Friday, 30 October 2015

“We make a living from what we get, We make a life by what we Give’’


“We make a living from what we get,We make a life by what we Give’’


One day, a poor boy who was selling goods from door to door to pay his way through school, found he had only one thin dime left, and he was hungry. He decided he would ask for a meal at the next house. However, he lost his nerve when a lovely young woman opened the door.

Instead of a meal he asked for a drink of water. She thought he looked hungry so brought him a large glass of milk. He drank it so slowly, and then asked, How much do I owe you?"
You don't owe me anything," she replied. "Mother has taught us never to accept pay for a kindness."

He said ... "Then I thank you from my heart."
As Howard Kelly left that house, he not only felt stronger physically, but his faith in God and man was strong also. He had been ready to give up and quit.
Many year's later that same young woman became critically ill. The local doctors were baffled. They finally sent her to the big city, where they called in specialists to study her rare disease.

Dr. Howard Kelly was called in for the consultation. When he heard the name of the town she came from, a strange light filled his eyes.

Immediately he rose and went down the hall of the hospital to her room.

Dressed in his doctor's gown he went in to see her. He recognized her at once.

He went back to the consultation room determined to do his best to save her life. From that day he gave special attention to her case.

After a long struggle, the battle was won.

Dr. Kelly requested the business office to pass the final bill to him for approval. He looked at it, then wrote something on the edge and the bill was sent to her room. She feared to open it, for she was sure it would take the rest of her life to pay for it all. Finally she looked, and something caught her attention on the side of the bill. She read these words ...

"Paid in full with one glass of milk"

(Signed) Dr. Howard Kelly.

Tears of joy flooded her eyes as her happy heart prayed: "Thank You, God, that Your love has spread broad through human hearts and hands."

“We make a living from what we get,
We make a life by what we Give’’

Howard Atwood Kelly (February 20, 1858 – January 12, 1943) was an American male gynecologist, one of the "Big Four" founding professors at the Johns Hopkins Hospital in Baltimore, Maryland. He is credited with establishing gynecology as a true specialty, by developing new surgical approaches to women only diseases and through pathological research. He was born at Camden, New Jersey and educated at the University of Pennsylvania, where he graduated B.A. in 1877 and M.D. in 1882. He was for some years a member of the faculty of medicine at McGill University. After completing his medical education, he went to Kensington where he choose to practice gynecology. Dr. Kelly visited the best surgeons of abdominal and pelvic operations in Europe before returning to the University of Pennsylvania. In 1888–89, he returned to the University of Pennsylvania, to become associate professor of obstetrics. While in Philadelphia he founded Kensington Hospital for Women.
In 1889 at the age of 31 he was hired to be the first professor of gynecology and obstetrics at Johns Hopkins University and gynecological surgeon at Johns Hopkins Hospital. The other "Big Four" founders were William Osler, Professor of Medicine, hired from Pennsylvania in 1889 as well; William Stewart Halsted, Professor of Surgery; and William H. Welch, Professor of Pathology. During his 30-year career at Hopkins he created new surgical approaches to women's diseases and invented numerous medical devices, including the cystoscope. He was one of the first to use radium to treat cancer, founding the Kelly Clinic in Baltimore, one of the country's leading centers for radiation therapy at that time. At Johns Hopkins, Kelly was responsible for organizing the courses, lectures, and clinical work for the medical students. In 1888–89, he returned to the University of Pennsylvania, to become associate professor of obstetrics. Some of Dr. Kelly’s notable contributions were using a wax-tipped catheter to detect ureteral calculi and altering the operation for an umbilical hernia. 

