Friday, 26 August 2016

BRUCE OLSON’ TANGTHU TOM KIM

BRUCE OLSON’ TANGTHU TOM KIM

THUPATNA:
Bruce Olson pen November 10, 1941 in piang a, Scandinavian American Christian ahi hi. Colombia len Venezuela gam-a minam huham mahmaha kigen Motilone Indians kicite kiangah Lungdamna Thu puakpa hi ci-in kiciamteh hi. November 10, 1941 in Saint Paul, Minnesota, US ah suak a, Marcus Olson leh Inga Olson’ tapa nihte lak panin a nihna ahi hi. Olson’ pa Marcus pen investment banker hi a, a nu pen khua leh tui adingin nasem mi (socialite) ahi hi. Olson pen a neu tunga kipanin pau tuamtuam siam baih mahmah a, Greek leh Latin pau sin in, siam mahmah hi. Kum 14 a phakin Thuciam Thak sung a simna hangin Khristiante pen suah kik (piangthak) loh phamawh hi cih hong tel hi. Ahih hangin Pasian pen a khauhpai mahmah, thukhen ziauziaupa hi cih ngaihsutna hong nei a, Lutheran Pawlte nakpi takin hong langpan’ hi.  Nitak khat Luka 19:10 -  “Bang hang hiam cih leh a mangthangte a zong ding leh a honkhia dingin Mihing Tapa a hong pai ahi hi,” cih hong sim kha hi. Tua nitakin Pasian’  hopihna za a, a mawhna hangin Pasian tawh kikhen leh a mangthang ahihna hong kitel hi. Tua khitin Pasian in Amah zong dingin a bawlsa mihingte a deihna thu hong tel semsem a, tua nitak mahin Jesu kiangah ki-ap in, Jesu in a nungzuite’ tungah lungdamna leh lungnopna a piakte ama’ tungah a piakna dingin ngen hi. Jesu kiangah Pasian deihna leh lungkimna banga gamta mi ka hih theihna dingin hong huh in ci-in zong thu ngetna nei hi. Tua khit nungsang a nuntakna hong kikheel ta hi.

MISSIONARY DINGIN A KUANNA:

Bruce Olson pen mi mawkmawk khat hi-in Pasian zahtak a, a thu mang ahih manin a na sem dingin hong kipia a, missionary a sepna ah eite adingin sin ding tampi om hi. Naupang cik ahih lai-in Jesu a Honpa dingin sang a, kum 16 ahih a kipanin America simlam gam a teng nam mawl ten Pasian amuhna dingun thungen in amau tawh kisai thu kan den hi. 1961, amah kum 19 a cin kumin Lai Siangtho Johan 4:35 sung a simna panin Topa in missionary dinga deih ahi cih kitheihna nei a, tua a kipanin Pasian nasem dingin khensatna nei hi. A nu leh pa in lemsakpih lo hi napi in Dollar 70 bek tawh Venezuala zuanin zinkhia hi. A sumte bei pah ahih manin a nisim taksapte ngahna dingin Pasian tung bekah kinga hi.

Pasian in Karasal khuapi ah pai dinga sawl hi-in theihna nei a, kamphathuai takin tua gam-a Health Minister tawh hong kimukha in minister in sepna khat pia a, Karasal ah a om sungin Spanish pau sin hi. Tua munah a om sung mahin Modilone minam lauhuai mahmahte’ thu hong thei in, amau laka Pasian na sep ding hong khensat ta hi.

Theih kholh lohin Venezuala a gamdang mi om khempeuh in Venezuala nutsiatna ding kumpi lam pan thupiak khat hong om hi. Olson in a cihna ding thei loin lungkham mahmah in a om laitakin tua gam a President pa’ personal secretary a sem Irvin kicipa tawh hong kimukha uh a, tua mipa huhna tawh South America gamah om a namniam leh nammawlte’ laka missionary sep theihna ding phalna hong ngah hi. Ni bang zah hiam hong bei khit ciangin tangkhat kisa-in a nasepna ah a huh leh makaih ding kuamah nei lo ahih lam hong
kithei hi.

Ahi zongin lungkia loin tua singnuai gammial lakah Modilone minamte zong dingin hong kipan khia in zan mial gamsa thawm tam mahmahna munah zan hun hong zang ta hi.
Zing khua hong vak ciangin a zinna sunzom in mualtung-ah kah to-a, tua panin a khuadak leh a nuai-a mun zaang ah buk neu cikcik bangzah hiam mu hi. Thanuam takin thungetna tawh tuamun lam zuan in pai hi. Tua khua-a hausapa leh khangnoteng sabeng-a kuan uh ahih manin numei, naupang leh teeksiate bek inn ah om uh a, sabeng a na kuankhia lo uh hi le uh tuamun a tun ma pekin gu tawh kithuah thaltang in Olson kaplum khin ding uh hi. Tua khua-a tun phet in a tamngai lakhia in mut a, tua a tamngai mut ging a zak ciangin tua mun-a teeng putek khatin zong ama tamngai saguh a kibawl hong lakhia in hong mut hi. Nai kal tampi sung a nih un tamngai mut khawm uh a, putek in nek ding vaimim leh dawn ding ‘chichi’ a cih uh pia hi.

A zing ciangin tua khua hausapa sabeng a kuan hong tung hi. Ama’n Olson thah sawm pah
a, ahi zongin tua putek in phal lo hi. Tamngai mut thei mi khat pen thah ding hilo hi ci-in gen hi. Tua putek in a innsung ah lutpih in tuasan ah a tute (grandsons) 4 damlo in om uh a, Olson in amaute adingin thungen in penicillin za tawh sun in, a vek un hong damsiang uh ahih manin Olson tua khua-ah hong tallang mahmah pah hi. Bang tan hiam zawh ciangin a zonzon Modilone namte hilo uh hi cih hong thei a, minam dang Hakos kicite ana hi uh hi. A zing ciangin Modilone minamte zong dingin hong kipankhia leuleu a, tangvalno khat in zui
hi. Gamsung singkung sah mahmahna mun lamah paipih in, Modilone minamte’ lampi hilh in tua pan in tangvalno in nusia hi. Tua tangvalno in a nutsiat zawh phet in thaltang khat in a
pheipi hong kha pah hi. Khua phawk loin kipuk pah hi. A hong khanlawh ciangin teipi
tawi khangno bangzah hiam amah umkual a omte mu a, khangnote’ lak-a khat in a teipi tawh dawt lup hong sawm hi. Ahih hangin mi khat in phal loin a khua hausapa buk sungah paipih uh hi. Kamphathuai takin tua hun in hausapa sabeng a kuan ahih manin tua buk sungah lopa a kibawl luai khat-ah koih in nusia uh a, hausapa hong tun ngakin tua munah ni nih om hi. Tua munah a om sungin gilna in hong damlo a, ahi zongin zan lai-in tua mun pan paikhia in tai 10 a gamla luipiau khat hong tung hi. Gim gawp ahih manin sibup a, sabeng a pai mi pawl khat in tuak kha uh ahih manin Zato inn tun uh hi. Kal nih zawhin hong hat kik in Modilone minamte zong dingin hong kipankhia leuleu hi.

