Wednesday, 12 February 2020

I GAMTATNASATE KI-ENPHA KIK NI - MAN I KISA HIAM? (ZOMITE VEINA LIANPI TAWH TUT MUN PAN LUNGGEEL)

I GAMTATNASATE KI-ENPHA KIK NI - MAN I KISA HIAM? (ZOMITE VEINA LIANPI TAWH TUT MUN PAN LUNGGEEL)

Tu hun ciangin na khempeuh baihlam mahmah ta hi. Tua ahih manin gam leh minam it kineih, biakna uk kineih, Kristian kineihkhem ding, thu thei lopi a thei pen keek banga gen ding pen baihlam mahmah a, mi hoihna leh mi thuman kineihtawm, na neihsa na lamsa hanga hong it hong ngai kineihtawm tam mahmah a, kikhemna zong baih mahmah ta ahihna manin poisakna nei lo leh a thumanna thagui kitat mi tam mahmah ta hi. Melhoih lopi nangawn melhoih suah banga bawl theihna ding zong baihlam mahmah ta hi.
Khristian thu-upna zong a pualam kizepna (fashion) banga zang Khristian kitam mahmah ta a, Satan' sawltak sia nengneng leh degree nengneng ngah zong Zomite sungah kitam mahmah a, tan (class) sawm zo lopi PhD, D.Phil. adng dng degree buaih ngah bang ki-om kha thei lai hi. Mihingte i kineihkhem pen a lamdang hilo hi. Bang hang hiam ni dangin Vantungmite lakah a lianpen ahi ngei Zingsol Tapa (Morning Star) Satan nangawn zong a kineihkhem siam vantungmi banga kibawltawm thei pa ahi hi. Kineihkhemna tawh midangte i khem zawh hangin i khemte pen Pasian' bawlsa mah ahih manin a piangsakpa khemna mah ahi hi.
Korin Nihna 11:13-15 sungah, "Amaute pen sawltak taktak hilo in, sawltak a kineihkhemte hi uh a, a nasepna uh-ah zong zuau-in, Khrih’ sawltak taktak a bat theihna dingun a mel kiseel ahi uh hi. Tua pen lamdangsak ding lo hi. Satan nangawn Pasian’ vantungmi tawh a kibangin kibawltawm thei hi. Tua ahih manin Satan’ sawltakte pen thuman nasem bangin a kibawl manin lamdangsak ding hilo hi. Hun bei ni ciangin amau gamtatna bangun thuak ngawn ding uh hi," na ci hi. Satan in ni 40 sung Jesuh a ze-etna thu Matthai 4:1-11 sung en leng LST bulphuh ngiatin Jesuh thum vei na ze-et hi. Tua hun ciangin Amen, Hallelujah, Praise the Lord, Topa hoih hi, Topa thupha hi ci khempeuh leh tua kammalte ci-a awng baba khempeuh zong up khit pahpah hun hi nawn lo hi.
Thupha i cih pen Satan nangawn in mi thupha nak piak theih lua hi. Thuman lopi a hauhna ngah a, thuman lopi tawh a (zaa) ngah nop khat a ngah (uliante sum guaigu sim) manin Topa' thupha hi a ci, thumanna lopi in a tun nopna mun leh gam a tun zawh manin Topa' thupha hi ci-a awngawng pawlte Amen na piakpiak a, thupha na ban piakpiak leh Satan galkapte adingin Amen leh thupha a piapia na hi zawsop thei hi. Satan gamkeek leh Satan thupha piapia na hih khak ding kidawm mahmah in. Hih thu pen i Pastorte, i Reverend-te, Evangelist-te leh i sia nengneng ten hong hilh; gen ngam ngei lo ding uh a, zong genkhia ngam ngei lo kha ding uh hi. Bang hang hiam cih leh a "Love Gifts" tuinak i huk bing bangin a luangkhia nawn lo ding a, a "Love Gifts" ngah ding maban uh kang ding ahih manin deihsakna tawh hangsan takin kong genkhiat ngam hi zaw bek hi.
Tu hun ciangin van leh lei leh a sunga om na khempeuh a piangsak Topa Pasian min ut bangbanga a pheng zat ngam leh a dau ngaihsut mahmah Satan's galkap hopi khat ki-om ta hi. I LST sung en leng Paikhiatna (Exodus) 20: 7 sungah, “Topa note’ Pasian’ min a sia lamin na zang kei ding uh hi. Bang hang hiam cih leh Topa in ama min a zang khialte gim pia ding hi," ci-in Pasian in Moses Thupiak Sawm a piakte lakah kihel hi "Topa note’ Pasian min a hoih lo lamin na zang kei un," cih ciang bekin na khawl lo a, "... a zang khialte gim kipia ding hi," na ci tuah lai hi. A man lopi a zat khak pen gim ngah theihna ahih manin ut bangbanga zat a, zangkhai ngaihsut ngamhuai ding na hi peuhmah lo hi. A man lopi-a zangzang kha na hih leh zong na thuak zawh loh ding gimna na ngah ma-in a mawkna in na zang khial nawn kei ta in. Satan' thupha ahih kei leh zuau thupha khawng peuh Pasian' thupha hi cici ngam a, Pasian a ciamnuihbawl ngam leh a haibawl ngam phelphal kitam mahmah ta hi.