NA HOIH SEP DING CIMTAK KEI NI

NA HOIH SEP DING CIMTAK KEI NI

1870s lai-in sun khat sang naupang khat in a sangkahna a sum beite lohkikna ding newspaper zuakin inn khat khit inn khat-ah hong ban vak hi. Sun nisa nuai-ah van zuakin sawtpi hong pai khit ciangin tawl kisa-in tuiduh dangtak leh a gil hong kial mahmah a, a ip sung a sawk leh hamu (50 paise) pek khat bek na om sawnsawn hi. A sum neih teng tawh a khamkhop ding lah lei zo lo ahih manin, "Ka inn nawk kik pen ah nek ding khat beek ngen ning," ci'n thu khensatna hong nei hi.
Tua khit a sawt loin inn khat hong tung petmah a, a kong a kiuh ciangin nungak melhoih mahmah khat in kong hong hon' hi. A nungak hoihna teng leh a muinamna teng a muh tak ciangin nek ding an a nget ding a maizum tha hong suak ahih manin dawn ding tui siang hai khat bek ngen ngam hi. Ahih hangin tua nungaknu in gilkial dingin ummawh ahih manin tui hong tawi loin bawngnawi hong tawi hi. A lungdam banah maizum leh kisuanglah thuah khawmin damdamin tua bawngnawi dawn a, a dawn khit ciangin, "Na bawngnawi man dingin bang zah kong piak kisam ding hiam?" ci-in dong hi. Nungaknu in,"Bangmah nong piak ding kisam lo hi, ka nu'n na hoih nasep peuhpeuh ciangin a man na siik kik kei in hong ci hi," ci'n dawng kik hi. Tangvalnopa'n zong, "Lungdam lua ing, tua ahih leh ka lungsim tawng panin ka lungdamna hong ko kik phapha ing," ci-in paisan hi.
Tua tangvalno min pen Howard Kelly hi. Tua inn a nusiat khit nungin mite tung panin hoihna leh citna a ngahna hangin a sangkah khawl utna lungsim leh a thanemna leh lungkiatna teng hong bei a, Pasian leh mite a muanna hong khang semsem hi. Howard Kelly in a laisimna ah nakpi takin hong hanciam in siavuan hong zo khia ngawnngaw hi.
Tua khit zawh kum sawtpi khit nungin tua nungakno in siavuan dangte in a theih zawh loh leh matkhiat zawh loh natna khat hong ngah in damlohna hong tuak hi. A khua uh-a siavuante in a kep leh khoi ding zia a theih nawn loh uh ciangin khuapi lianzaw leh zato inn hoihzaw khat-ah hong puak uh hi. Tua zato ah Dr. Howard Kelly in na sem kha a, tua nu kem dingin zato inn uliante in amah hong seh uh hi. Dr. Howard Kelly in damlo numei' teen'na khua min a zak phetin a siavuan puansilhte silh in tuanu lupna dei sung va manawh pah hi. A muh phetin hun khat lai-in a gilkial mahmah ni-in bawngnawi pia nu ahih lam lam thei pah hi.
Lim takin a velcian khit ciangin Consultation room ah ciahkik in a siamna teng siit loin tua nu natna bang nam hi peuhmah ding hiam ci-inn lim takin hong sit pha a, a damsakna dingin nakpi takin hanciam hi. Hun sawtpi a kep khit nungin a hanciamnate hangin tua nu hong dam siang kik bilbel hi.
Dr. Howard Kelly in zato lumte sumbei saite zum - business office zum sunga tute kiangah bang zah bei ding hiam, ci-inn a dot khit ciangin a sum bei zah ki-atna nuai-ah a suai a kai hi. Tua khit ciangin tua lai-a damlo a kep a khoi nungak kiangah pia dingin nasemte sawl hi. Sum bei zah ki-atna lai hong tung ahih manin tua nu in, "Ka nuntak sung ka lohkhop pha ding ai ve maw?" ci-in a lai zong hong ngam lo sasa in liing keuhkeuh kawmin en in damdam in hong hi. A sum bei zah lim takin a et suksuk khit ciangin a nuai-ah laimal tomcik khat kigelh a, a nuai-ah suai na kikai hi. Tua laimal kigelhin a mit leh a ngaihsutna khempeuh la-in lamdangsakna tawh kidim hi.
A zato lup hun sungin a kikep kikhoihna in a sum bei zahte kiciamtehna a nuai gual-ah hih bangin na ki-at hi:
