Tuesday, 29 December 2015

LEITUNG AH GALKAP THAHAT PEN GAM 10-TE (10 most powerful militaries)

LEITUNG AH GALKAP THAHAT PEN GAM 10-TE (10 most powerful militaries)
The people at Global Firepower ten World’s 10 most powerful militaries a ciamtehna dingin gam tuamtuam 68te defence forces, manpower, land systems, air power, naval power, resources, logistics, finances (sum muhna leh zeekna) leh gam zaina (geography covered) tawh en a thahatna ding un za (ranking) pia uh hi. Power Index ah a ciamtehna dingin gam tuamtuamte manpower leh labor force ciamtehna statics 40 pia in gual suk uh hi. Hih gam vianglian pen leh thahat pen 10 kiteel khiate' nuclear galvan neih kisim lo ahih manin Pakistan bang kihel kha lo suak hi. Hih gam 10te thahatna a kiciamtehna dingin lei, huih lak leh tuipi tung panin galdo theihna ding (potential conventional war-making capabilities) thahatna a neihna pan un a thahatna uh kiseh khia hi.


1. UNITED STATES
Power Index: 0.2475
Defense Budget: $689,591,000,000
Active Military Personnel: 1,477,896
Labor Force: 153,600,000
Total Aircraft: 15,293
Total Naval Strength: 290.
2. RUSSIA
Power Index: 0.2618
Defense Budget: $64,000,000,000
Active Military Personnel: 1,200,000
Labor Force: 75,330,000
Total Aircraft: 4,498
Total Naval Strength: 224
3. CHINA
Power Index: 0.3351
Defense Budget: $129,272,000,000
Active Military Personnel: 2,285,000
Labor Force: 795,500,000
Total Aircraft:5,048
Total Naval Strength: 972
4. INDIA
Power Index: 0.4346
Defense Budget: $44,282,000,000
Active Military Personnel: 1,325,000
Labor Force: 487,600,000
Total Aircraft: 1,962
Total Naval Strength: 170
5. UNITED KINGDOM
Power Index: 0.5185
Defense Budget: $57,875,170,000
Active Military Personnel: 224,500
Labor Force: 31,720,000
Total Aircraft:1,412
Total Naval Strength: 77
6. FRANCE
Power Index: 0.6163
Defense Budget: $58,244,000,000
Active Military Personnel: 362,485
Labor Force: 29,610,000
Total Aircraft: 544
Total Naval Strength: 180
7. GERMANY
Power Index: 0.6491
Defense Budget: $43,478,000,000
Active Military Personnel: 148,996
Labor Force: 43,620,000
Total Aircraft: 925
Total Naval Strength: 67
8. SOUTH KOREA
Power Index: 0.6547
Defense Budget: $28,280,000,000
Active Military Personnel: 653,000
Labor Force: 25,100,000
Total Aircraft: 871
Total Naval Strength: 190
9. BRAZIL
Power Index: 0.6912
Defense Budget: $31,576,000,000
Active Military Personnel: 371,199
Labor Force: 104,700,000
Total Aircraft: 822
Total Naval Strength: 106
10. ITALY
Power Index: 0.6838
Defense Budget: $31,946,000,000
Active Military Personnel: 293,202
Labor Force: 25,080,000
Total Aircraft: 770
Total Naval Strength: 179
(The people at Global Firepower ranked the world’s 10 most powerful militaries. They examined the defence forces of 68 countries in order to compile the rankings, taking into account manpower, land systems, air power, naval power, resources, logistics, finances and geography covered. They measure 40 different stats about a country, including number of aircraft carriers, available manpower, and labor force, to produce a Power Index, in which lower numbers equal more firepower.
World’s 5th biggest armed force, Pakistan army is not in the ranking. What’s the reason? I don’t know.
Nuclear capabilities are not included in this calculation. “As the inclusion of such weapons would defeat the purpose of such comparisons”. The placings are based strictly on each nation’s potential conventional war-making capabilities across land, sea and air._

Thursday, 24 December 2015

"Merry Christmas" in many languages..PAU NAM TUAMTUAM TAWH MERRY CHRISTMAS CI-IN NOSIATNA DINGIN A KIGEN ZIA

