US FEDERAL SHUTDOWN BANG HANGA PIANG A, SHUTDOWN HANGIN BANG TENG NAWK KHA DING?
PART-II
PART-II
Jan. 22: US Congress ah immigration leh federal spending bill vote khiatna ah DACA tawh US gam lut sunmang neite (Dreamers) khangno 800,000te vai thukimna piang thei lo a, majority member nei Republicans party guallelhna (congressional stalemate) hangin Friday in federal government shutdown kici Trump' President zum tut kum khat cin' ni lianin piang hi.
Obama administration in DACA tawh kum cing lo mi 8,00,000 a lutsakte om theihna ding March kha ciangin bei ding a, DACA a phiat Trump in DACA hun ka sottoh beh kei ding a, kipuak kik ding hi ci hi. Democrats pen federal sum zatna ding (spending bill) ah DACA tawh lutte humbitna dingin thukhun (legislative measures) bawl ding kalh uh hi. Ahih hangin DACA tawh hong lutte humbitna ding thukhun a kibawl ding leh immigration Bill genna ah kihelsak a, kituah lohna lianpi pian'na omna US-Mexico gamgi ah kulbaang (wall) cian'na dingin sum zat ding hi ci-in Trump in kalh hi. Democrats ten kulhbaang cian'na ding Trump campaign kamciamna hi a, ko kamciamna hilo ahih manin Trump' kulhbang cian'na dingin immigration bill a sum kizang thei lo ding hi ci-in kikangtuah uh hi.
Democrats ten kulh cian'na dingin fund zat ding deih lo uh a, ahih hangin a Senate Majority Leader Chuck Schumer in hih kikan'tuahna vai thukimna a om theihna dingin kihona neih ding hi ci-in Trump tawh meeting a neih un kamkupna neikhawm uh hi. Ahih hangin Democrats ten DACA tawh lutte humbit ding a kalh uh Republicans ten nolh in puak kik ding hi ci-in pang uh hi. Hih banga thukimna a pian' theih loh ciangin a beisa kumte ah shutdown hangin federal government' sum zatna tam a beisak zaw leh US economy adingin supna lianpi piangsak federal shutdown hong piang hi.
‘Trump shutdown’: Obama administration hunin Affordable Care Act (Obamacare a kici zaw) a zat ding funding beisak a, Obamacare phiat ding Republicans ten a kalh manun Oct. 2013 in shutdown sawt pen ni 16 sung na om hi. Trump administration hun-a shutdown pen White House leh Republicans ten Democrats ngawh in, Senate ah a makai uh Schumer hang hi ci-in #SchumerShutdown ci uh hi. Schumer in, "Hih pen #TrumpShutdownhi. Shutdown pian' theihna dingin President Trump lo ngawh dinga kilawm zaw kuamah dang om lo hi," ci-in a Twitter ah tuangsak hi.
Immigration leh federal spending Bill passed theihna dingin vote 60 kisam a, ahih hangin Thursday vote khiatna ah Bill thukim a vote khia 50 bek pha hi. Senate ah tutna 100 a, Republican ten tutna 51 nei uh a, Democrats ten tutna 49 nei uh hi. Hih Bill kipassed thei hi leh Senate thukham bawl (lawmakers) ten 2018 in sum zatna ding kihona a neih theih tei sam hangun Senate in kha khat a sum zatna ding bill bawl theihna ding thuneihna ding hi. Bill vote khiatna cancer do a om senior Republican John McCain om loh banah Republicans Senators nga leh Democrats Senator nga ten a pan'na lam uh laih (switched) uh hi.
Republican leh Democratic ten Pizing (Monday) in government sum zatna bawl phat kikna dingin vote khiatna a neih kik ma uh Nipini (US Standard Time) in kihona nei kik dingun kilamen hi. Congress innpi nihte - House of Representation leh Senate ah Republicans ten Democrats sangin tutna tam zaw nei napi shutdown panin peng theihna dingin Bill vote khiatna ah guallelhna a ngahna uh leh Democrats tawh thukimna a bawl theih lohna uh pen Trump' administration kiciat lohna leh Trump' lungkhauh luat man bek hilo in populism a bulphuh luat man a shutdown piang ahi hi.
Friday in Democratic Schumer leh Trump in White House ah meeting a neih un thukimna nei thei dingun lametna lianpi om hi. Tua meeting hun-a a kamkupna uh a theihpih ulian khatin makai nih ten kihona a neihna uh Trump in Democratic ten a kalhna bangun DACA tawh lut 800,000 lak panin 700,000 khangno (undocumented immigrants; Dreamers kicite) humbit dingin thukimna nei uh a, Trump in US-Mexico ah kulhbaang cian'na ding sum leh security khauhsakna dingin Democrats ten sum zat ding ci-in a thukimna uh ngah hi ci hi. Ahih hangin a nitak in tua bang thukimna a neih uh hi napi Trump in conservative Republicans makaite a kimuhpih ciangin DACA vai thukimna na thukimpih lo uh ahih manin thukimna si hi.