Khua khat hong tungin tua minamte in amah a saan theihna dingun lampi ah a vangkim in letsong koih a, ni bang zah hiam zawhin a va et leh tua a letsong koihte na kila in tua munah puanza phelnih kisuah leh singgui nam khat tua minamte in a nek uh ‘yuga’ a kici nih na om hi.

A ZONZON’ MIDOLONE MINAMTE KIANG A TUN’NA:

A zing kik ciangin Olson tua munah va pai leuleu a, tangval 5 thal tawi va mu hi. A thal tawi uh a muh ciangin Olson kileh sawm in kihei a, ahih hangin tua tangvalte a dinna ngei uh ah ding uh a muh ciangin Olson in tua minamte ciin’ dan in amau mai-etna in a mitkhu tung ling sak lauhlauh a, tua phet in tangvalte in nuihmai takin amah va naih uh hi. Bang pen gen hiam cih thei tuan loin Olson in Modilone pau in bang hiam gen a, hih mun a va phak masak lai a Modilone mite’ kihona a zak a lotngah ahi hi. A kampauna in khua hausapa tawh kimuh ut ahihna tua tangvalte in thei uh ahih manun paipih uh a, lamkal ah sinna(jaundice) n hong dam loin sibup leuleu a, tangval ten pua in paipih uh hi. Modilone minamte up danin mi khat peuh ama tenna mun hi lo khat ah a sih leh a kisamsia (cursed) ahi cih ahih manin that loin puanbuk khat sungah a si dingin nusia uh hi.

Mi khempeuh a ihmut kal un Olson hong khanglo in bokvak in paikhia a, a tung zawn-a helicopter leng khat mu a, helicopter a tuangpa in zong leilak a mi bokvak khat mu hi.
Hong leng niam sukin Olson helicopter ah guangin len’khiatpih a, Modilone mite’ muh danin
muvanlai lian mahmah khatin tuah mang hi cih ahi hi. Kal nih zawhin Olson hong
dam kik a, tua a nutsiatsa khua mah zuanin hong kipan khia leuleu hi. Tua munah mitna neite kem in, mi tampi in damna ngah uh ahih manin tua khua a mite tawh hong kineel mahmah ta hi.

Tua minamte’ ngaihsutna ah sih ngeingei nading natna pan dam ahih manin cina damsak theihna dawi-ai khat nei hi in ngaihsun uh a, ama nasepna panin a tungah bat nei hi a kingaihsun uh ahih manin amah saang in muang mahmah uh hi. Modilone minamte pen
buk lianpi khat sungah a honin tengkhawm in, innkuan khatin inndei tuam khat kipindan lel
uh a, khaugui kiphan khawm tungah lum uh hi. A pasian uh Dibo, Dibo ci-in sam uh a, aksi
khen lamah buk khat Iskorida a cih uh-ah teng bangin ngaihsun uh hi. Ama’ kiangah pai ut napi un a lampi thei lo uh ahih manun a pai thei lo uh ahih thu khawng gengen uh hi. Amau pasian muhdan tawh kizui-in Olson in Lungdamna Thu hilh a, “Pasian pen itna hi” ci-in
pan hi. Modilone minamte tawh Pasian tengkhawm ut hi cih hilh a, A itna hanga Ama’ kiang zuatna lampi hilh dingin a tapa neihsun Jesu leitungah hong sawl a, I mawhna hangin si a, thokik ahih zia, a mawhnate uh pulak-a a kisik uh leh tua aksi khen gam buk-ah pai thei ding uh a hih ziate hilh hi.

A thugen pen a tung lamin bangmah in sim lo uh hi. A hang pen Modilone pau in ‘mawhna’
cih kammal om lo hi. Ahih hangin Olson in ‘Dibo, Dibo’ pen a gamtat hoihlote uh hangin lungkim lo ding ahih thu hilh hi. Damdam in Topa’ lamah hong kihei uh a, a hong kihei masa pen Koraira a kici, amah thah sawmpa ahi hi. Olson in tua mipa a gam uh Colombo ah ciahpih in a nasepna sutzopna dingin huhna zong kawikawi a, motor boat (teembaw set tawh kithuah) khat lei hi. Za (medicine) leh Modilone minamte adinga kisam a sak van tuamtuam lei in, Koraira pen Lai Siangtho thu a hilh banah za zat dan nam tuamtuam, injection (kisut)
ding zia leh van tuamtuam zat ding dan hilh hi. Koraira zui-in mi tampi in Khris hong sang ta uh hi. Olson in Modilone minamte’ lakah kum 28 sung sem a, Zato munpi (Health Centre) mun 10 ah hong hi. Mun 16 ah lo nasepna khantohna (agriculture development) ding bawl
a, van zuakna (Local Market) 8 leh School 12 hong hi. Modilone minamte adingin Biakinn tampitak mah lam hi. Olson upna leh Pasian thu a man’na hangin kikhelna nasia takin om hi.

“NA KIPIAK ZAWH PEUH  LEH PASIAN IN NANG ZONG HONG ZANG THEI HI”.

(CBA Pawlpi, Lamka, Manipur (India) in khasim-a a hawmkhiat Lungdamna Aw, December 2014 leh Wikipedia sunga “Bruce Olson” tangthu panin kong tei sawn ahi hi. A sim kha peuh Topa’n thupha hong pia kim ta hen. Lungdam).