PAU NAM TUAMTUAM TAWH MERRY CHRISTMAS CI-IN NOSIATNA DINGIN A KIGEN ZIA

"Merry Christmas" in many languages...
Afrikaans = Geseënde Kersfees
Akan = Afishapa
Albanian = Gëzuar Krishlindjet / Gëzuar Krishtlindjen
Alsatian = gleckika Wïanachta
Alutiiq = Nunaniqsaakici Aʀusistuami
Amharic = እንኳን አደረሱ (ənkwan adärräsu)
Apache (W) = Gozhqq Keshmish
Arabic = عِيد مِيلَاد مَجِيد (ʿīd mīlād majīd), مِيلَاد مَجِيد (mīlād majīd)
Armenian (E) = Շնորհավոր Ամանոր և Սուրբ Ծնունդ (Shnorhavor Amanor yev Surb Tznund)
Armenian (W) = Շնորհաւոր Նոր Տարի եւ Սուրբ Ծնունդ (Shnorhavor Nor Daree yev Soorp Dzuhnoont)
Asturian = feliz navidá / Bones Navidaes
Azeri = xoşbəxt milad / Milad Bayramınız Mübarək
Basque = Eguberri on
Belarusian = З Божым нараджэннем (Z Bozym naradzenniem)
Bengali = শুভ বড়দিন (shubho bôṛodin)
Bosnian = Sretan Božić
Breton = Nedeleg Laouen
Bulgarian = Весела Коледа (Vesela Koleda)
Burmese = Christmas nay hma mue pyaw pa
Cantonese = 聖誕快樂 (Seng Dan Fai Lok)
Catalan = Bon Nadal
Cebuano = malipayong pasko
Cherokee = ᎤᏬᏢᏗ ᏓᏂᏍᏓᏲᎯᎲ (uwotlvdi danisdayohihv)
Chewa = Moni Wa Chikondwelero Cha Kristmasi
Chinese (Mandarin) = 圣诞快乐 (Sheng Dan Kuai Le)
Cornish = Nadelik Looan
Corsican = Bon Natale
Cree = ᒥᑐ ᒪᑯᓯ ᑫᓯᑲᓐᓯ (Mitho Makosi Kesikansi)
Croatian = Sretan Božić
Czech = Veselé Vánoce
Dagbani = Ni ti Burunya Chou
Danish = Glædelig Jul
Dari (Afghanistan) = (Christmas Mubarak) کرسمس مبارک
Dutch = Zalig Kerstfeest / Zalig Kerstmis / Vrolijk Kerstfeest / Prettig Kerstfeest
Edo = Iselogbe
English = Merry Christmas
Esperanto = Feliĉan Kristnaskon / ĝojan Kristnaskon
Estonian = Rõõmsaid Jõulupühi
Faroese = gleðilig jól
Farsi / Persian = (kerismas mobārak) كریسمس مبارک
Finnish = Hyvää joulua
French = Joyeux Noël
Frisian (North) = Fröiliken jul
Frisian (West) = Noflike Krystdagen
Friulian = Bon Nadâl
Fulani = Jabbama be salla Kirismati
Galician = Bo Nadal
Georgian = გილოცავთ შობა-ახალ წელს (gilotsavt shoba-akhal ts’els) [formal]
გილოცავ შობა-ახალ წელს (gilotsav shoba-akhal ts’els) [informal]
German = Fröhliche Weihnachten / Frohe Weihnachten
Greek = Καλά Χριστούγεννα (Kala Christougenna)
Greenlandic = Juullimi Ukiortaassamilu Pilluarit [singular]
Juullimi Ukiortaassamilu Pilluaritsi [plural]
Gujarati = નાતાલ ની શુભકામનાઓ (nātāla nī shubhakāmanākho) /
આનંદી નાતાલ (Anandi Natal) / Khushi Natal
Haitian Creole = Jwaye Nwel
Hausa = barka dà Kirsìmatì
Hawaiian = Mele Kalikimaka
Hebrew = חג מולד שמח (Chag Molad Sameach) / Mo’adim Lesimkha
Hindi = शुभ क्रिसमस (Śubh krisamas)
Hungarian = Boldog Karácsonyt / Kellemes karácsonyi ünnepeket
Ibibio = Idara ukapade isua
Icelandic = Gleðileg Jól
Igbo = E keresimesi Oma / aňụlị ekeresimesi
Iloko = Naragsak a Paskua
Indonesian = Selamat Hari Natal / Selamat Natal
Inuit = Quvianagli Anaiyyuniqpaliqsi
Irish = Nollaig Shona Dhuit [singular] / Nollaig shona daoibh [plural]
Italian = Buon Natale
Japanese = めりーくりすます / メリークリスマス (Merii Kurisumasu)
Javanese = sugeng Natal
Jingpho = ngwi pyaw ai X'mas rai u ga!
