi. Tua ahih manin ukna thuneite a nialte pen Pasian’ koihsa mite a nial suak a, tua bang mite in thukhenna a thuak ding uh hi,"
a cih teng bek a mittaw sialkhau let teta Khristian citak a kineihkhem kitam hi.

Khristian kineih pha diak lanlan napi-in LST lim takin a sim lo kitam mahmah hi. Bang hang hiam cih leh Rome 13:4,6 sungah, "Ukna thuneite pen note’ hoihna dingin Pasian’ nasemte ahi uh hi. Ahi zongin a sia-in na gamtat uh leh gim hong pia taktak ding uh ahih manin na lau ding uh ahi hi. Bang hang hiam cih leh amaute pen Pasian’ nasemte hi a, a sia-in a gamta mite tungah Pasian’ hehna bangin gim a pia dingte ahi uh hi. Ukna thu a neite in amau’ sep ding teng a kim takin a sep uh ciangin Pasian adingin na a semte hi uh ahih manin tua thu hang mahin zong mangmu a pia na hi uh hi," ci-in Sawltak Paul in a gen behna a sim suk suak lo kitam mahmah hi.

Ukna thuneite in a gammite hoihna leh amau' sep ding teng kim takin a sep uh ciangin Pasian in a koih thuneite hi pan bek uh hi. A gammite hoihna ding a sem lo leh a sep ding teng uh kim takin a sem lo ukna thuneite pen Pasian koih hi loin Satan vanzat hi zaw thei ahih manin lehdo ngam leh revolution pat ding pen a gammite mawkpuakna hi zaw hi. Tua loin vantung panin manna a kikhiat suk bangin ki-ukna hoih hong kimot khiat suk lo ding hi.

Hih thubullet pen political science ah government a piangsak Social Contract a kici a hong kipatkhiatna a gen Contractualist a kici liberal political theorists a tam zawte Hugo Grotius (1625), Thomas Hobbes (1651), Samuel Pufendorf (1673), John Locke (1689), Jean-Jacques Rousseau (1762), Immanuel Kant (1797); tu nai diakin John Rawls (1971), David Gauthier (1986) leh Philip Pettit (1997) siksan thu uh ahi hi. Mi a tam zawte thukimna (consent) tawh kituakin thuneite in sia leh pha khentel theihna (morality) tawh uk ding hi, ci-in na gen uh hi.

Social Contract theory thu Father of Liberalism John Locke in a genna ah, mihing khempeuh in Pasian in mikim tungah hamphatna a piak fundamental natural rights kici a neihte uh nuntakna, suahtakna leh neihsa (life, liberty and property) hi a, tuate a humbitsak dingin government tawh thukimna social contract a kici amau thukimna (consent) tawh nei hi. Government in tangpi tangpite nuntakna, suahtakna leh neihsa a humbitsak ding a mawhpuakna hi a, tua a mawhpuakna a lak manin mipite in government tungah a rights pawl khatte pia khia-in a thu mang hi. Government in a mawhpuakna om bangin a sep kei a, a gammite hamphatna ding a sepsak kei leh a lehdo theihna ding uh mi khatpeuh in right nei hi, ci-in a genna pen Rome 13:1-6 kikal ah Sawltak Paul in a genna tawh kibang hi.

A tam zawte thukimna tawh thuneihna a ngah lote pen ukna buluh kici a, a man in thuneihna ngah kici lo hi. A man lopi-in thuneihna ngah leh a man lopi-in gam ukte pen mipite in ki-uk hoihzaw deihna tawh zawhthawh mah zangin a lotkhiatna dingin a lehdo (revolution) loh kiphamawh hi. Revolutionary minthang Ernesto Che Guevara in, "Revolution kici pen a min ciangin a kia apple 🍎 hilo hi. (A kiatna dingin a kung) na lok gawp kisam hi," na ci hi.

Gam uk thuneite in a man lopi-in ukna buluhna tawh thuneihna buluakin, amau hamphatna ding leh thuneihna ngahna dingin ngongtatna tawh a vaihawm ciangin a hun ciangin hong hoih lel ding hi cih lamet hithiat kawmin khutzep kawmin ngak hithiat ngam ngam huai nawn lo hi. African paunak in, "Tuu 🐑 in a khan' tawntung ngia 🐺 kihtakna tawh a hun mot beisak a, a tawpna ah a tuucingpa in amah lehnek bek hi," a cih bangin dictatorship tawh gam ukcipte lehdo (revolt) ngam loin a dang peuh kihtakna tawh i khan' sung i beisak sawm lai takin a dictator in hong ne zawsop ding hi. Hong nek ma-in lehdo kipat ngam ding hoihzaw hi.

Na deih na ngahna dingin na do ngam kei leh, na suplawh leh taanlawhte khialah in kap nena sese dah in.

✍️ Thang Khan Lian #ZUNs reports
May be an image of 1 person and text that says "IF YOU DON'T FIGHT FOR WHAT YOU WANT, THEN DON'T CRY FOR WHAT YOU LOST."