Friday, 30 September 2016

DUTERTE IN GUIHTHEIH ZUAKTE HITLER IN JUDAHTE A THAH BANGIN THAT LENG LUNGDAM DING HI'NG CI PHIAUPHIAU LEL

DUTERTE IN GUIHTHEIH ZUAKTE HITLER IN JUDAHTE A THAH BANGIN THAT LENG LUNGDAM DING HI'NG CI PHIAUPHIAU LEL
Sept. 30, 2016: Philippine President Rodrigo Duterte gensia ten Hitler tawh kibang hi ci-in a gamtatna a tehkak man un Davao City ah a thugenna ah Duterte in Kidopi Nihna hun lai-in Nazi makaipipa Hitler in Jewte a thah bangin guihtheih zangte leh zuakte million thum thah ding pen lungdam mahmah ding hi'ng cihsan ziau hi.
Hitler in Jewte million tampi a thah bangin Philippines ah guihtheih zang million thum bang om a, tuate a vekin kithat leh ka lungdam mahmah ding hi ci-in Duterte in biaubiau hi. Germany in Hitler a neih mah bangin Philippines in zong....(a thugen khawl vat in) amah leh amah kikawk hi. Ka khutlum thuakte na thei uh hi. Ka gam sungah thukham palsat khempeuh hangin buaina ven'sak ding ka deih a, khangthakte bawl kik zawh loh leh theih loh khop-a siat dimdemna (perdition) panin ka gumkhia nuam hi ci-in gen thuah lai hi. (Kidopi Nihna hun in Nazi ten Jewte 6,000,000–11,000,000 kiim 1941-45 sungin na that uh hi).
Duterte pen President dingin May kha in kiteelna ah na cing a, June 30 panin a zaa len hi. President a let khit nung guihtheih zang leh zuakte mi 3,100 police operations leh thonginn ah kithat ta hi.
-Haaretz/Wikipedia

ISRAEL PRESIDENT LUIPA PERES TU NI-IN KIVI TA DING

ISRAEL PRESIDENT LUIPA PERES TU NI-IN KIVI TA DING
Sept. 30, 2016: Israel President 8na (July 15, 2007 – July 24, 2014) leh Prime Minister (November 4, 1995 – June 18, 1996 Acting: 4 November 1995 – 22 November 1995) tu ni-in Jerusalem khuapi sunga om Mt. Herzl hanmual ah a kivuina hun 9:00am in kipan a, leitung gam tuamtuam 70 panin gam makaite kihel uh hi. Israel Police chief Roni Alsheich in buaina bawl dinga ummawh om hi ci-in Jew leh Arab mite min hon khat Shin Bet security service leh police intelligence ten hong pia uh ahih manin tuate kiman hi ci hi.
A vuina hun pen nai 9am in kipan a, 9:30 am Israel President Reuven Rivlin, Prime Minister Benjamin Netanyahu, Knesset Speaker Yuli Edelstein leh Supreme Court President Miriam Naor tung hi. Gam makaite lakah US President Barack Obama, Palestinian President Mahmoud Abbas, French President Francois Hollande, German President Joachim Gauck, US President lui Bill Clinton, Secretary of State John Kerry leh US Congress ulian 20 zong kihel hi. Obama in Jewte lukhu neu (kipahpah cap) khu a, "Ka lawm Shimon Preres mangpha khakna nei thei dingin Jerusalem kong hawh theih pen hih zah val in angtan'na ding nei lo hi'ng. Hih hun ah Palestine President Abas zong hong kihel thei a, ama' hong kihelna panin kilemna taktak a om theihna ding nasep ding tavuan kizo nai lo hi cih lim hong lak hi," ci-in gen hi. Shimon Peres kivuina hangin lampi mun tampi ah kikhak a, 1995 in Jew mi khat in a thah Prime Minister Yitzhak Rabin kivuina hun ah mi tam a kihel mah bangin Preres' kivuina ah mi tam mahmah a, Israel uliante kivuina ah hih bangin mi tam lua ngei lo hi kici hi.
Jerusalem pen Palestine mi 250,000 kiim tenna ahih hangin a beisa kum 20 sungin Palestine President Abbas' lut ding kiphal lo a, Peres in teenna mun ding a kibawl phal lohna munte ah Jewte inn lam theihna dingin suai (letmat thuh) a kaihna hangin teenna mun kiphal lohna mun sunga teng 50% in khang ahih manin thuman leh phuahtawm thu kigente khen hun ta a, a kigensa thu tam zawte pen phuahtawm (fiction) vive ahi hi. Abas in a lut theihna ding phalna a nget masak kul a, kua tung panin phalna lak ding kisam se lai hiam ci-in Al Jazeera senior political analyst Marwan Bishara in gen hi.
-Haaretz/Associated Press