"NA BAWNGNAWI HAIKHAT IN NA KIKHOINA IN SUM BEI KHEMPEUH LOHKIK KHIN ZO HI."
~HOWARD KELLY
cih na ki-at hi. Hih laimalte en kik phapha in lungdamna luankhi tawh kidim a, "Topa aw, na hoihna tawh mite khut leh lungsim lawngin ka tungah nong tun' kiksak manin nuam lua ing," ci'n Pasian' min phatin lungdam thu ko hi.
Na hoih sep ding cimtak kei ni, lungkia loin i sep nak leh a hun ciangin thaman i ngah peelmawh ding hi. I ngahna panin i nuntakna ding i muh lawh hi. Ahih hangin i piak khiatna panin mi dangte nuntak theihna ding lampi i sial sak hi". Ngahna sangin piakna ah thupha om zaw hi!!
DR. HOWARD THU TOMKIM:
Dr. Howard Atwood Kelly pen Camden, New Jersey ah February 20, 1858 in piang a, January 12, 1943 in si hi. University of Pennsylvania ah na khangkhia a, University of Pennsylvania panin B.A. 1887 in zo a, 1882 in M.D. na zo kik hi. M.D. a man khitin McGill University ah faculty of medicine ah tawl khat sung sem hi. Medical lamsang sinna a man khit ciangin Kensington ah pai-in numeite' natna lam tawh kisai sinna gynecology kici sin hi. Dr. Kelly in Europe ah a zinna panin taai, dip leh zunbu kiim at siam siavuan tampi va kimuhpih a, tua khitin 1888–89 University of Pennsylvania ah hong ciahkik khitin nau neite dingte zatui leh a atna lam tawh kisai obstetrict kici ah associate professor hong sem hi. Philadelphia ah a om sungin Kensington Hospital for Women kici phuankhia hi.
Dr. Howard Kelly pen America gam adingin numei natna tawh kisai lamsang siavuan (gynecologist) minthang mahmah ahi hi. Baltimore, Maryland a Johns Hopkins Hospital phuankhia mi lite lakah kihel a, "one of the "Big Four" founding professors at the Johns Hopkins Hospital in Baltimore, Maryland" ci-in a min kiciamteh hi. Gynecology lamsangah siam mahmah a, kuamah muhkhiat zawh loh natna tampi pathological research kici zangin damsak hi.
Kum 31 bek a phak -1889 kum in Johns Hopkins Hospital in Johns Hopkins University and gynecological surgeon kici ah gynecology and obstetrics ah professor dingin guai uh hi. Hih Johns Hopkins Hospital phuankhia "Big Four" kicite pen - 1889 kum in Professor of Medicine dingin a kiguai, Pennsylvania khuami William Osler, William Stewart Halsted (Professor of Surgery), William H. Welch (Professor of Pathology) leh Howard Kelly ahi hi.
Howard Kelly in hih munah kum 30 a sep sungin numei natna at ding zia nam tuamtuam leh a van zat ding nam tuamtuam mukhia a, tuate lakah cystoscope leh zun tha thei lote pipe zangin a zunbu panun khiahkhiatna (catheter) zong kihel hi. Cancer natna neite kepna dingin radium a zang masa penpa hi a, Baltimore ah tua hun lai-in radio therapy minthang penin a kigen Kelly Clinic kici zong phuankhia hi.
I ngahna panin eima nuntakna ding i muh lawh hi a, ahih hangin i piak khiatna panin mi dang ten a nuntak theihna dinguh muh lawh uh a, i piak khiatna panin mi dangte a nuntakna theihna ding uh lampi i sial sak hi.
"Mi khatpeuh in ama leitung pumpi deihna khaici a vawh leh sihna ngah ding a, Kha Siangtho deihna khaici a vawh leh Kha Siangtho tung panin nuntak tawntungna ngah ding hi. Tua ahih manin na hoih sepding cimtak kei ni. Lungkia loin i sep nak leh a hun ciangin thaman i ngah ding hi. Tua ahih ciangin hun hoih i ngah simin mi dangte tungah a hoihin i gamta ding a, a diakdiakin thu upna sungah i innkuanpihte khempeuh tungah i hoih gamtat ding i phawk ding hi." (Galati 6:8-10)
@ Thang Khan Lian #ZUNs reports
References: Birthstory.net and Wikipedia