Thursday, 25 August 2016

NAUPANG PIANDANG ANANYA

NAUPANG PIANDANG ANANYA
Aug. 25, 2016: India leilu lam Uttar Pradesh (UP) gamkee ah Ananya Verma kici pen naupang piandang ngiat, lai sinna lamsangah a ciim ngiat leh a lawhcing mahmah khat ahi hi. Naupang kum nga mi pen laikung hoih takin a len thei nai lo tam mahmah napi Ananya pen kum nga zong pha nai lo napi a laisiamna hangin UP khuapi Lucknow ah tan 9 (Class IX) sin ding hi ta hi. Naupang kum nga mi a tamzawte laisim thei nai lo a tam mahmah hangin Ananya pen mangpau siam mahmah in, nal mahmah a, kum cingte bangin newspaper sim ziahziah lel hi.
Ananya in Limca Book of Records ngah ding ngimna nei a, UP board nuai-ah tan sawm kum 7 a phak ma-in a zawh leh hih ciamtehna ngah ding hi. Tan 9 sin dingin St Meera’s Inter College, Lucknow ah sang kah dinga min khum theihna (admission) a ngah in kum 4 leh kha 8 leh ni 21 pha lian hi.
Kum khat leh kha kua bek a phakin Ananya in Hindute' taanglai a mi hangsante, mi thupite a kiphuah late leh taanglai pasal picingte taangthu (epic) Ramayana leh Sundar Kaand cihte sim kipan ta a, laisim ding sawl kul vet lo hi. Ko innkuan pen siamsinna lamsangah thupha ngah ngiat hi ung ci-in Ananya' pa Tej Bahadur in ci hi.
Ananya pen December 1, 2011 suak a, sanggam nih nei hi. A sanggamte zong naupang piandang ngiat (progidy) ahi uh hi. Ananya' sanggampa Shailendra in kum 14 bek a phakin Bachelor of Computer Arts (graduate buaih) na zo a, a sanggamnu Sushma Verma pen kum 7 leh kha thum leh ni 28 a phakin B.Sc. na zo ahih manin Limca Book of Records ngah a, kum 15 bek a phakin BBAU+ ah PhD sin dingin a min kikhum hi. Sushma in a beisa kum thumin B.Sc. na zo hi.
Hong tung ding kum nih khit ciangin Ananya UP board examinations ah tan sawm laivuan ding a, a zawh leh a sanggamnu Sushma' ciamtehna botkeek sak (record break) ding hi. Mi khempeuhin hih unaute laisiamna leh ciimna lamdang sa tek uh hi.
Photo 2na: Ananya, Sushma leh Shailendra.

NASEPNA CIHTAKNA TAWH A HANCIAM RAKESH KUMAR' TUNG PAN-A THALAKNA


NASEPNA CIHTAKNA TAWH A HANCIAM  RAKESH KUMAR' TUNG PAN-A THALAKNA 

Hih a nuai-a maan a policepa pen India gam Haryana gamkee sunga om Sonipat khua-a police Rakesh Kumar ahi hi. 

Policete pen a koi a koi-ah golhguk la, neksia, thuman lo, mawhna nei lote tung panin hamphatna ding bek a ngah sawmte ci-in mikim in kingaihsun tek hi. Ahih hangin Rakesh Kumar pen police dangte bang loin a thuman mi leh a nasepna thupi sim mahmah khat ahi hi.

2nd August, 2016 4:30 PM in Sonipat ah guah nak zuk mahmah a, tua lai takin Rakesh Kumar pen duty pua in a khe guakin guahzu daikai nuai-ah ding hi. Tua lai takin Raahul Sharma kici in lamdangsa lua in maan zaih a, "Bang hangin guah nuai-ah khedap bulh lo, Kawl lukhu (umbrella) khu lo leh tuipuan puanak (raincoat) silh loin ding mawk na hi hiam?" ci-in a dot leh Rakesh Kumar in, " Sia aw, zing ciang zong ka tavuan (duty) ka puak loh phamawh a, khedap khat bek nei ka hih manin tuni'n ka khedap khat bek neih sun bulh leng zing sun ciangin ka bulh ding om lo ding hi. Tua ahih manin kheguak tawh a ding ka hihi," ( (सर कल भी ड्यूटी पर आना है, जूते गीले हो गए तो कल क्या पहनूंगा, मेरे पास एक ही बूट है) ci-in dawng hi. (Nitak lam duty len ahih manin zan sangin sun a bulh ding kilawm zaw leh kiphamawh zaw hi kha ding hi). 

Rakesh Kumar' cihtakna leh kipiakzawhna pen phat tak a, etteh huai mahmah hi. A tamzaw in policete pen golhguk la, thuman lo, ngongtat ci-in i tuat hangin police khempeuh tua bang hi sam lo hi.  Rakesh Kumar in a gamtatna panin i nasepna tekah haksatna lianpi a om zongin i tavuan i zawhna ding, cihtakna tawh i tavuan i puak ding cih hong lak hi. Rakesh Kumar in khedap bulh lo, tuipuan puanak silh loin, kawl lukhu khu loin a tavuan a puak manin nautangte bit in, mawtaw a tam mahmah hangin a man manin tai thei uh hi. Parliament ah MP golhguk ne leh zat theih loh tampite kumpi in sum tampipi pia ahih leh hih bangin Khakhi puan silh in mipi bitna ding leh daihna a om theihna ding tavuan lente pen nakpi takin laptoh huai hi. 

Beem sunga apple muat kikoih khawmte lak panin zong a muat lo khat na om kiau thei hi. Mi thuman lo, lawkite lakah i om hangin thumanna leh cihtakna pen i let cinten a, i hanciam keeikaai ding thupi hi.  Golhguk lasim leh thuman lo mihonte tawh na i sep khawm hangin a piangdang ngiat leh a thuman mi i hihna ding hanciam tek ni. Thumanna leh cihtakna in minam laamto hi cih manggilh kei ni.

"Na nasepna zahtakna (salute) na piak ciangin kuamah zahtakna  na piak kik nawn kul lo hi. 
Na nasepna thu don loin na buah/nitsak ciangin mi khempeuh zahtakna na piak det kul hi". -India President lui (L) APJ Kalam 

Source: Deccan Chronicle/Charityworld.com

Wednesday, 24 August 2016

Christian Hymn Tangthu:

TEDIM LABU 271: “SI-A KHUT GUAK MASUAN DING MAW?
(Must I Go – and Empty Handed?)


1887 kumin Evangelist A.G. Upham in America gam New England kual-a Rev. Charles C.Luther in pastor a sepna pawlpi khat-ah cialpi bawl ngelhngelh hi. Tua cialpi kipat ni-in Evangelist Upham in ni bangzah hiam khat sung kigen dingte’ thulu genkhol hi. Tua hun lai-a zatzia bangmah in amasa lam teng piangthaksa thu-ummite ading thuhilhna nei hi. A deihna taktak ah a piangthaksa thu-ummite Pasian tawh a kalsuanna man-a,  thu-um nai lote’ tungah teci pangin kikhopna sungah mi kaihkhop theihna ding uh ahi hi.