Nung kalin Senate ah Democrats leh Republicans ten Deamers-te humbitna ding leh America gamgite ah gambeelte dalna dingin immigration enforcement a sum zat ding $ 2.7 billion zat dingin thukimna a neih hangun Trump in thukimpih lo hi. Hih thu hangin party nihte kikal ah kitelsiam lohna hong khang a, Senate ah Bill vote khiatna ah Bill vote ah 60 kisam lak panin vote 50 bek ngah uh ahih manin federal shutdown piang hi. Federal government funding Bill bawl kikna Feb. 16 kidal ahih manin thukimna a neih theih kei uh leh US khangthu adingin shutdown sawt pen hi ding a, US economy supna leh nasem tampi in sep ding a ngah lohna uh piangsak ding cihna hi.
Thukimna a neih theih mateng uh federal nisim nasepna (day-to-day operations) a tam zaw nawngkai ding a, financial regulators, siah dongte (tax collectors), scientists leh Pentagon a nautang sepna neite (civilian staffs) kihelin nasem thei loin om ding uh hi. Zanhal zingsang in Senate Majority Leader Mitch McConnell in geelna thak "new plan" kici bawl ding sawm a, tawlkhat sung sum zat theihna dingin phalna (temporary spending bill) Feb. 16 ma dong bawl theih loh ding ci-a om pen Feb. 8 in beisak dingin a geelna Democrats makaite kiangah luikhia hi. Ahih hangin Democrats ten nung kal-a ni li leh ni nga kikal sung bill bawl ding sotna hangin immigration thubuai ah party nih kikal ah kihona nasia sem neihna dingin hong nawh hi ci uh hi.
Washington khuapi-a sangsia kum 57 mi Dawn Gaither in, "Congress ten bill bawlna ding hun sotto in shutdown sung nasem loin om napi un sum ngah veve uh cih thu hi thei lo hi. I hih ding om na khat om pen hihte a taw uh suihsak a na sep sak ding hi," ci hi. Federal government nasem pension kum 65 mi Elke Schmacker in, "Ka pension sum ngahte leh health insurance ka ngahte hih shutdown hangin hong ki-eukhiatsak ding ka lunghimawh hi. Ka ip sung panin hih shutdown om hangin sum ka piak kisam kha ding hi cih kithei lo a, Obama hun-a shutdown om sung nangawnin na ka sem hi," ci hi.
Shutdown om hun sung ten nasemmi "non-essential employees" kici teng nasep ding nei loin tawlkhat sung maap;khawl (furloughed) ding uh a, tua ahih kei leh zong sum kipia loin tawlkhat sung khuan (temporary unpaid leave) kipia ding hi. Ahih hangin mipite bitna ding leh gambup bitna dingin police, galkapte leh traffic police ten nasem veve ding uh hi. A beisa hun-a shutdowns piang khinsate ah kumpi in nasem lo-a maapte sum a kilawm khat a piak mah bangin Trump administration in zong kipia ding hi ci hi. A kipiak hangin nasem lo leh pian'khiatsak (productivity) bangmah nei lopi-a nasep man piak ding cih pen kumpi adingin supna lianpi piangsak hi.
Defense Department in Friday in shutdown hangin Afghanistan gam leh Syria leh Iraq gamte ah ISte dona nawngkaisak lo ding hi ci hi. Ahih hangin Defense Chief James Mattis in shutdown sung teng US gal dona teembaw adingin sum zatna kipia zo lo ding a, gal vanleng teng lei-ah bawhcip ding uh hi ci hi. Tua loin White House a Trump administration ulian 1,715te lak panin 1,000 tawlkhat sung nasem loin om ding uh hi ci-in Friday in Trump administration in pulakkhia hi. Ahih hangin US Constitution tavuan nasepna ah Trump huh ding ulian bang zah hiam ten nasem ding uh a, Switzerland gam-a Davos khuapi-a World Economic Forum ah Trump kihel sawm hi.
#My take: Obama administration shutdown om lai-a Trump' kampau: "President in makaih zaa siamna neih loh manin shutdown piang hi. A party sunga Senators-te nangawn uk zo loin dei (room) sungah mi kaikhawm thei lo hi. Shutdown i cih President (Obama) thanemna hang hi," ci-in 2013 na ci hi. Obama in US President term nih (kum giat) sung Jan. 20, 2009 panin Jan.20, 2017 kikal na len hi. President a let a kum li leh kha kuana Oct. 1-16 kikal shutdown khat vei na om hi. Obama' thanemna leh makaih siam lohna hang tawh shutdown a kum nga cin'na dingin piang ahih leh a kum khat cin' ni a shutdown piang pah Trump makaih siam leh thahat pa a kici diam? US President-te tangthu (history) in hih thu mangngilh lo ding a, tawi tehna na nei ding hi. Kam in bel gen lah bangmah nei lo a, i kam beembem tawh i otot hilo in i sepkhiatna leh gamtatna tawh lahkhiatna panin i hihna midang ten na ciamteh hi.
Source: The Hindu; Reuters News Agency
@Thang Khan Lian #ZUNs
@Thang Khan Lian #ZUNs
Photo: Democrats Senator Corry Booker in Congress pua-a rally ah Friday in a thugen laitak

No comments:
Post a Comment