Wednesday, 28 October 2015

CHRISTIANTE PEN GALVIL A DUTY GIGE AHI HI


CHRISTIANTE PEN GALVIL A DUTY GIGE AHI HI
Oct. 28, 2015: European Airlines a kihon’ cil ni in, tua vanleng sungah thu-um tangvalno khat zong first class section ah tuang hi. First class section dei sungah a kihih ngei bangin vanleng sunga nasemnu (air hostess) in dawn ding zu san hai khat hong tawi in, tua tangvalnopa zong va pia hi. Zu ahih manin tangvalpa’n aw neem takin na nial hi. Vanleng a nasemnu a sawt loin hong pai kik in zu hong tawi kik leuleu a, a kilawm mahmah kuang sungah zu koih in tangvalpa va pia kik nawn leuleu hi. Ahih hangin tangvalpa’n kam damin, “Hong maisak in, ken zu dawn ngei lo hi’ng,” ci’n na nial leuleu hi.
Vangleng nasemnu'n zong lamdangsa lua in vanleng sunga ulian -managerpa kiangah hih thu va ko hi. Managerpa'n zong kuang kilawm zaw khat sungah a zu koih in, a kilawmsakna dingin a zu hai kiim ah paak koih dimdiam in amahmah in hong tawi in va pia hi. Ahih hangin tangvalpa'n na nial leuleu in, “Kei pen thu-um mi khat ka hih manin zu dawn lo hi’ng na ci kik hi. Na nial kik mawk ahih manin managerpa zong lamdangsak leh kisuanlah thuah kawmin, “Lawm aw, hih zu leh, a hai leh a kuang kilawm sa lo na hiam? Ahih kei leh ka nasep zia uh siangtho sa zo lo na hiam? Ahih kei leh cit lahna nei ka hi uh hiam?” ci’n lamdangsakna lianpi tawh dongin hong dawnsak ta peuh in, a man bei hi lel hilo ahi hiam? Dawn in la, kilungnuam sak hoh in ci’n a dawnna dingin kun ngaungau hi.
A managerpa in a dawnna dingin kun teitei ahih manin tangvalnopa in zong, “Tua nong cih teitei leh vanleng hawlpa va dawnsak masa in, managerpa aw’’ na ci hi. Managerpa’n “Bang hangin vanleng hawlpa’n zu dawn zenzen ding ding ahi hiam? Amah pen vanleng hawl a nasem lai (duty) ahi hi. Dawn mawk leh hih vanleng hong kiatpih dinga, a sunga tuang khempeuh in i nuntakna suplawh ding hilo i hi hiam?” ci’n dawng kik hi.

Tangvalnopa zong a mit panin khitui hong taak keuhkeuh in, “Managerpu aw, kei zong Christian ka hi hi, ka UPNA ka kepcing tawntung theihna dingin galvil tawntung a DUTY den ka hi hi. Tua ahih manin hih zu dawn leng ka NUNTAKNA leh ka kha ka suplawh ding a, hell sungah hong kiatpih ding hi. Kei pen a tawntungin gal a vil den, 100% duty tawntung ka hihi,” ci'n kam khum takin dawng kik hi.

