I NGAIHSUTNA A TANGZAI LEH I THAWLNA LEH I GAM ZAI SEMSEM
Eimi sungah a tam zaw deihna hong thukimpih lo (dissent) a kalsuan a om khak ciangin lam man lah sawm ki-om lo a, democracy gengen in kutpihpih napi a pum zakdah a opposition voice, dissenting voice leh critical viewpoint limlim a om ciangin pum zakdah pah a, ciltang mek khaksak i bat den keei pen democracy deih lo ihihna kitel hi. Democracy i gen hangin a safety valve ding a nei lo ihi hi. Opposition voice om loin democracy koimah ah cidam lo a, democrazy suak hi.
Namdangte bek hi loin sung mah ah opposition pawl om napi tua kawmkal ah thahat semsemna ding leh thalakna dingin ngaihsun zaw in i nawksuak zo ciang bekin a picing kipawlna leh a picing minam kisuak zo pan ding hi. Kuamah langpan tham loh ihih ciangin a thulim lo, thusim tak mahmah lo, a papai hita hi hang cihna hi.
Ngaihsutna tuam nei a kalsuan a om ciangin Zomi minam tukna ding liang leh bah a tho zo nawn loin a mangthatna ding ahih kei liang leh i meetna ding leh phattuamna ding om lopi tua teng peuh i buaipih henhan sangin buaipih tak leh phattuampih dingte buaipih huai zaw kha hi. (i mainawt ut takpi leh). Tai kidemna ah mi khat bek tai loin tampi kidem a, a taipihte bek awlmawhpih a, a buaipih lua ten zawhna kung (finishing line) tun ding ngaihsutna nei man lo uh hi.
Ei makai lubawkte mahmahte lo buangin i minam minsiatna dingin hong kalsuanpih uh ahih kei buang leh self-styled makai nengnengte lel hangin Zomite mindaisak tuam lo ding hi. Minsiatna leh gensiatna thuak hanga si liang kiza ngei lo hi.
Zomite' kipumkhatna ding, khantohna ding, mainawtna ding sem lo, mindaisakna ding bek a makai hi pong ten nungzui nei lo ding uh ahih manin amau leh amau a kimindaisak tawm leh amau gam mah a neu seek behbeh hi lel uh hi. Kuama'n thapia se loin buaipih lua dah leng a laamto lo leh a kipawlpih kihi zaw ding hi ve aw. I pibawl luat, i thusim luat leh buaipih tham i sak luat ciangin amau zong a thupi leh a buaipih tham kisa in thangah semsem uh ahih manin tha a pia semsem i suah khak ding kidophuai zaw hi. Kuama'n thupisim lua lo zaw in buaipih lua pahpah kei leng huih let khiat ansi tawh hong kibang lel ding uh hi.
I ngaihsutna a zai semsem leh i thawlna leh i gam zai semsem, i ngaihsutna a kawcik semsem leh i thawlna leh i gam neu semsem hi. Tu hun in kumpi (government) lehdo a lawnthal vatvat zo leh thatang leh ngongtatna (force and violence) tawh government lawnthal den zo kipawlna om lo ahih manin government i langpan a, sovereign democratical process leh constitutional pai zia langpang a gamtangte' movement toi semsem zaw hi.
International law leh democracy ngeina leh Constitution tawh kituak a kalsuan movement bek khuasuak zo in, kip in kho zo bek hi. Zuih ding lampi leh ngaihsutna koi pen teel zawk ding hiam cih a teel siam leh khen siamsiam mi hampha hi. A gualzo khinsa leh a guallel khinsa, a mindai khinsa leh minphatna ngah khinsa, a a lawhsam khinsa leh lawhcing khinsa a suak kuamah om lo hi. Teel ding nei a suakkhia leh a piangkhia vive ihi hi.
Mi a tam zawk manin a nung uh mot zuih pah ken la, a dik a mante nung leh lampi man bek zui in. Tua hi leh na khial kei pen ding a, na kisikkik kei zaw ding hi.
✍️Thang Khan Lian


No comments:
Post a Comment