INDIA GALKAP TEN ZAN IN LoC AH “SURGICAL STRIKE” VA NEI

INDIA GALKAP TEN ZAN IN LoC AH “SURGICAL STRIKE” VA NEI
Sept. 30, 2016: A beisa Sept. 18 in Pakistan gam panin gamnuaimi ten Line of Control (LoC) kianga India galkapte phual Uri suam in galkap 18 va that uh hi. India PM Modi in Uri suam mi gilote kikoihkhong lo ding hi ci-in kamciamna a neih bangin zan zingsang nai 2:30 am in LoC sunga om Hot Springs, Kel, Lipa leh Bhimber Gali Sectors sungah gamnuaimite bukna leh India gam hong lutsimna dingun a panmunte uh va suam uh hi.
Hih sector lite a suamna uh India galkap ten gamnuaimi 40 val va golum uh hi.
Pakistan galkap ten zong India galkapte a panmun panin na gal kap uh a, zingsang nai 2:20 pann 8:00 am dong kigal kap uh a, Pakistan galkapte nih in sihna a tuak banah kua in liamna tuak hi. Hih LoC i cihna kiim sung pen India galkapte leh Pakistan galkapte “control line” ciamtehna gi kikhungna mun hi a, ni dangin “Ceasefire Line” na kici ngei hi. July 2, 1972 in Shimla Agreement hangin LoC kici a, Jammu and Kashmir sung India in ngah in, Pakistan in gam neucik Gilgit-Baltistan leh Pakistan-occupied-Kashmir (PoK) kicihna sung teng bek ngah hi. Hih thukimna hangin Pakistan lungkim thei lo ahih manin Pakistan in gamnuaimi tuamtuam sum, galvan leh training pia in LoC panin India suam dingin tu dong hong lutsak den uh hi.
Pakistan galkap ten zan zingsangin LoC panin Pakistan gam sungah hong lutsawm India galkap khat kihingmat hi a cih hangun kitelcian lo a, India leh Pakistan ulian ten zong gen in nei vet nai lo uh hi. India in zan zingsang in LoC ah gamnuaimite omna a va sim manin Pakistan thangpai mahmah a, nuclear galvan tawh kithuk ding hi a cih hangin India in a gamtat loh dingpi uh mi up dingin kampauna (bluffs) hi lel hi cihsan hi. Zan zingsanga thupiang hangin USte India ambassador Richard Verma zong a meeting poimawh mahmah nusiatsan in manlang takin Washington panin Delhi ah hong leng pah hi. UN spokesperson Stephane Dujarri in India leh Pakistan in a kitelsiam lohnate uh kamdam in a vensakna ding leh a gamtatna uh a kikhaam/dal/kidop (restrain) nading in kunh hi.
# India in hih bangin a sim tham in surgical strike/covert operation a bawlnate:
1.East Pakistan : 1971 Bangladesh War lai-in India galkapte leh East Pakistan (tu-in Bangladesh a kici) makai Mukti Bahini tawh kithuza khol masa in operation va bawl a, hih operation pen official takin kithei lo hi.
2. Kashmir: Indian Special Forces leh Ghatak platoons (lei galkap/infantry) ten Kashmir sunga om Loc ah tactical ops (operation) kici va nei in, Pakistan galkapte panmun va simsak uh hi.
3. Bhutan: December 2003 in India galkap ten Bhutan gambeel a om North East sunga gamnuaimi pawl tuamtuam khempeuh beisakna dingin “Operation All Clear” kici gal simna Bhutan gamah va nei uh a, ULFA, NDFB leh KLOte bukna camp 60 va sim in gamnuaimi 650 va golum uh hi.
4. Myanmar (April-May 1995): Bangladesh panin galvan honpi tawh Myanmar-Mizogam gamgi panin NSCN, ULFA leh KLO gamnuaimi 200 kiim hong lut sawmte dalna dingin India leh Myanmar galkapte kipawl in “joint military operation” kici nei uh hi.
5. January 2006: India leh Myanmar galkapte kipawl in Myanmar sunga kibu NSCN (K)-te do dingin “joint military operations” nei uh hi. India in Myanmar Armyte galvan tampi a piak manin hih operation hong piang thei hi.
6. June 2015: Manipur ah NSCN ten India galkapte suam in galkap 18 kiim a thahna hang un Indian Army ten Myanmar gam sungah Commando galkap 70 zangin Naga gamnuaimi 38 minute 40 sungin va golum uh hi.
-The Times of India and The Hindu.