Thursday, 22 October 2015

2025 CIANGIN PAKISTAN NUCLEAR GALVAN A HAU PEN 5 NA HI DING

2025 CIANGIN PAKISTAN NUCLEAR GALVAN A HAU PEN 5 NA HI DING
Oct. 22, 2015: US think-tank ten report a piakna uah Pakistan in nuclear galvan 'warheads' kum 10 khit ciangin 250 kiim nei ding uh hi cin gen uh hi. Pakistan in 2011 in nuclear warheads 90-110 kikal bek nei a, tu lianin
110-130 kiim nei ding hi cin Bulletin of the Atomic Scientists in suaksak hi.
Pakistan in nuclear galvan bawlna dingin a kizang plutonium bawlna reactors 4 leh uranium bawlna a neihte uh kum 10 sungin beh lap ding nakpi takin hanciam uh hi cin Bulletin of the Atomic Scientists in gen beh hi. Ahih hangin hih a beh lapna/khansakna ding un a kisam tam mahmah ahih manin baih lo ding hi ci leuleu hi.
Bulletin of the Atomic Scientists gelh Hans M. Kristensen leh Robert S. Norris in Pakistan in Indiate neih sangin a tam zaw neih ding hanciam a, India in zong bawl behbeh lai ding ahih manin India in a neih ding zah kithei zo lo hi cin gen hi. Ahih hangin Pakistan in tu bangin a hanciam leh 2025 ciangin nuclear warhead 220- 250 kiim nei zo kha ding hi cin gen uh a, ahih hangin India in bang zah nei dinga, gam dang ten bang zah nei ding hiam cih gen beh lo uh hi.
Pakistan in tu lianin a kizang thei ding nuclear galvan pua thei ballastic missile (operational nuclear-capable ballistic missiles) guk leh zawh nai loh under-development — short-range Shaheen-1A khat leh medium-range Shaheen-3 khat nei hi. Tua banah Pakistan in tu in cruise missiles thak nih - ground-launched Babur (Hatf—7) leh air-launched Ra’ad (Hatf—8) a bawl laitak uh ahi hi. Pakistan in tuinuai teembaw (submarines) a zat theih dingin nulear galvan pua thei ding cruise missile zong a bawl laitak uh ahi hi.
-The Hindu

Tuesday, 20 October 2015

NU IN A TANU' MOPAWINI-A A KAM VAIKHAK


NU IN A TANU' MOPAWINI-A A KAM VAIKHAK

Ka tanu aw, tu-in pasal nei na hi ta a, a sawt loin nang zong NU nong suak pah ta ding hi.
Innsung nasep tuamtuam leh an huan ding dan, pasalte zahtak ding dan, a kisap hun ciangin na hehna gen khiat ding dan kong hilhnate hong theihpih dingin Pasian pen i kal ah i teci ahi hi. Kong hilhna bangin na gamtat nuam kei leh nang zong kei bangin a khangham "NU'' na hi ta hi.

Tu in nang pen tanu ci'n kong ciamteh nawn kei a, NUPI khat hi ci'n kong ciamteh ta hi.
Ka tanu aw, en in hih na pasal hilo hiam? Amah pen a cingkam, lungduai mahmah mi hi ahi hi. Ahih hangin a mi lungduai hi ci'n hamphatna la in pheng om kei in.

Ka tanu aw, na pasal heh theihna dingin a sunga humpi kual na phawn khak lohna ding kidawm mahmah in.

Ka tanu aw, ka tal a meima pawn na mu hiam? Na pa' hong ciamtehna ahi hi. Pheng pau in, ka ut bangbangin ka gamtat hangin kam khat beek zong hong tai ngei lo hi. Ahih hangin ni khat a nasepna panin lungnuam mel loin hong ciah a, kam kilawm lo tawh ka hopih khak manin a tup loh pi-in khat vei bek hong tupna pawn ahi hi.

Ka tanu aw, pasalte ten "Hih zo/thei kei ni teh" cih kammal pen khum sa lo uh hi. Na lametna sangin a thupi zaw hih theihna ding lungsim nei uh a, siatna panin nang hong kem ding hi.

Ka tanu aw, kitelkhialhna leh kitotna a pian' khak ciangin tui dawn kisin in. Tui na kam sungah om leh pau khia thei lo ding na hih manin pheng pau khiatna ding panin hong dal ding hi.

Tu in innkuan nih a nei na suak ta a, na kampha mahmah hi. I inn sunga na hih bangin thuak zawhna leh mi theihsiamna cihte len kip in. Mi dangte' tate muak ding dan kisin le teh tua naupang ten na sabuai itna tawh tawh hong dim ding uh hi.

