Myanmar' political situation or climate pen civilian government makaihna hita leh junta regime dictatorship ukcipna hi leh CRPH makaih NUG makaihna hita leh military-drafted 2008 Constitution a phiat ahih kei leh a puahphat sawm leh laih zo ding, quasi-democracy panin full democracy ah, centralised or military controlled or dominated government panin federal system tawh a laih zo ding tu lianin a makaite om lo ahihna kilang semsem bang hi. Social media sungah kiphiatmang ta hi, National Unity Government (NUG) kiphuankhia in new interim Federal Democracy Charter kizang ta hi, Federal Army (FA) kiphuankhia ta hi, cih ciang lo buang visionary idea nei om lo ahihna kitelcian semsem hi.
Gam upadi (constitution) khawng social media post panin phiatmang leh laih theih ziauziau hi dek suai lo a, political transition a pian'na dingin social media ah political statement laidalpi khat khahkhiat man khawng lel tawh quasi-democracy panin federal system tawh ki-ukna a piang zo ziauziau ding hilo hi.
Tua ahih manin Feb. 1 coup d'ètat khit nungin CDM leh mipite lungphona neihna ah peaceful protests zangin mipite a makaih zo makai thakte lo buang gam ki-ukna laih zo ding leh military-drafted 2008 Constitution phiatmangna ahih kei leh a puahphatna (amendment) beekin a kibawl zawhna dingin gambup mipi a tam zawte deihna REFERENDUM vote tawh a phiat or laih zo ding, full democracy leh federal system ki-ukna ding khiasak zo dingin khangthak makaite lo lametna ka nei nawn kei hi.
Feb. 1 junta coup a tuk ciangin Nov. 8 general elections ah cingte in thuneihna a let kik zawh ding uh lametna tam lo ahih manin kiteelna thak hong neih kik ding uh lamethuai zaw hi. Tua ahih manin Feb. 1 coup nungin a lutang uh phum ngam in junta dictatorship a lehdo ngam, a lehnan' ngam a hangsan leh a kipiakhia ngam taktak ahi khangno makai thakte leh Generation Z tungah thuneihna a ap khiat ngam uh leh maban ah gam ki-ukna kilaihna (political transition) taktak hong piang zo pan bek dingin lamethuai zaw ta bang semsem hi.
Feb. 1 coup khit nungin mipite leh khangnote khut bek tawh gul a mat sawm leenggahzu luite mah ukna leh makaihna tawh political transition piang zo dingin lametna tam lo hi. Kiteelna a om kik ciangin Feb. coup khit nungin mipite makaih ngam khangnote leh Generation Zte mah thapiak huai semsem ta hi leh kilawm hi.
Old school of political thoughts mittaw sialkhau let makai haamte in ngaihsutna thak nei thei nawn lo bang liang dek uh a, amau makaihna tawh Myanmar gam junta coup leh dictator khut sungah a awk kik nawn lohna dingin khangnote leh ngaihsutna thak New school of political thoughts neite mah kimakaihsak hun ta leh kilawm lo hi.
Tua loin Thailand gamah Kumpi (monarchy) in thuneihna lianpi a neih manin military coup 13 vei tak a piang khit tak bangin Myanmar ah zong galkapte leh Old school of political thoughts mittaw sialkhau let makai haamte makaihna leh thuneihna nuai-ah coup dang a hong pian' behbeh khak ding baihlam leh kilawm ka sa hi.
Feb. 1 coup hangin sangnaupang khempeuh in a academic career uh a tawm pen kum khat suplawh khin zo uh hi. Junta dictatorship nuai-ah Myanmar gam a tuk kik lohna dingin ngaihsutna thak tawh gam leh minam a makaih ding pilna leh siamna nei khangnote tutna awn hun ta hi. Makai tutna ah a tu nuam teitei laite adviser tutna khawng ah tutsak hun khin zo hi. Gam ki-ukna a hoih loh ciangin a makaite bek hi loin a gambup leh a milip in suplawh a, khangthakte maban teng bingcip in kikhakcip in mial bekbak hi. A hun tawh kituakin gam a makaih thei ding kisam ta hi.
"Amaute’ gamtatna tawh amau’ pianzia na thei ding uh hi. Lingvom kung panin leenggah kilo ngei a, sialtalling kung panin theigah kilo ngei ahi hiam? Tua ahih manin singkung cidamte in gah limci gah a, singkung gina lote in gah gina lo gah uh hi. Singkung cidamte in gah ginalo gah ngei lo a, singkung gina lote in gah limci gah ngei lo hi. Gah limci a gah lo singkungte kiphukin meikhuk sungah kikhul hi." (Matthai 7:16-19)
- Thang Khan Lian

No comments:
Post a Comment