Zomite pen i LST sin ten LST deihna tawh kituak lopi-in buaih ngah kha-in, piangthak lopi-ialn LST sin leh gamdangte tun nop man leh thadah man peuh a LST sin a tam luat man hi peelmawh ding hi ven buaih ngah i tam semsem hangin i Zogam ah Kha mangthang mat ding awlmawhna nei mel lo tampi om ta a, khanlawhna piang tuam mel lo a, pawlpi thak vive zak ngei nai loh tampi kibehlapna ding bek a piangkhiasakte hong suak zawsop uh hi. Tua ahih manin kha mangthang leh pawlpi sunga tuute awlmawh lo LST buaih ngah leh Sia leh Sia nengneng kitam lua ta ahih manin maban ah LST sin ding i sawlkhiat cingin lim tak-a sit phathuai mahmah ta a, sia za leh ordination piak theih ta ci-a piakpiak ngamhuai nawn lo bang ta hi.
Pawl i tam manin i sawm-a-khat i piakkhiat za a khang hanhan tuam a, i kha mangthang veina leh i mat zah a khan' tuam beh a, Pasian' gam i zaisak zawk sem a, Pasian' adingin gam gol zaw i keek behna ding ahih a, i Zogam ah kha khanlawhna thak nasia mahmah hong tun' tuam ding ahih leh bel pawl thak ban phuankhiat behbeh lai leng zong phamawh lo hi. Khan'tohna ding leh Pasian' gam keek behna ding ci i hih leh bel Zomi sunga innkuan pha zah i innkuan kim ding pawl phuankhia tiltel leng zong sia lua lo kha mah ding hi (hoih bel sa tuan kei lai ing).
Pasian' pen itna Pasian ahih manin itna Pasian a zahtak Sia khatin a kipumkhat kimlai pawl khen behbeh lo ding a, Pasian zahtak taktak ahih uh leh Sia nengnengte in pawl kipumkhat kimlai phil taang banga kikhenna dingin philphil in nawknawk lo ding uh a, pawl kipumphat semsem theihna ding, kha mangthang a tam zaw sem mat behna dingin leh Pasian' gam keek behna dingin awlmawh masa pen ding uh hi. Khris' pumpi pawlpi pumkhat kimlai khenkhen den keei pen Khris simmawhna leh ciamnuih bawlna, Khris' pumpi balkeekna leh Khris ze-etna lianpen hi. Sia za zong naupangte lungkimna dingin muamkhum tang i hawm bangin hawmhawm nawn kei leng i pawlpi cidam zaw ding a, i kipumkhatna kip in kho zaw dingin lamethuai zaw hi.
Tua ahihna manin Zomite aw,
“Massah munah amah na ze-et uh bangin Topa na Pasian uh na ze-et nawn kei ding uh hi."[cf. Thu Hilhkikna (Deuteronomy) 6:16]
Tua hun ciangin Khristian kineihkhem leh Khristian taktak, Sia leh Sia nengneng, secular leh theory degree piak tak lopi buaih ngah leh Zuaumi leh Zuaugum kitam ta ahih lim takin na na sit phat masak kei leh ngia tuuvun silh ngia peuh tuuvun na sasa kha den ding hi. Gam leh minamte sangin ama gilpi ading, kha thu sangin ama gilpi adingin leh "Love Gifts" deih leh ngah theihna ding a thupisim zaw tam ta ahih man in kidawm in. Mi khat khatvei na kikhemsak zawh leh nang mawhna hi pah lo a, nih vei sanga tam zaw na kikhem sak zawh leh midang mawhsakna dingin paulap na zonzon hangin nang hai man leh nangma mawhna hang liuliau hi bek hi. Ngia tuuvun silh leh tuu khentheihna dingin ngaihsutna khuak hong pia Pasian hi. Na khuak a siat khak ding lau a, sumbuk ah zuak sawm na hih kei buang leh sazuk in zatna ding mel nei loin a ki a puak ngaungau den keei bangin na luzang ah suk puak, to puak belbal kawikawi nawn kei in sanggam aw ....