Hua baang a beel lian kikhai na mu hiam? Ta ka neih ma-in naupang nek ding nei lote an ding ka huansakna beel ahi hi. Lengla muak den in la, piak ding na neih kei leh zong tuisik hai khat beek pia in. Deidantuam leh khentuam kuamah nei kei in. Na lutna innsung a kikhenkhamsak suak kei in la, a kitawngte a gawmkhawm in pang den zaw in.

Mi dangte zawngkhalna, thanemna leh nesep neu nonote pahtak dan kisin le teh amau zong thangah in a tangzai zaw leh a thupi zaw na hong sem khia zo ding uh hi.

Tu ni-in mopawi puan na sih hi. Ahih hangin na silh beh lai ding a kisam khat om lai hi. Tua pen PICIN'NA puan ahi hi. Ken zong tua ka na silh a, nang zong na silh ding ahi hi.

Kitheihsiam lohna hangin na kitot khak ciang un na nung lamah hong ciah kik kei in la, na innsung mah ah bawl hoih ding hanciam in la, innsung nuam a nuntak theih ding hanciam in bawl ding hahkat in nei pen in.

Ken zong innsung nuam khat ka bawl khin zo a, na pa'n zong nuamsa in lungkim mahmah ahih manin lunggulh dang nei tuan lo hi.

Pasal ten an duh uh hi. Sabuai tunga an kilui leh lupna tunga an kilui lunggulh khawm uh hi. A kisap hun uh ciangin pia khial ngei kei in la, kitotna hang peuh paulam in ngawlsak kha ngei kei in.

Kong hilhnate a kicin' zoh kei leh tampi sin beh lai in.

Thursday, 15 October 2015

HEAR WHAT A MOTHER TOLD HER DAUGHTER ON HER WEDDING DAY

HEAR WHAT A MOTHER TOLD HER DAUGHTER ON HER WEDDING DAY

My daughter, you are now a wife and
soon you'll be become a mother too.
God bear me witness
that I taught you how to cook and do
other house chores. I taught you to
respect men and to explain your anger
when necessary but if you do otherwise,
i know you, not as a
daughter but as
my fellow woman.
My daughter, you see this your
husband? He is a gentleman but don't
take advantage of that.
Don't bring out the beast in him. My
daughter, you see this mark on my
forehead? Your father gave it to me.
He tolerated me every time
but on that day, He came unexpectedly. 
It wasn't his intention but i dared him 
and he hit me just once.
My daughter, Men hate it when you
use the word "YOU CAN'T DO IT".
He sure can do more than
but he's just protecting you from harm.
My daughter, whenever there is an
argument or misunderstanding,
try drinking water. You can't
talk when you have water in your mouth.
Now, you have two families. You are
very lucky. Tolerate and appreciate them
just as you did here.
Learn to welcome other people's kids
and soon, children will surround your
table with love.
You see that my big pot? I bought it
when i still had no child but i always cooked with
it to feed those children who had nothing to eat.
Learn to show hospitality. Welcome a visitor and
at least, offer a glass of water. Don't discriminate.
Don't shatter your husband's family.
instead, bring them together.
Learn to appreciate little efforts and
soon, they'll learn to do more.
Today, you are wearing a wedding
gown and you look so beautiful in it but there is still
another gown you need to wear.That is the MATERNITY gown.
I wore it and you shall wear your's too.
When you have a misunderstanding,
don't come back here. Sort things out and build a happy home.
I built mine and your father enjoyed me.
Men like food.They like both the kitchen food and the BEDROOM food. 
Don't deny him any of the food all because you had an argument.
If the ones i taught you are not enough,
learn more!

Wednesday, 7 October 2015

A NIAM PEN PAN A SANG PEN A TUNG MI 4 TE:

A NIAM PEN PAN A SANG PEN A TUNG MI LITE:


A niam penpen nasem a sep hangin a niam din munah om den ning cih a ngaihsun ngei lo a ettehhuai mi 4te thu ka zak leh ka sim khakna tungtawn panin khangthakte' ading thalakhuai sa ka hih manin hong hawm sawn nuam ing.