Tua bang thuhilhna a kineih lai takin nitak khat Evangelist Upham in a thuhilhna thulu dingin, “Na Kumpi Lukhu Ading Aksi,” ahih kei leh, “Khamangthangte’ Tunga Teci Pan’na A Thupina,” cih thulu dingin teel hi. A thuhilhna ah gentehna khat gen a, a pian’thak khit kha khat a pha pan tuahsiatna hangin si dinga om tangval khat thu, thupiang takpi khat gen hi. Tua tangvalpa a natna nasia semsem a, nungta zo lo kha ding cih a kitel semsem ciangin a lawmte khat a piangthak mahmah khatin, “Sih ding na lau hiam?” cih dong dong hi.  Ama’n a dawng kik a, “Lawm aw, Jesu in hong hon khin ahih manin sih ding peuhmah kihta vet ke’ng.  Ahih hangin piangthak in Amah ka theih khit ciangin kei bangmah-a mawhnei mi khat beek Ama kiang ka tut zawh loh zawzen! Sih ding bel lau ke’ng, ahi zongin pai taktak leng khut guak masuan-a pai takpi ding ka hih zawzen!” ci-in thum ngaungau hi.
Tua thuhilhna, a diakdiakin tua tangvalpa’ tangthu in Rev. Charles C. Luther’ lungsim sukha lua mahmah a, la dawng khat phuak hi. Rev. Upham in a thu a gengen laitak mah-in a Lai Siangtho sunga laidal khat tungah hih la kammalte gelh khia samsam hi. Khawl het loin gelh hi. Ngaihsut kul vet loin a lungsim sunga phul zuaizuai lel hi. Providence, Rhode Island ah cialpi bawl-a om George C. Stebbins kiangah a tangthu a cingin gen a, a phuahsa hih la khak vingveng hi. George Coles Stebbins in a la aw (a kaih) ding phuak a, “Ka la aw phuahsa khempeuh lakah ol penpen hi,” ci-in gen kik hi. George C. Stebbins in a la aw a phuah khitin Gospel Hymns No. 3, 1878 ah kituangsak masa pen hi.

Hih la aw a phuak George C. Stebbins  pen America gospel music-a mi minthang mahmah khat hi a, February 26, 1846 in Canada gam Orleans County, Ontario ah suak hi. Orleans County pen tuizeu (waterfalls) minthang mahmah Niagara Falls pan nisuahna leilu lam tai 50 pawl-a om ahi hi. Kum 23 a phak ciangin America gam Chicago ah lal sukin Lyon and Healy Music Company ah na sem hi. 1874 kumin Boston ah kisuan a, Charendon Street Baptist Church ah Music Director sem hi.
1876 kumin amah tawh nasem khawm dingin DL Moody in sam a, kum 25 sung Moody leh Hymn Songs sung la aw tampi a bawl Ira D. Sankey-a kipan evangelist minthang George F. Pentecost leh Major DW Whittle-te tawh kithuah-in la makai, choir (la pawl) director, la-aw phuak, gospel la khaikhawm-a a khenkhiapa cih bangin om hi. 1876 kumin Phillip P. Bliss a sih vat mawk ciangin tua hun lai takin a labu khetna ah Ira D. Dankey panpih uh a, George C. Stebbins leh James Mc Granahan-te panpihna tungtawnin Sankey in Gospel Hymns’  bu thumna, bu lina, bu ngana leh bu gukna khenkhia zo uh hi.

La minthang tampite a la-aw ama’ phuah hi a, hih la, “Si-a Khut Guak Masuan Ding Maw?” (Must I Go –and Empty Handed?)” banah, “Sian’tho Nang Hun Zang In” (Take Time To Be Holy), “Kei Dahna Khuamial, Koltan’na Pan,” (Jesus, I Come), “Khuapi Umna Kulh Pua Lam (There Is A Green Hill Far Away), “Nih Vei Na Suak Kik In,” (You Must Be Born Again), “Topa Aw Ka Ihmut Ma In,” (Savior Breathe An Evening Blessing), “Saved By Grace,” cih late kihel hi.

1924 kum-a a khet ama’ tangthu leh a khan’ lai-a thute a gelhna “Memoirs And Reminiscences” kici laibu tungtawnin George C. Stebbins’ thu cing takin kitheithei hi. Pasian’ piaksa nuntakna man nei takin zang a, a kum 91 a phak laitak, October 6, 1945 ni-in Catskill, New York ah si hi.

(Sia Zam Khat Kham in a bawl “Christian Hymn-te’ Tangthu” leh Hymntime.com pan-a kong teisawn ahi hi).

“Sun khuavak lai teng kei hong sawlpa’ na I sem ding hi. Kuamah in na a sep theih loh hun zan hun hong tung ding hi”. - Johan 9:4


Photo: George Coles Stebbins (1846-1945) ; Charles Carroll Luther (1847-1924) 







Tuesday, 23 August 2016

OLYMPIC KIMAWLNA AH MEDAL NGAHTE A GAM UN SUM BANGZAH PIA UH HIAM?

OLYMPIC KIMAWLNA AH MEDAL NGAHTE A GAM UN SUM BANGZAH PIA UH HIAM?

A tam pia pen gamte:

1. Singapore
2.Ajerbaijan
3.Malaysia
4. Kazakhstan
5. Italy
6. Russia
7. India

-------------------------------------------------------------------------------------------------------
Sum piak ding kumpi'n a ciam zah:

1. United States - $25,000; China - $31,400 per gold medal
2. United Kingdom, Sweden, Norway and Croatia - $0.00
hIH Europe gam ten medal ngahte sum peek khat zong pia lo uh hi. British Olympic Association Spokesman in sum a kipiak hangin kimawlna-a kihelte tha pia tuam lo a, Team GB athlete ten a siamna zah un a gam min uh palai adingin a kihelnopna dingun sum kipia lo a, gam adinga palai uh hi ci hi.
3. Taiwan - Gold medal = $ 20 million ( New Taiwan Dollars aka $640,000). Taiwan in silver ngahte $223,000, bronze ngahte $160,000 pia hi. Rio Olympic ah gold medal ngah khat bek hi a, 53kg weightlifter Hsu Shu-ching ahi hi (Su Su Cing :D ).
4. Italy - $180,000 per gold medal.
5. Indonesia - 5 billion Indonesian rupiah ($384,000) per gold medal. Indonesia Olympics Silver medal ngahte $152,000, bronze medal ngahte $76,000 pia hi.
6. Thailand - 10 million baht ($287,000) per gold medal. Silver medal ngahte $172,000 kipia a, medal ngah khempeuh Thai private sector ten Thai baht million tampi piak beh lai hi.
7. Singapore - Singapore in tuipeek kidemna gold medal khat ngah a, 1 million Singapore dollars ($746,000) pia ahih manin gold medal ngahte sum tam pia pen suak hi.
8. Azerbaijan - Gold medal = 400,00 Azerbaijani manat ($250,000)
,Silver medal = $ 124,000, bronze medal = $62,000.
9. Kazakhstan - Gold medal = 86 million Kazakhstani tenge ($250,000), Silver = $150,000, bronze = $75,000.
10. The Philippines - Gold = 10 million Philippine pesos ($215,000)
Silver = $107,000, Bronze = $43,000.
10. The Philippines - Gold= 10 million Philippine pesos ($215,000)
11. India - Gold =10,000,000 Indian rupees ($150,000)
Silver = $112,000, Bronze = $75,000. Private company leh state govenment ten zong sum tampi piak beh uh hi.