Tu gun pen Computer or Technology Age kici ta a, kum zalom 21 hun hita ahih manin kha thu bek theih hun hilo a, leitung thupiangte zong i kan a, i theih ding kisam ta hi. Thu kan lo a tam luat manin democracy gamte ah politicians ten mipite khem nop sa lua-in nuamsa lua mahmah uh a, gam sunga khantohna piang tuam loin, nekgukna takgukna tawh kidim a, mipi ten phattuamna kingah zong nawn mel lo hi. Khutzung kuai a sim theih zah bekin hamphatna khempeuh luakmang uh a, a kampi bek uh tawh hong lungdamsak zo lai uh hi. Kha mangthang leh pawlpi sunga a tuute uh nangawn a awlmawh man lo i Sia nengneng teng peuh politicians tengin na bumhai zawsop in, politics uuk mah mahin a thei pen bangin a pau eueu ngam kitam mahmah hi.
Internet tun'na mun vive ah Zomite a om kitam ta ihih manin leitung thupiangsate tangthute (World History) leh tui hun-a leitung thupiangte (Contemporary Events) lim takin kanhuai ta hi. Tua loin upmawh thugen teng umsuk pah, haipih pah in, i mitdel sialkhau let den ding hi. I nute moman sanga tam man zaw Smartphone vive a tawi kitam ta ahih manin i phone ah LST apps download kim in, sim tantang leng pawl kikhen behna ding thu kimu lo ding a, thumanna leh cihtakna thu vive leh thuman lote khan'sihna leh cihmawhna a tuahna thute uh kimu ding a, Pasian' kammal kitel semsem ding hi. Leitung thupiang lim takin kan den leng gilpi leh min bek deih a awnawng politicians leh Sia nengneng ten hong khenkhen zo nawn lo ding uh a, pawlpi zong bawltawm bomb bangin upmawh loh kalin a puakkham bak bangin puakkhap behbeh nawn lo ding a, politiciante thugen khempeuh LST bangin ki-um khin pahpah nawn lo ding a, news kipost khempeuh kiselsel lo ding a, zaknop deuh tuam leh zakdah deuh tuam, up tuam leh up loh tuam seae cih bangin kikhenkhen nawn lo ding hi. Thuman leh man lo kan kisawm ding a, thuman thuzuau kikhentel thei pan ding hi.
Tu hun ciangin i thugente mihingte zakdahna ding sangin Pasian in a zakdah ding gen khak ding ka lau zaw a, mi khempeuh zaknop ding zuau bulomtang teng peuh mutmut sangin kuamah zak nop mel loh thuman leh Pasian' deihna tawh kituak ding leh genkhiat dinga kilawmte genkhiat ding pen ka hanciamna leh ka thu bullet khat hi zaw hi. Thu kigen khempeuh i up ma-in kan ltel masa in, lunggai dide masa phot ni. Siate gen khempeuh i up ma-in i Siate gente i LST deihna leh Pasian' deihna kituak hiam cih kan masa ni. Tua hi leh kikhial lo pen ding hi.
Thuman lo-a gamtatna leh hauhna tawh lawm ding tampi neih sangin thuman a lawm ding tawm bek neihna manpha zaw hi. Mi khempeuh na lungkimsak sawm leh na lawhsam den ding hi. Mi khempeuh zaknop ding leh phattuampih loh ding thu gengen sangin kuamah zak zop mel loh thuman gen a, khat leh nih beekin a phattuampih ding genkhiatna manpha zaw pek hi. A khial ngei lo ki-om lo a, khialhna panin a sin theite mi lawhcing i cihte hi. A tuk ngei lo ki-om lo a, a tuk ngei lote sangin tuk napi a thokik mipa thahat zaw-in kip zaw hi. I gamtatnasate ki-en pha kik ni. I gamtatna, i kampauna, i thu-upna, i thukhensatna, i thupha ngahte sia leh pha khen theihna, gamtat khuahei kilawm leh Kha thu lamsang (morally, ethically and spiritually) tawh a kituak hiam, a kilawm leh a man mah hiam? Khristian ngeina leh Pasian' deihna tawh a kituak mah hiam cih ki-en pha kik zaw ni. Maisakna deih vive leh a khial vive ihih manin gen khialh gen val omte kimai sak ni. Kideihsak luat manin hi zaw hi.
Khat vei lai....
Tua ahihna manin Zomite aw,
“Massah munah amah na ze-et uh bangin Topa na Pasian uh na ze-et nawn kei ding uh hi."

✍️Thang Khan Lian

No comments:

Post a Comment