US NORTHEAST ''BOMB CYCLONE' IN NAWK, MI 16 SI TA
Jan. 5, 2017: US leilu-nisuahna lam modern history adingin khuavot huihpih lak panin a hatpen pawl a kigen in States sagih ah khuavot huihpi Hurricane category 1 tawh kikim "bomb cyclone" (blizzard zong ni dingin kisak cih mahmah) kici in nawk kipan taktak ta a, khuavot luat manin mi 16 si ta hi US flights 3,000 val ki-cancelled khin zo hi. Bomb cyclone kici pen technical term hi a, huihpi hatna/nawkna (storm pressure) naikal 24 sungin millibars 24 nuai lam a kiatsuk zawh ciangin bomb cyclone kici hi.
Zan in bomb cyclone hangin New England khuapite tupi pangte tuivot in nawk a, vukkhal dim phengphang pah hi. "Tuipi pang ah pai kei un," ci-in Boston National Weather Service in Twitter ah tuangsak hi. Zan nitak lamin tuihual sangna "tide gauge" kici Boston Harbor ah 15.1 feet in sang a, tua banga tuihual sang 1978 kum bekin na sang ngei hi. Bomb cyclone huihpi hatna 80 mph hi a, hat beh sem kha thei dingin ki-ummawh hi. New York ah vuk sahna letmat (inch) 10 pha ding a, Long Island ah letmat 12 in sah dingin kilamen hi. Ahih hangin khuahun genkhol (forecasters) ten New York ah letmat 8, Philadelphia ah letmat 8 in sah ding hi ci uh hi. Bomb cyclone hangin East Coast kiim tengah mei (electricity) ngawl mi 46,000 pha ta hi ci-in state nga sunga utility companies-te tung panin report kiza hi.
Boston Mayor Marty Walsh in khuamite kiangah kongzing lampite ah vuk kihemkhia nuam a, vut hepkhiat nawngkaisak dingin na mawtawte uh tawh hong pusuak kei un ci-in 12:30 am Jan 5 in a Twitter panin thu zasak hi. Bomb cyclone pen thakhat thu-in atmospheric pressure a kiam vat a, zan khat thu-in low-pressure system piangsak hi. Bomb cyclone hangin Quincy, Massachusetts, kongzing lampi khat vuk lui (icy river) suak hi. Zan bekin US flights (vanleng) 4,300 US flights ki-cancelled hi ci-in Flightaware.com. in ci hi. New York khuapi-a LaGuardia airport zan nitak lamin kihong kik a, JFK International zong kihong kik dingin kilamen hi. East Coast ah sangin za tampi kikhak a, vanzuakna mun sumbukte a van koihnate (grocery store shelves) ah van lei ding kimu zo loin awng in om uh hi.
"Huihpi nasia mahmah hi. Lamet loh tuak dingin kilamen un," ci-in NWS Boston office in a Twitter ah khahkhia hi. Connecticut ah Governor Dan Malloy in khuamite lampi ah om lo dingin kunh hi. Khuahun genkhol ten vuk letmat 6 in sah ding a, huih 50 mph in hat ding ahih manin mei kingah lo thei hi ci uh hi. Nitak lam news conference a neihna Governor Malloy in third-shift kumpi nasem (state employees) zan nitak in huihpi hat diak khit ciangin nasem ciah kik pan dingin thupia hi.
Virginia Gov. Terry McAuliffe in "state of emergency" pulak a, khuamite huihpi panin kikemkhol leh kithawisa-in om dingin zasak hi. Virginia nisuahna lamah vuk khepeek tum a sah kia dingin kilamen hi. "Vuk kiat nasiat luat manin khualzinna nawngkaina, mei mitna leh cidamna leh bitna ding panin dengdelna leh lauhuaina piang ding ahih manin kuapeuh kithawikhol in om un," ci-in McAuliffe kuapeuh kidawm dingin zasak khol hi. Khuavot leh vuk kia record-breaking temperatures kipat dingin kithawi ta hi.