A kicing leh kitel zawin na sim nop leh a nuai-a link panin sim theih ding hi.

http://diply.com/general/article/how-much-athletes-make-winning-olympic-gold/4

DRUG LORD PABLO ESCOBAR' TANGTHU TOM KIM

THEI LENG VAL LO ...
DRUG LORD PABLO ESCOBAR' TANGTHU TOM KIM
Khamtheih guihtheih zuak topa (Drug lord) Pablo Escobar in sum hau lua mahmah a, a sum muhte lah van kham zuakna panin a ngah ahih manin bank ah koih ngam mel lo ahih manin kum simin a sum $ 1 billion kiim zusa in pet siatsak/neksak den hi.
Amah pen Columbia mi hi a, December 1, 1949 in Rionegro, Antioquia Department ah piang a, kum 44 bek a phakin December
Medellín, Colombia ah December 2, 1993 in si hi. A dam lai-in US gam-a cocaine (cocoa pan-a kibawl khamtheih namkhat) kipualut leh kizuakte pen ama aa 80% hi kici hi.
A sum bawlna a lawhcin' mahmah hun lai-in ama makaih "Medellín Cartel" ten ni khat bekin $70 million ngah a (kum simin $ 70 billion val), ni simin cocaine Kg. 15 tons (kg. 15,0000, $ 50 million man ding) US ah zuak den hi. A sum muhte seel simna dingin nipi kal khat sung bekin buangnai (rubber bands) $1000 man lei a, van koihna/senna (warehouse) munah a sumte seel in, a sum koihte seh za suah seh sawm zusa in neksiatsak ahih manin zat theih loh hi. Zusa in a nek siatsakte pen $ 100 lai vive hi kici hi. Colombian National Police ten a inn buluh in a khe leh a bil kap liamsak uh a, a cingte nih zong kap lum uh hi. A tal-ah kikap in si a, kikaptuahna ah kikap kha hiam cih leh kua kap hi ding hiam cih tu dong kithei lo hi. A sanggam pasal nih in bel amah leh amah kikaplum hi ci uh hi. A kivui in a kivuina ah mi 25,000 in va gal uh hi.
-Wikipedia/General Knowledge

ZI NAM 7 LEITUNG AH OM HI

ZI NAM 7 LEITUNG AH OM HI

Innkuan sung nuntak dan siksan in en leng leitungah zi nam sagih om thei hi ci-in mipil ten na gen hi.
1. Nu bang zi:
Pianna nute hong it bangin hong it leh a hong nek ngaih om lo a, a lim penpen hong pia nuam tawntung hi. Nikten puansilh zong a hoih pen hong guan nuam hi. A pasal muang in, vai kikum ngeungeu thei-in, a pasal thu mang ngiat hi.
2. Sanggam bang zi:
A lungsim khempeuh tawh, a pasal it hi. Kiniamkhiat a, a kilawm loin gam ta lo hi. Thu khempeuh U nau bangin kikuppih thei a, a pasal lawmte itsak in, neek ngaih hi.
3.Lawm bang zi:
Lawm bang zi in a pasal leh a innkuanpihte ngai mahmah hi. A pasal,a it lo, a ngai lote, it lo ngai lo pah in, a pasal zong U aw ci nuam lo hi. Thu khat peuh vaihawm khawm in, “lawm aw” ci pah ziau lel hi. Kiniamkhiatnate tawmzaw deuh pah hi.
4.To bang zi:
To bang zi-in pen thu leh la, nasepna vai khempeuhah thu kinei sakin, amau ut bang bangin na vaihawm in, a pasal ukcip gawp nuam hi.
(1) A pasal zawh thawh bawlin, simmawh in, hai bawl hi.
(2) Kampau leh aw khum zang ngei loin a pasal langbawl in a tate tawh kopin a pasal simmawh hi.
(3) A pasal in tai bawl pian thu hilh pian bek leh zong a zi pen kaw keek gawp in, diang gawpin lipkhap huai hi.
(4)Zan lupkhopna munah zong maibiak kisam hi.
(5)Nu pa tawh kibang loin galte tawh kibang hi. Mai et ding ut hi.
5.Gal bang zi:
A innkuan suangah ama thu bekin kigamta leh ut in, a neihsate uh amah bekin zeek in, ukcip nuam hi. A innkuanpihte tawh mawhna zong den hi. Gi lo mahmah in, kihopih ngam lo liang hi. A lungsim sungah hehna, gitlohna kidim ahih manin keeksa in om den hi. Ama’ thu bekin ki-om leh ut a, phailaang bangin launa leh kikhualna peuhmah nei lo hi.
6.Gu ta bang zi:
Guta bang zi pen neihsa lamsa khang thei lo hi. Innah amah guak om leh nek sim taak sim hau hi. Neihsa a om sunsun zuak sim a, a duhduh leina hi. Mi deidanin, amah bek hampha leh ut den hi. A innkuanpihte, inn ah om kei leh deih hi.
7.Sila bang zi:
Sila bang zi pen hehpihhuai a, innsung thu vaihawm ngam loin zong pau ngam loin mengli-in nial ngei lo hi. Innteek bang loin a pasal kihta in, gal bangin kihta hi. A inn sungah a neihsa uh bang mah, an minsa, an khing nangawn ne kik ngam lo hi.
Tua bang in zi nam 7 bang a om theite pawl lakah; "Nang" koi pen tawh kibang kisa na hiam? Koi pen teel ding cih kisit tel pah dih in! "Nu bang zi” leh “Sanggam bang zi” ki deih pen hi."

