Saturday, 8 April 2017

TU ZAN CIANGIN TU KUM ADINGIN JUPITER LEITUNG PANIN A NAI OM PEN AH KIMU THEI DING

TU ZAN CIANGIN TU KUM ADINGIN JUPITER LEITUNG PANIN A NAI OM PEN AH KIMU THEI DING
April 8, 2017: Solar system kiim-a planet om teng lak panin a golpen ahi Jupiter kici tu zan ciangin 2017 adingin i teenna leitung tawh hong kinaih pen in om ding ahih manin a golna ngeina cia a i muh sangin a golzaw in van tung lam ente (skywatchers) leh Hubble Space Telescope in et theih ding hi. Jupiter ah huih gol mahmah "gas giant" kici om hi.
Jupiter pen a omna lehlam (opposition) lian ah a om laitak ahih manin Jupiter, leitung (Earth) leh ni (sun) tawh git tang (straight line) ah a om laitak uh ahi hi. I teenna leitung panin telescope zang loin mit bek tawh (naked eye) Mercury, Venus, March, Jupiter leh Saturn kimu thei den a, i teenna leitung panin Jupiter pen a ngeina mun ah a om ciangin ni panin van lehlam (opposite side) ah om ahih manin ni tum khit ma deuh in kimu thei a, zingsang ni suah ma deuh in tum zel hi. Leitung bup a leilu lam (Northern Hemisphere) a om khempeuh in tu zan tawntung van leitaw lam-a om "Spica" kicihna lian tungah mu thei ding uh hi. Spica kici pen Virgo kici aksi lom om khawmte lak panin a vakpha pen ahi hi.
NASA a planetary scientist Amy Simon in Space.com ten a interview na-ah tu zan ciangin Jupiter pen leitung tawh kinaih 415 million miles (668 million kilometers) bek ah hong om ding ahih manin Hubble telescope bangin en leng ni dang sangin a mel a kitel zaw in kimu thei ding hi ci hi. Tu zan ciangin van a om vakna a neih khempeuh lak panin vak pha pen ding ahih manin muhnop diak ding hi ci hi. Zan diakin Hubble telescope panin Jupiter a kimuhna ah a sungah mei honpi "cloud bands" kimu a, a sungah huihpi leh tuihual bangin khuahun (weather) om hi cih kimu thei hi ci hi.
Jupiter sungah huihpi 500 mph (800 km/h) a hat huih lompi/lianpi "wind giant" ahih kei leh "Jupiter's Great Red Spot" kici 1830 kum in zong kimu ngei a, hih huih lompi pen kum za khat val kimu thei hi. Tu zan in Jupiter' khapite (moons) zong telescope zang se loin kimu thei dinga, telescope neute (binoculars) tawh ki-en leh Jupiter' khapi golpen - Io, Europa, Ganymede leh Callisto tel tak leh siang takin kimu thei ding ahih manin vantung lam en nuamte adingin lawphuai mahmah hi ci-in Amy Simon in ci hi.
Jupiter:
Surface area : 6.1419×1010 km2 (leitung gangin 121.9 vei golzaw)
Volume : 1.4313×1015 km (1,321 Earths)
Mass : 1.8986×1027 kg (317.8 Earths, 1/1047 Sun)
Tu lian-a Juper lim pen a link panin kisave thei lo ahih manin a mu nuam ten hih a nuai-a link na mek un.
http://www.space.com/36400-jupiter-close-approach-hubble-te…
Source: Space.Com and Wikipedia
A tei: Thang Khan Lian 

No comments:

Post a Comment