Kannada = ಕ್ರಿಸ್ ಮಸ್ ಹಬ್ಬದ ಶುಭಾಷಯಗಳು (kris mas habbada shubhaashayagalu)
Karo Batak = selamat wari Natal
Khmer = រីករាយថ្ងៃបុណ្យណូអែល (rikréaythngaibŏnyânoqêl), បុណ្យណូអែល (bŏnynoqêl)
Kinyarwanda = Noheli nziza
Konkani = Khushal Borit Natala
Korean = 'Meri krismas' (메리 크리스마스) or 'Jeulgaeun krismas doeseyo' (즐거운 크리스마스 되세요) / Sung Tan Chuk Ha
Kurdish = Kirîsmes u ser sala we pîroz be
Kyrgyz = Жаратканнын туысымен (Caratkannın tuısımen)
Ladin = Bon/Bun Nadèl
Lao = souksan van Christmas
Latin = felix dies Nativitatis, Natale Hilare
Latvian = Priecīgus Ziemassvētkus
Lingala = Mbotama Malamu
Lithuanian = Linksmų Kalėdų
Livonian = rīemliži talšpivḑi
Lugandan = Seku Kulu
Lushootseed = haʔɬ pədx̌aʔx̌aʔ
Luxembourgish = froue Crëschtdag
Macedonian = Sreken Božik or Среќен Божик
Malagasy = Tratra ny Noely
Malay = Selamat Hari Natal
Malayalam = ക്രിസ്തുമസ് ആശംസകല് (kristumas aashamsakal) / Christmas inte mangalaashamsakal
Maltese = Il-Milied it-Tajjeb
Māori = Meri Kirihimete
Mandarin Chinese = Kung His Hsin Nien Bing Chu Shen Tan
Manx (Gaelic) = Nollick Ghennal
Marathi = शुभ नाताळ (Śubh Nātāḷ)
Mizo = Krismas Chibai
Moksha = Роштува мархта (Roštuva marxta)
Mongolian = Зул сарын мэнд хүргэе (Zul saryn mend hürgeje)
Navajo = Nizhonigo Keshmish
Ndebele = Izilokotho Ezihle Zamaholdeni / Khisimusi enhle
Nepali = क्रस्मसको शुभकामना (Kreesmasko shubhkaamnaa)
Norwegian = God Jul
Occitan = Polit Nadal
Papiamentu = Bon Pascu
Polish = Wesołych świąt
Portuguese = Boas Festas (Portugal) / Feliz Natal (Brazil)
Punjabi = ਕਰਿਸਮ ਤੇ ਨਵਾੰ ਸਾਲ ਖੁਸ਼ਿਯਾੰਵਾਲਾ ਹੋਵੇ (karisama te nawāṃ sāla khušayāṃwālā hewe)
Romani = Baxtalo Krećuno
Romanian = Crăciun Fericit
Russian = С Рождеством Христовым! (S Roždestvom Khristovym!) / С Рождеством! (S Roždestvom!) [informal]
Samoan = Manuia Le Kerisimasi
Sardinian (Logudorese) = Bon nadale
Scots = Blithe Yule
Scots (Gaelic) = Nollaig Chridheil
Serbian = Христос се роди (Hristos se rodi)
Serbo-Croatian = Срећан Божић, Сретан Божић / Srećan Božić, Sretan Božić
Shona = Muve neKisimusi
Sicilian = Bon Natali
Silesian = Radosnych Godōw
Sindhi = Chrismas joon wadhayoon
Sinhalese = සුභ නත්තලක් (subha nattalak)
Slovak = Veselé vianoce
Slovenian = Vesel božič
Somali = Kirismas Wacan
Spanish = Feliz Navidad
Sranantongo = Swit' Kresneti
Swahili = Krismas Njema Na Heri Za Mwaka Mpya / Heri ya krismas
Swedish = God Jul
Swiss German = Schöni Fäschttäg / Schöni Wienachte
Tagalog = Maligayang Pasko
Tahitian = Ia orana no te noere
Tamazight = asgwass amaynou
Tamil = கிறிஸ்துமஸ் வாழ்த்துக்கள் (kiṟistumas vāḻttukkaḷ)
Telugu = Christmas Subhakankshalu / సంతోషకరమైన క్రిస్ఠ్మస్
(saṅthoashakaramaina kristmas)
Thai = สุขสันต์วันคริสต์มาส (sùk săn wan-krít-mâas)
Turkish = Mutlu Noeller
Ukrainian = Веселого Різдва (Veseloho Rizdva)
Urdu = کرسمس مبارک (krismas mubārak), میری کرسمس (merī krismas)
Vietnamese = Chúc Giáng Sinh Vui Vẻ
Walloon = djoyeus Noyé
Welsh = Nadolig Llawen
Yiddish = פֿרײלעכע ניטל (freylekhe nitl)
Yoruba = E ku odun, e ku iye'dun
Yupik = Alussistuakeggtaarmek
Zulu = uKhisimusi oMuhle 