Khuapi tuamtuamte ah record-breaking in vot ding hi ci-in CNN meteorologist Brandon Miller in ci hi. Tu nipi kal bei kuan (weekend) sung New York City leh Philadelphia 3 degrees in vot ding a, Boston ah 7 degrees below zero -- plus khepeek ciang dong vuk kia ding hi ci uh hi. Hong pet lianga huihvot (winds chills) votna pen tu kal bei ciangin minus 40 tung ding hi. Bomb cyclones pen leilu lamah huih vot leh hong pet lianga vot khuahun (icy temperatures) tawh kithuah peelmawh hi. Mars planet sangin tu-in US khuahun vot zaw hi ci uh hi. Bomb cyclone pen North America a huih vot leh Atlantic Ocean a huih lum a kitaihtuah/kinawktuah (collides) ciangin piang mun mahmah a, eastern Asia leh South America ah zong piang zel hi.
Bomb cyclone in tu lianin US Northeast nawk a, zan khat thu-in "bombogenesis" kici ahih kei leh naikal 24 sungin pressure 24 millibars nuai-ah kiasuk a, naikal 21 sungin 53 millibars in kisuk ahih manin manin a beisa history (tangthu) a bomb cyclone-te sangin pressure manlang zaw hi.
#Behlapna: Khuahun kilaih (Climate Change) i cih pen mi' up theih dinga kuphuaktawm, zuau thu (hoax) hi ci ngam leh climate leh weather khen thei lo a buai mi tam lo om laite lak panin US President Donald Trump kihel hi. Climate Change hoax hi ci-in Trump in gam 172 kipawlna in climate change leh global warming dona dingin US in sum tampi a mawkna in kipaai hi ci-in June 1, 2017 in Paris Climate Agreement panin US dokkhia ding hi ci-in pulakkhia a, official in US State Department in Aug. 4 in a kidokkhiatna pulak hi. A dokkhiat pen climate change dona dingin sum US piak ding a thawhkhiat nop loh zong hi a, kidokkhiat taktakna dingin thukham zuih ding (legal procedures) saupi om ahih manin ama' term bei khit ma US official takin kidokkhia thei lo ding hi.
US in a baihlam pen in Paris Climate Agreement Nov. 2019 in kidokkhia (withdrawal) sawm a, ahih hangin zum tawh paikan in kidokhiatna (officially exit) US presidential election kik ni November 4, 2020 khit ciangin bekin kidokkhia thei pan ding hi. Dec. 3 in zong Trump in gambeelte leh taitaite huhna ding a kipawlna UN Migrants and Refugee Pact panin US na dokkhia hi. Leitunga na lui, khuapi luite mun poimawhte leh siamsinna leh science lam laptohna dinga leitung kipawlna UNESCO panin zong Oct. 12 in US na dokkhia hi. Trump' hangin gambeel, galtai leh cimawh tampi leh leitung bup haksatna kum khat zong pha nai loin piang ta hi.
Climate change i cih in leitung bup satna "Global warming" bek piangsak lo a, thakhat thu-a khuahun kilaih vatna, vot luatna, vuk nasia tak-a kiatna, khuakheng (drought), guahtui a zuk hun lopi zu vat, guahtui tam luatna, upmawh hun lopi in mualmei/tangkang (volcano), ziinliing, leh adng dng tampi piangsak hi. 7:01 Dec. 28, 2017 in Trump in a Twitter ah, "Nisuahna (East) ah pen New Year's Eve adingin a votpen hun a ckiciamtehna tung kha ding hi. I gam lumsak (Global Warmining a genna) in khua vot hong huh kha thei ding a, gamdangte aa in hong huh lo ding hi. Tua dalna dingin trillion dollars kihumbit hi. Na kawng gak un," cih tuangsak bak hi. 6:33 am Jan. 3 in, "Boom cyclone in a theih loh hangin ama' bomb sangin kei bomb golzaw hi," cih tuangsak lemluam kik hi. 6:58 am Jan 3 in, "Big Baby, "Bomb Cyclone" in US 54 millibars tawh hong vau hi. Megaton bang zah hong kia hiam enkhia ni. Guallel/lawhsamte aw," cih tuangsak kik hi (a millibars gen zah zong man lo hi). US mite nuntakna 16 in luangkham ta a, Trump bel Kim Jong-un tawh kambeem in a kido loh sung nangawn climate change tawh kidona ding na mu veve hi. President khat leh khuahun tawh a kidona ngekngek ahi hi. Kua'n a zo tam?
Source: Vice News; Reuters; CNN, Business Insider; Wikipedia; www.un.org; VOA; Independent; Patheos; Wikipedia
@Thang Khan Lian #ZUNs

No comments:
Post a Comment