# A kaikhawm :
Pa Betnabas Pau Khan Suan
Veng 2na, Sawbua


Monday, 22 August 2016

SECRET FILE IN HILLARY CLINTON LEH OBAMA PEN IS PHUANKHIA HI MAH HI CI

SECRET FILE IN HILLARY CLINTON LEH OBAMA PEN IS PHUANKHIA HI MAH HI CI
Aug. 22, 2016: Obama Administration in Syria President Bashar al-Assad a laih nuam manin Assad lehdo dingin Salafist opposition kicite huhna pia in, US in hihte huhna a piak manin IS/Daesh in Syria gamah 'caliphate' (kumpi ukna) hong piangkhia hi. 2012 in defense intelligence report in ''SECRET'' report ci-in letmat a thuh khum a kipholakna ah US in Assad langpang al-Qaeda in Iraq (AQI) leh Islamic State of Iraq (ISI) gupna a piak manin IS/ISIL/ISIS/Deash kici hong piangkhia hi ci hi. US kumpi in "anti-terror laws" kici thukham a neih manin a kilangtang tangin IS hong pian' khiatna AQI leh ISI huhna na pia lo napi US State Department leh Pentagon ulian ten hih ‘moderate’ rebels a cihte (ASI leh ISI) pen dipkuatna piangsak (terrorist) ngongtatte tawh kipawl uh hi ci cian takin tel uh hi. Defense intelligence report in ''SECRET'' report a piakna ah AQI leh ISI ten Iraq gam-a Sunni Muslimte kiangah Syria kumpi zawh thawh thu tawh laih dingin cialna na bawl uh a, Syria nisuahna lam-a om Hasaka leh Der ez-Zor province leh Iraq gam nitumna lam-a om Mosul leh Anbar provincete leh Turkey gamgi lak ding a hanciamna uh-ah US, nitumna gam, Turkey leh Gulf States gam ten huhna pia uh hi ci hi.
Defense intelligence in report a piak khit kha sawt kihal loin President Obama in Secretary of State Hillary Clinton leh US national security sunga muvanlai banga nek ding a zongte pawl (hawkish) hopih in US in Syria kumpi langpangte pen Syria mipite adingin thukham tawh kituak palaite hi ci-in thukimna nei uh hi. US in Syria kumpi thukham tawh kituak-a langpangte pen Syria mipite' palaite a cihte pen IS hong pian' khiatna bul AQI leh ISI ten makaih a, US in hih gamnuaimi nih kipawlnate tung leh Syria kumpi langpang pawl tuamtuamte tungah galvan piak ding thukimna nei uh hi. Obama in IS/Daeshte lipkhap huaina kitheihmawh bawlin al-Qaeda-te "JV Team" hi ci a, Defense Intelligence Agency Michael Flynn in Syria kumpi langpangte huhna pia leng IS hong piangkhia ding a, buaina hong nasia mahmah ding hi a cih hangin thudon lo hi. US in gamnuaimite huhna pia in kumpi khet khiatna ding a vaihawm masakna hilo a, US President lui Ronald Reagan administration hunin zong CIA ten Afghanistan ah Mujahideen kicite huhna na pia a, hih Mujahideen i cihte pen Afghanistan kumpi khenkhia Taliban leh Osama bin Laden' phuankhiat al-Qaeda hong piankhiatna ahi hi.
Hillary Clinton in amah tawh Democratic presidential ticket ding a kituhpih Bernie Sanders kiatna ding DNC ten a vaihawm manin DNCte thusim Sanders in a pholakkhiat lohna dingin sum tampi pia a, Sanders in a sum ngahte tawh inn lei in, amah gumte kiangah Clinton vote a piakna dingun ngen hi. Hillary Clinton in a vote zonna (campaign) ah ngian a zatna thu, media tampi a thuzawhna thu leh DNC ulian ten 2016 Democratic primary hun sungin Bernie Sanders kiatna ding a hanciamna thu WikiLeaks in pholak a, hihte pen Russia spy (thusim kan) ten Democrats partyte thusim computer panin a guksak (hack) uh hi ci-in ngawh uh a, tu-in US ulian ten Russiate tungah gakna (sanctions) koih ding vai kikum lai uh hi.
-Sputnik

CHINA IN SOUTH CHINA SEA AH SUPERSONIC MISSILE SITNA NEI



CHINA IN SOUTH CHINA SEA AH SUPERSONIC MISSILE SITNA NEI
Aug. 22, 2016: China in in a galvan hoih mahmah a kigen a bawl thak liklek supersonic missile ''Shenzen'' destroyer kici South China Sea ah sitna nei a, a sawt loin People’s Liberation Army Navy (PLAN) ten South China Sea kiim-a a teembaw a koihte a zat dingin zang pah ding hi ci-in IHS Jane’s Defence Weekly in suaksak hi. Shenzen missile pen China in Luhai-class destroyer kici a neihsate 32-cell in a puahphat hi a, medium-range HHQ-16 surface-to-air (SAM) missiles kapna dingin kizang thei ding a, a hatna range pen 19 nautical miles (nautical miles 1 pen 1852 metres tawh kikim hi) hi a, maximum speed pen 2,148 mph (3457 kph) ahi hi. Shenzen missile pen Russiate Gollum/Shtil-2 missile system tawh a hoih dan kibang hi kici hi.
China in South China Sae ah vanleng kapsiat theihna thaupi 37 mm twin anti-aircraft guns kici "4 (Type 1130 close-in weapon systems" kici nih tawh kithuah in) a koih sawm banah ''surface and air search radars'' kici a bawl thakte zong koih beh sawm lai hi. Teembaw ah radar system kici thuah leh muh theih lohna munte kimu thei ding hi. China in 1999 in teembaw 6,000-ton destroyer kici na nei khin zo a, hih teembaw pen helicopter bawhna dingin kizang hi. Shenzen missilete China in a galkap People’s Liberation Army Navy kicite ukna teembawte ah koih ding hiam cih bel kitel nai lo hi. China in hih Shenzhen missile a sitna hang pen teembaw zanga 40% sumbawlna kineihna mun South China Sea thubuai hang ahi hi.
China ulian ten a gam mipite kiangah South China Sea kiim-ah buaina hong piang vat leh galdo dingin kiman sa-in a omna dingun zasak khin zo a, Japan leh Australiate kiangah kam khauh nono na kidawm un ci-in vauna bawl hi. South China Sea kituhna leh buaina hangin China leh Russiate Navy ten South China Sea ah galdo ding dan sin khawmna nei ziahziah uh a, nitumna gamte kihutna/kidalna galvante (defense systems) susia zo dingin nasia takin kisakkholhna nei khawm uh hi.
-Sputnik

Saturday, 20 August 2016

BARCELONA 1992 OLYMPIC AH LEITUNG MITE’ ETTEH TAK DING THUPIANG

BARCELONA 1992 OLYMPIC AH LEITUNG MITE’ ETTEHTAK DING THUPIANG

“Na hanciamna na khawlsan kei peuh leh na gualzo peelmawh ding hi”.

Derek Anthony Redmond kici pen mivomte hi a, Sept. 30, 1965 in Bletchley, Buckingshire, England ah piang hi. Amah pen tai kidemna ah tai hat mi (athlete) hi a, Men’s athletic record hi bangin na ngah hi:

WORLD CHAMPIONSHIP:

·         4x400 m relay, Tokyo 1991 ah gold medal
·         Rome 1987 in 4x400 m relay ah Silver medal

EUROPEAN CHAMPIONSHIP:

·         Stuggart 1986 in 4x400 m relay ah gold medal
·         Commonwealth Games, Edinburgh 1986 in  4x400 m relay ah gold medal na ngah hi.

1985 in 400 metres tai kidemna ah 44.82 seconds in a kung tung ahih manin British mi lak panin record break na ngah masa pen a, a sawt loin Roger Black in Derek’ record break sanga hatzaw in a zawh hangin 1987 in Derek in 44.50 seconds in record break kik a, 1992 ciang dong a record break kuamah in khup zo lo hi.