- Thang Khan Lian #ZUNs 

Tuesday, 22 December 2015

FRANCETE TEEMBAW CHARLES DE GAULLE IN AMASEPEN DINGIN PERSIAN TUIPI PANIN IS-TE PANMUN KAP

FRANCETE TEEMBAW CHARLES DE GAULLE IN AMASEPEN DINGIN PERSIAN TUIPI PANIN IS-TE PANMUN KAP
Dec.22, 2015: ISte do dinga French leh kipawlpih Operation Inherent Resolve ten Mediterranean Tuipi ah ISte kapna dingin zat ding a kikoih Charles de Gaulle teembaw tung panin amasapen dingin Persian Gulf panin ISte panmun kap uh hi ci'n Defense Talk in tangko hi. Hih Francete Charles de Gaulle teembaw pen Commander Task Force (CTF) 50 makaihna tawh French Navy bu Rear Adm. Rene-Jean Crignola in makaih a, Middle East sungah USte galdona ah France mi commander masa pen hi lai hi. CTF 50 ten Middle East ah ISte panmun tung lam panin kap ding uh hi.
.
Charles de Gaulle teembaw in a France gam a a kingakna phual Toulon November 18 in nusia a, a cing dingin French air defense destroyer Chevalier Paul, French anti-submarine frigate La Motte-Picquet, Belgian anti-submarine frigate Leopold Ier, German anti-submarine frigate Augsburg, French command and supply teembaw Marnete kizuisak hi.
Charles de Gaulle teembaw pen Western Europe sunga dingin vanleng puakna dinga kizang (aircraft carrier) gol pen hi ci'n kiciamteh a, a gikna pen 42,500-ton (425,000000 kgs) pha hi. Charles de Gaulle in Rafale fighter jets 18, Dassault-Breguet Super Etendard carrier-born strike fighters 8, Northrop Grumman E-2C Hawkeye early warning aircraft 1 leh helicopter tampi pua beh zo hi. Charles de Gaulle Aircraft Carrier sunga sem (crew) teembaw hawl, vanleng hawl leh mechanics kigawm in mi 1,900 pha uh hi.
Charles de Gaulle pen France ten aircraft carrier a neih sun teembaw hi a, November 13 in Paris khuapi kisuamna hangin mi 130 a sih ban ah mi 360 val in liamna a tuah khit nung in Mediterranean Tuipi ah kisawl hi.
France pen US leh a kipawlpih (gam 65te) ten Islamic State gamnuaimite Syria leh Iraq ah bomb a khiat khumna ah kihel hi.
-Sputnik

