TEDIM BANG CIHNA HIAM?
New Lamka khua laizangah kumpi lam lian khat a pai suak om a, tua pen Tedim Road kici-in ni sim-a i muh, zing tawh nitak tawh i tot tawntung lam ahi hi. (Behlapna: Tedim khuapi dong ta lampi tung a, India leh Kawlgam kizopna lampi hi)
HIH TEDIM KICI PEN KHUA MIN HI: Chin State sung saklam gamah khua lianpen ahi, Mikang kumpi hun- SDO zum omna hi a, tu-in Township zum omna hi. Chin State sungah khua a lianpen pawl hi.
TEDIM PEN GAM MIN HI: Tua Tedim khua panin Mikang kumpi hun lai-a SDO in a uk sung, tu-a Tonzang Township tawh kigawm gam teng pen Tedim gam kici hi.
TEDIM PEN PAU MIN HI: Tang lai-in hih Tedim khua-ah Teizang, Saizang, Dim, Khuano, Vaiphei, Zo, Thahdo, Sihzang, Hualngo, Phaileng, Khuangnung (tu ciangin Simte), Gangte, Guite, Losau cih bang kampau tuamtuam a zang mite a kiteen’ khopna, a kihelna panin pau thak khat hong piangin tua pen Tedim pau kici hi. Tedim khua-ah a teng mite pau zat cih nopna hi. Mikang kumpi hun lai-in Kam Hau’ pau a ci uh hi.
TEDIM PEN MINAM MIN HI: Chin State sungah Kawl leh Kala lo buang a gam mite pen Zomi a kici ciat uh hi. Zomi sungah kampau khat kizang taang thei pah nai lo a hih manin Tedim, Falam, Haka cih banga a hong kikhenna sung panin Tedim kampau a zang thei, a thei teng pen Tedimte hong kici hi.
Mikang kumpi in hong nutsiat ciangin tang lai-a Cimnuai ah a piang, puansilh nikten a kipan nop ni, dah ni-a tat dan kibang, man leh mual donga ngeina kihual zaw diak, Sialsawm leh Khuado pawite, gal aih sa aih dante nangawn a zang khawm, a nei khawm thei mite pen Kawlgam bekah hi nawn loin India gam sung, Bangladesh gam sung leh leitung mun tuamtuamah i om tak ciangin Zomi Tedimte cih pen kuamah in khahsuah loin i len kim ciat hi.
Tua bang minam kician leh kip khat i hih manin Tedim gam Khuadai-a om Pa P. Kham Do Nang in hih bangin la a phuak hi:
Dimtui ta cia sing lel vangthang,
Gam zaang kil bang i khan khawm nuam,
I khan khawm nuam e.
I khawl khawm a, i ho dam nuam e,
Tun min zua min i lawh khawm,
Tua mahmah nuam e, tua mahmah nuam e.
Rev. Khup Za Go (Nipipaak, August 1996, New Lamka, Churachandpur panin a kiteikhia leh 2004 kum in sia in a khet LEIVUI PANIN cih laibu Khawk Nihna “Gen Leh Gelh” article 77. Tedim Bang Cihna Hiam cih laimai 300-301 kikal ah a tuan’sak kik panin hong kila sawn ahi hi).
ZOMI CIH CIANGIN
Zomi cih ciangin:
Zo ngeina limtak lenin, puahin, kipsak hi.
Zo pau limci sakin, khangsak hi.
Zo lai bulbawlin mai nawtsak hi.
Zomi cih ciangin:
Zogam it in, khual hi.
Zo la phuakin, sa hi.
Zo heisa hahin, etlawmsak hi.
Zomi cih ciangin:
Zo min phuakin, thangsak hi.
Zo puan silhin, kizem hi.
Zo nik tengin, kalsuan hi.
Zo Minam Ni phawkin, tang hi.
Zo Kum Thak bawlin, Khua do hi.
Zo suan Zo note pantahin, don hi.
Zomi cih ciangin:
Zomi in Pasian’ lim leh mel hi,
Zogam in Pasian’ khutma hi,
Ci-in Pasian umin, mi dangte a it hi.
Rev. Khup Za Go (Dec. 22, 1983 ni-in a gelh Zo Aw Vol. I, No.3, July-Sept. 1985 laimai 18 pankiteikhia leh 2004 kum in LEIVUI PANIN cih a laibu bawl Khawk Nihna “Gen Leh Gelh” article 15, laimai 167 ah a tuan’sak kik panin hong kila sawn ahi hi).
ZOMI-IN KA SUAK HI
Zomi-in ka suak hi,
Zomi-in ka nungta hi,
Zomi-in ka si ding hi cih thu,
Kam dimdim tawh i kikopih hangin,
Dalpau lasakna tawh i gualnoppih hangin,
Laibu leh thukizakna ci tengah i kuih hangin,
Zomi leh Zogam in a phattuampih ding,
Mizawng leh gentheite in a phattuampih ding,
Khua lian leh khua tate in a met lawh ding,
Sepna i neih kei leh:
A ging thei zam leh khuang ahi zongin,
A kitum thei daltuah leh daktal ahi zongin,
A kimut thei tamngai leh pengkul ahi zongin,
Tawh a kibang i hi ding hi.
Rev. Khup Za Go (Zo Aw, Vol. I No. 3, July-Sept laimai 22 pankiteikhia leh 2004 kum in LEIVUI PANIN cih a laibu bawl Khawk Nihna “Gen Leh Gelh” article 16, laimai 167 ah a tuan’sak kik panin hong kila sawn ahi hi).
(Tedim i cih khua min, gam min leh pau min bek i genna hi loin ethnic ahih kei i tribe - minam min hi a, Myanmar government nangawn in Kawlgam sunga 135 distinct ethnic groups om hi ci-in official recognition pia-in a ciamtehna sungah Chin ethnic group tuamtuam 53 om hi ci-in official recognition in a ciamtehna sunga kihel minam min khat hi. Zomi i cih ciangin Zo suan minam tampi takte genna – zaipi a huam i minampi (nation) min i genna hi a, Zo suan sunga ethnic groups tuamtuam omte genna minpi hi. Ethnic group leh nation cih a kibat lohna khensiam ni. Ngaihsutna khuak a nei khempeuh in ciamteh in mangngilh nawn kei ni. - Thang Khan Lian)




No comments:
Post a Comment