Tai kidemna tangthu ah Olympic gold medal ngah Carl Lewis leh Daley Thompson’ cihte in minthan’na leh pahtawina lianpi a ngah hangun Derek Redmond min pen Olympic tai kidemna tangthu ah tu dong kimangngilh thei nai lo hi. A hanciamna leh a tupna mun a tun’ dong haksatna leh gentheihna lianpi a tuah hangin a tun’na dingin gi a kikhun’na ciang (finishing line) a tun’ dong na hanciam keeikaai ahih manin Olympics tai kidemna tangthu ah ama’ kung tun’zia pen a tuampi khat hi a,  midangte tun’zia tawh na kibang lo ahih manin Olympic tai kidemna khangthu ah a min kimangngilh ngei lo ding hi.
1992 Olympic Summer Games, Barcelona, Spain ah 400 metres tai kidemna ah medal ngah ding cih sunmangin nei a, a lungulhna leh hanciamna tawh va kihel ding ci-in khentatna nei hi. Medal meel leh puam zong teel masak tuam sese nei se loin khatpeuh va ngah limlim ding cih bek a lungsim ah paai hi. Barcelona Olympics ma-in 1988 kumin Seoul Olympic 400 metres tai kidemna ah zong kihel dingin va kuan a, tai kidem kipat ma deuh minute 10 in a khetul-a zagui natna (Achilles tendon injury) hangin kihel thei loin ciakkik hi. 1989 in a khe’ zagui natna hangin nga vei ki-at hi. Hong dam khit ciangin nakpi takin hanciam kikin, thathak la-in nakpi takin hong kisakhol a, Barcelona 1992 Olympics pen kei adingin medal ngah theihna dingin ka kaam leh hun hoih hi ding hi ci-in medal khat beek ngah ding lametna lianpi tawh tai kidemna-a kihel dingin hong kuan hi.
Barcelona Olympics 1992 in ah Derek' pa Jim in mun dangah tai kidemna munte ah a tapa a zuih den bangin zui hi. Amau pen pata ki-it mahmah ahih manun kimawlna-a a kihelna khempeuh ah kizui den uh a, lawm hoih mahmah ahi uh hi. Derek a tai ciangin a pa a nung lian-ah a tai bang hi.
Barcelona ah tai hat mi vive gam tuamtuam panin tampi tawh kitaiteh dingin hong tun’ khit ciangun a pata un mat (point) tam a ngah theih ding ziate uh kikum khawmin, a beisa hun-a a lawhsapnate uh kimangngilh bawlin vakkhawm hialhial in holung kumkhawm masa uh hi. Kamsiatna khat a tuah kik vat uh leh zong tai kidemna ah a zawhna gi kikhun'na ciang dong tai suak limlim dingin khentatna nei uh hi. Tai kidemna hong kipan ding hi ta a, a hat pen lite in semi-final ah lut ding cih thukhun om hi. Derek’ pa Jim zong tai kidemna a kipat ding ciangin Olympic kipat ma-in meisel kihalna mun panin a gamla lo khat-a om Olympic Stadium tutna tungah tu-in,  a puanak silh T-Shirt mai-ah, “Tu ni-in na khe na kawi hiam?” cih ki-at silhin a tapa bek a mit nauta tawh en in tu phieuphiau hi.
Olympic stadium ah tai kidemte dinga kithawite en leh tha pia-in mi  65,000 val tu phengphang uh a, amau deihte min ciat lo-in awng ziahziah uh hi. Pistol hong gingin kidemna hong kipan a, Jim in, “Hanciam in, hanciam in, ka tapa aw,” ci-in a lungsim ah phun siausiau bek hi.  Derek zong deih takin hong tai a, zawhna gi a kikhun'na metres 175 bekin a sap lai takin a khe taklam hong puak bak ging a za hi. Tua pen Seoul Olympic ah a tuah ngei mah ahi a taklam khetul zagui kitat na hi mawk hi. Derek in bai kawmin a khe ensuk a, thau tawh a khe kikapsak bangin hong na valval pan ta hi. A pa in a muh phetin “Ala! mawk peuhmah... hi bang hi thei lo hi! ci-in a mai meivompi in a tuamcip sak bangin hong mial pah hi. A khe na sa-in Derek hong bai leklek ta a, tai zom dingin a hanciam hangin a khe natna thuaklah lua ahih manin tai kidemna lampi (track) ah a taklam khe hum sa-in hong tusuk hi. Siavuante in zong huh dingin delh pah uh hi. Jim zong na om khong thei loin a tutna panin a tapa zuan dingin mihonte sik leh tot thuahin manlang takin a tapa kiang lam hong manawh sawm ta hi. Ahih zongin tai kidemna-a security dingte in tai kidemte taina lampi sungah kuamah lut ding na phal lo uh hi.  (Jim in hih thupiang teng a bei khit nungin “Kuamah in hong kham zo lo ding hi,” ci-in mediate kiangah gen hi).
Tai kidemna phual laizang ah Derek in a tuk suk kawmin, “Ka sunmang a bei ta hi zen ta maw!” cih lim takin tel pah hi. A khituite kham zawh ding hi nawn lo a, a biangah hong taksuk keuhkeuh a, “Olympic ah kamsia kik hi ta’ng e maw?” cih bek ngaihsun ngaungau hi. Siavuante in liamna tuakte a zawn’khiatna uh (stretcher) tawh a zawn’ khiat sawm hangun na nolh a, “Hilo hi, tua tungah ka kah kei ding hi. Ka tun’na ding gi kikhun’na ka tun’ dong ka tai veve ding hi,” na cihsan hi. Tua khit nunga thupiang pen million tampite lungsim sungah a tham den ding tangthu hong suak hi.
Derek Redmond in na sa kawmpipi mawh tawh a khete damdam in domto-in bai lellek kawmin hong tai kik hi. Tawm vei sung sa khe kikapliam sak tai bangin a tai khit ciangin a khe natna hong na semsem ahih manin damdam in hong pai khiankhian ta hi.  A kitaitehpihte in amah makhelhin khupsan kim uh a, Carl Lewis in zawhna ciamtehna gi khun’na mun 44.50 seconds in tung ahih manin khatna ngah hi. A dang tengin zong gi kikhun'na dong tun’san tek uh hi. Tai kidem en mite in bai leklek kawmsa-in a pai Derek bek mit suanin hong nei ta uh a, kidemna man ta hi ci-in a khawlsan ding na ngak hieuhiau bek uh hi. Ahih zongin Derek in lungsi loin zawhna gi ciang dong a tun’ ding hanciam veve hi.  A hamciamna lungsim meikuang bangin mit lo hi cih mipite in a muh uh ciangin hong awng ziahziah in thapiak hong kipan ngeingai ta uh hi. Mipite otna huging hong ngaih semsem a, Derek’ khe zong hong na semsem hi. (Derek Redmond in mipite otna leh thapiakna ka zakna hang leh mipite lungkimna dinga hanciam ka hi kei a, ka tunna ding gi ciang dong ka tun’ nuam man hi a, ka hanciamna dong ka tun’ mateng kei tavuan a sem ka hi bek hi ci-in a tai kidemna a man khitin mediate kiangah gen hi).
Kal khat khit kal khat mainawt in, a kal suanna hangin a natna hong kuangsak semsem a, bai lengleng kawmsa mahin a pai teiteina mipite in a muh ciangun kham zawh loh ding khitui mi tampite biangah hong bua ziahziah ta hi. Derek khitui luang kawmin a bai leklek mah bangin mipi a tamzaw semte khitui zong hong luan' beh a, mipite in thapia in, otna huging zong hong ngaih semsem hi. Tua lai takin Jim Redmond thakhatin mipite a kidalna dinga kibawl daai tungah hong diangto a, security guardte peelin a tapa delh dingin hong kithawi ta hi. Security nih in delhin a kham hangun, “Hua pa ka tapa hi... Amah huh dinga pai ka hi hi,” ci-in ot khum baba hi. Derek in zawhna gi kikhun’na ciang a tun’ dong tawpsan sawm lo ahih manin a pa in, “Ka tano aw, khawlsan lel in,” a cih hangin Derek in, “Hilo hi paw aw, ka tun’na dinga kikhung gi omna ciang ka tun’ dong ka pai ding hi,” ci-in dawng ahih manin Jim in, “Tua ahih leh i nihin i tun dong pai-in i zokhawm ding hi,” ci-in a tapa’ khut leh a kawngah lenin paipih hi. Derek’ khe natna hong nasia semsem ahih manin a pa ngawng kawi-in kap ngeungeu a, a pa in a tapa’ khut a liangko tungah koihto-in baatsat hi. Derek in zong a pa ngawngkawi kawmin metres 120 bek a cian lai teng tun’ ding manawh in hong tonkhawm leklek uh hi. Jim in, “Hiah om ing ka tapa aw, i pata in i tun madong i pai dinga, i zokhawm ding hi,”  ci-in a aw nemno tawh a tapa thapia kawmin paipih zom zel hi.  
A pata un a ciamsa bangun metres 120 kingawngkawi-in hong paikhawm uh a, kidemna en mi 65,000 val lak panin pawl khatte in thapia in awng uh a, pawl khatte in a khutte uh beng ziahziah in, pawl khatte khitui luang kawmin patate gel tun kal ngakin mitphia ngam lo liangin na en uh a, zawhna gi ciamteh mun a tun' dong uh tha na pia uh hi. Zawhna ciamteh gi khun’na a tun dek lian un Jim in a tapa khut a liangko tung panin lakkhiatsak a, a Derek bekin a hanciamna tawh zo hi cih lahna dingin paisak hi. Derek in gi zawhna ciamtehna gi kikhun’na a pelh khit lianin a pa kawi kik a, a pata un lungdamna luankhi tawh kap ngeungeu uh hi. Mipi tul 65,0000 ten zong lungdampihna leh zahtakna piakna lahna dingin dingto kim tek uh hi. TV cameramen ten delh ngeingai uh a, Jim in, “Ka tapa in a hanciamna a zawh theihna dingin hangsanna leh ngimna kician leh khauh mahmah nei a, kei pen pa ka hihna ka angtangpih theihna dingin ettehna lianpen hong pia a, ka tapa' hangin pa khempeuh lak panin pa dinmun (za) ka hihna a angtang penpa ka suak hi. Gold medal a ngah zawhna dingin a hanciamna in lungdamna hong pia hi,” ci-in khitui luang kawmin TV cameramente kiangah gen hi.
Derek pen a pualam panin midang khat i huhna tawh zawhna ciamtehna gi ciang tung zo bek hi a, ama’ hanciamna tawh tung zo lo hi ci-in a zawhna kisang lo a, Barcelona Olympic uliante in “Redmond was disqualified and listed as "Did Not Finish" due to the outside assistance and finishing the race” ci-in a ciamteh hangun amah leh a pa’ hanciampihna leh a pata un a ki-itna uh mit a mute leh video a mu kha million tampite lungsim lawngkha in, khitui luang a tul a then om a, tu dong Youtube ah hih thupiang en tatsat loin om den lai hi. Hih thupiang pen Pate Ni a tun’ ciangin hih thupiang video leh Youtube video pen kinak share mahmah lai hi.  
“Na hanciamna na khawlsan kei peuh leh na gualzo peelmawh ding hi”.
You Tube ah hih thupiang na muhnop leh hih a nuai-a linkte na mek in.
https://www.youtube.com/watch?v=kZlXWp6vFdE
https://www.youtube.com/watch?v=0t-NAum8kY8
https://www.youtube.com/watch?v=PhdoTThn5mw