Saturday, 12 December 2015

IS-TE PEN A GALVAN HOIH NEIH BEK HI LOIN A UPNA UH PEN A GALVAN MUAN HUAI PEN UH AHI HI

IS-TE PEN A GALVAN HOIH NEIH BEK HI LOIN A UPNA UH PEN A GALVAN MUAN HUAI PEN UH AHI HI
# A GALVAN ZANGKHAI/NEU PAWL KHAT(SMALL ARMS/LIGHT WEAPONS): Russiate bawl Kalashnikov thau (AK), Iraqte bawl Tabuk, USte bawl M-16, Chinate bawl CQ, Germanyte bawl G36, Begiumte bawl FAL.
# MACHINE GUN: Russiate bawl PKM, Hungaryte bawl KGM, Germanyte bawl MG3.
# TANK KAPSIAT THEIHNA (ANTI-TANK WEAPONS): Russiate bawl RPG-7 rocket laucher, USte bawl TOW, Chinate bawl HJ-8, Germanyte bawl MILAN guided system.
# MANSPAD: Russiate bawl SA-7, Chinate bawl FN-6
# GALDONA MAWTAW (ARMOURED VEHICLES): Tank - Russiate bawl T-62 tanks, USte bawl BMP-1 infantry vehicles. A tam zawte Iraq galkapte khut panin a laksak uh ahi hi.
# A GALVAN NGAHNA (SUPPLY CHAIN): Amnesty report in a genna ah ISte ganvan ngahna pen gam tuamtuam 25 pan hi ci'n pulak a, hih galvante pen US, Russia leh Russia a kiphelkhap ma hun a Soviet Union kici sunga om gam ten Iraq galkapte a piakte uh a laksak uh hi ci hi. A galvante uh a tam zaw pen Iraq galkapte galvan koihna limtak-a kicing lote a buluhna panin a ngah uh hi ci hi. * A galvan leina dingun namgimtui zuak uh a, US department contract-te tung panin zong sum tampi a ngah ban uh ah NATO gam tuamtuam tampi tung panin zong sum ngah ziahziah den uh hi.
# IRAQ AH GALVAN A LOMLOM IN A LUT HUN (HISTORY OF PROLIFERATION):
*1980-1988- Iran-Iran Gal lai in gam 28 in Iran leh Iraqte galvan tawh huh in, tampi leisak uh hi. Saddam Hussein in a vaihawm hun sungin galvan bawlna khawl tampi bawl khiat beh hi.
*1990: Iraq in Kuwait a siimna hangin UN thupiakna bangin leitungbup in Iraq ah galvan pia nawn lo hi.
*2003: US ten Iraq a siim hangun Iraq ah galvan phalna om lo in a lomlom in lut kik leuleu hi.
*2011-2013: US in Iraq galvan $ billion tampi man piak ding ci'n thukimna (contact) suaikai a, tuate lakah Abrams tanks leh F-16 vanleng zong tampi kihel hi.
*2014:US in $ 500 million man ding galvan neu tampi Iraqte pia kik hi. ISte khut sungah bang zah hong lut beh kik nawn zel tam maw???
-Amnesty/The Hindu

Friday, 11 December 2015

ISREAL TEN BALLASTIC MISSILES KAPKHIA THEI DING GALVAN SITNA NEI

ISREAL TEN BALLASTIC MISSILES KAPKHIA THEI DING GALVAN SITNA NEI
Dec.12, 2015: Iran in nuclear galvan pua thei ding rocket sitna nei ding hi ung cih a pulak khit zawh uh ni khat nung in Israel in missile kapkhiat theihna ding galvan (ballistic missile interceptor) Arrow 3 interceptor kici sitna (test) nei uh hi. Nung kum in zong Isreal in Arrow 3 sitna na nei ngei a, lawhcing lo uh hi. Tu in lawhcing ta ahih manin a hoih zaw Additional Arrow-3 interceptor kici sitna kineih beh lai ding hi ci'n Israel defence ministry in pulak hi.
Hih Arrow missile system pen US president Ronald Reagan in president za a let lai in Star Wars programme kici na pankhia a, tua sunga kihel Arrow project kici 1988 in kipan khia hi. Ahih hangin hih Arrow project pen 1993 in US leh Russia in galvante khiamsak (disarmament) ding cih thukimna a neih khit nung un US in khawlsan a, Russia in zong nuclear galvan a neihsa tampi susia hi.
Arrow 3 pen Isrealte adingin 'uppermost missile interception system' kici adingin US leh Israel kipawl a kipankhia hi a, US in Arrow 3 bawlna dingin sum sum tampi tawh huh in Israeli Aerospace Industries leh Boeing company kipawl-a a bawl uh ahi hi. Nung kha in Iran in UN Security Council a Veto power nei 5 ten (US, Russia, China, France, UK) leh Germany (P5+1 kici) in Iran tawh Nuclear Deal thukimna a bawlna leh UN resolution palsat in ballastic missile sitna nei uh a, Isrealte thangpai mahmah uh ahih manin US in Irante gamtatna limtak ki-enpha kik ding hi ci'n pulak hi. Hih Nuclear Deal thukimna ah Iran in missile leh nuclear sitna a neih theih lohna dingin UN in gakcip hi.
-Mail Online