1. USA kumpi (president) a 41na George. H.W. Bush pen kumpi a suah ma-in kumpi dingin mi ten a lam-et ma a thupiang khat sutsuk ni. Billy Graham pulpit tungah a kah ding ciangin a khedap suahin thugen zel hi. A khedap a suah simin H.W. Bush in Billy Graham' pulpit tung panin a tuak suk teh a khedap a bulh nopna dingin na koihsak linlian den hi. Kuamah sawl zong hilo hi.

Billy Graham in a khedap hoih takin a kikoih lam hun khat teh hong theih teh mipi tampi mai-ah ka khedap bulh theih lianlian dingin hong koihsak khat om den hi. Kua hiam a cih leh pawlpi makai khat in George H.W. Bush hi a cih leh pulpit tungah kai to in Billy Graham in, "Pasian in USA President suaksak ding hi," ci hi. A cih lai takin kuamah in kumpi a suak dingin lam-et ngam nai lo hi.

2. Brazil kumpi a 35na Luiz Inacio da Silva kici pa pen innkuan gentheih haksatna tawh kidim ahih manin sang gina zong kah lo hi. A nek ding zongin lamgei ah mite khedap nul zelin, a nul ding om kei leh annek ding nei lo zel hi.

Khatvei mihaupa kiangah a lawmte nih tawh khedap nulsak dingin hong ngen uh hi. Tua ni pen mihaupa in pek nih kong pia ding a cih tawh a lawmta teng un lawp mahmah uh hi. Khatpa in, "Kei na khedap hong nulsak in, ka nek ding om lo hi," ci hi. A khatpa in, "Kei hong nulsakin, ka innkuan kivakna ding uh om lo hi," ci hi. Luiz Inacio da Silva in, " Kei hong nulsak lecin ka lawmte nih ka hawmsak ding hi," ci hi. Mihaupa in amah nulsak in sum pek nih pia a, ama'n a lawm nihte hawmsak pah hi. Tua hun lai takin khedap a nul lel naupang thum teng lak-ah khat pen kumpi suak dingin kuamah in lamen het lo ding hi.

3. William Carey i cih India ah Pasian thuphuak missionary a lut masa pawl ahi hi. India a tung cil in khedap khui kawikawi kawmin Pasian thu gen pih zel hi. A niam penpen khedap khui panin na sep hong kipan hi.
A tawptawpna ah Pasian thu mite in hong um bek tham loh Lai Siangtho Sanginn thupi mun tuamtuam ah nei lai hi. India gam sung a om minam tampite' lai ding bawlsakin, ngeina hoih lo nupa a pasal a sih leh a zi tawh hingtangin kihalkhawm (Sati system) cihte a beisakpa zong ahi hi. A sihin kum 72 pha hi.

4. Johan in, " Keima nunga hong paipa khedap khausut ding nangawnin ka kilawm kei hi," ci hi. Hih zah dongin kiniamkhiatna pen thuklut ka sa mahmah hi.

Kiniamkhiatna pen niamna hi zenzen lo hi. Kiniamkhiatna a nei ngam mi khat a sang penpen dinmun tupna a nei ngam mite na hi zel hi. Kiniamkhiatna a neihna tawh hong din' khawl lo uh a, maban a zom toto mite lawhcing na hi uh hi. A niam pen dinmun a sem mi khat neu muh pah ding hi zenzen lo hi.

Nuntak tualniam i hih lam kiphawkin, tua tawh din' khawlkhawl loin a sang zaw-ah a tung thei ding maban khat a nei hi ing cih khangthakte'n i tel ding thupi sa ing. Ettehtheih dingin a beisa mipil mihau ulian tampite' thu kan cian leng a tualniam dinmun panin tha a la ngam mite na hi uh hi.
-Thawn Tuang




Thang Khan Lian's photo.