(Rick Weinberg in a gelh “94: Derek and dad finish Olympic 400 together” - ESPN.com leh USA TODAY - FOR THE WIN “The most inspirational father-son moment in Olympics history will move you to tears” panin kong teisawn leh puahphat ahi hi). 

By: Thang Khan Lian 



Friday, 19 August 2016

BEN FORTSON NUNTAKNA KIUKHAT PAN THALAKNA

BEN FORTSON NUNTAKNA KIUKHAT PAN THALAKNA

Kum 24 a phakin Van (motor) tawh sing a puak sawm leh gamtang khialkha in a singtum in sukha a, tua ciangin a kawng nuai lam teng zaw ahih manin siavuan (doctor) ten a khete gel tansak uh hi.
Kamsia kisa leH khasia kisa mahmah a, kum bang tan hiam khat hun a zat khit ciangin hong kingaihsun pha kik hi.

Tua ciangin nuihmai dan, kamsiam dan, omdansiam cihte hong kisin hi. Tua banah laisim hong hahkat lai hi. Tuateng bek hilo-in tumging leH adangdangte zong hong sin beh a, tua khit ciangin gamvai/gamthu lamsang (politics) ah hong lut hi.

A tutphah pei nei (wheelchair) pi mah tawh thu dotna leh dawnnnate khawng kisin a, thugen khawng hong kisin in, a tawpna ah Georgia State adingin Secretary of State kum 33 val sung hong sem hi.

THALAKNA:
~ I nuntakna sungah i tunga hong tung i tuah thu leh la tuamtuamte hangin kamsia leh tuahsia kisa-in hun saupi i beisak kha thei hi. Tua a beisa thute hangin lungkia thanemin na om zongin kila kik thei nawn lo ahih manin a beisate sialsial nawn loin ngaihsutna thak geelna thak tawh kalsuan ta ni!!

~ I sum i pai, i pil i siam, i neih i lam kicing loin tutphah pei nei (wheelchair) bek tawh nungta kalsuan tawh kibang kha ding hi hang! Ahi zongin tuate sung panin nuihmai dan, kamsiam dan, pau dan ham dan kisin in, kalsuan toto leng nikhat ni ciang ei ading gualzawh tokhom ah i tu ding hi.

~ Tu ni-in na khut na khe bangmah ci loin gamtang thei in, thahat mahmah na hihmanin na kisap thupi pen in tupna kician tawh kalsuanna ahi hi. Tupna nei in la hanciamna tawh kalsuan in gualzawhna nang ading hi.

A kaikhawm - Dong Mung