Thursday, 29 September 2016

MALAYSIATE VANLENG KIKAP KHIA PEN RUSSIA GAM PANIN KIKAP KHIA HI CI

MALAYSIATE VANLENG KIKAP KHIA PEN RUSSIA GAM PANIN KIKAP KHIA HI CI
Sept. 29, 2016: Malaysiate vanleng Malaysian Airline flight MH17 (Boeing 777) kici July 17, 2014 in Amsterdam panin Kuala Lumpur zuan dinga leng Ukraine gam nisuahna lamah na kikap khiatsak a, a sunga tuang teng mi 298 in sihna tuak hi. Hih vanleng kikap khiatsakna thu thukansiam (investigation experts) leh upadi banga nasemmi (sitni/sihni; prosecutors) ten sawtpi a kan khit uh teh zan in thukan ten Russia gam-a Ukraine kumpi lehdote (rebels) omna mun panin Russiate bawl BUK missiles tawh a kikap khia hi ci-in thukhupna nei ta uh hi. A sunga tuang leh sihna tuakte pen gam tuamtuam mi ahih hangin a tam zaw Dutch (Netherlands gammi) ahi hi.
Nitumna lam gam ten Russia kawk in a ngah bawl hangin Russia in bel Ukraine Air Forcete kap khiatsak hi a, a vanleng kiat lai-in Ukraine vanleng nih in delh a, khatin air-to-missile zangin a kap khiat uh hi ci hi. Hih thupiang mit tawh a mu ten zong gal vanleng nih in delh a, a vanleng khat nung kik in, khatin delh suak hi ci uh hi. Hih thupiang hangin nitumna leh nisuahna gamte kikal ah kitelsiam lohna lianpi tak piang zo hi.
Upadi banga nasemmi ten (prosecutors) kua kap khiat hiam cih ngawhna ding leh thu bawl khumna ding (charges) mu/nei thei lo uh a, ahih hangin sihna tuakte' innkuanpih ten bel kuate kap khiat hiam cih thu kician thei nuam in nawhna nei uh hi. Upadi banga nasem ten ngawhna ding kician lah thei tuan lo uh ahih manin nitumna leh nisuahna gamte kikal ah kitelsiam lohna khangsak zaw sem ding uh bang lel hi.
Thukan (investigators) ten a thumuhna uh pen vuk khal tung bek mu pan uh a, vuk khal sungah bang thu teng om a, tualthat ahih kei leh galdona ah thukham palsat hi cih ngawhna (war crimes) a ciamteh theih ding uh kisam hi ci-in Al Jazeera reporter Neave Barker in hih thu a kipulakna mun Nieuwegein khua panin gen hi. Russia in bel hih thukante' (international investigation) thu muhna pen khentuam leh paihtuam nei a, politics thuzawhna hang tawh a pulak uh hi ci hi. Nitumna gam ten thu haksa khat peuhpeuh a tuah ciangun a ngawh ding uh leitang zongin thu pong phuak tawh uh a, tua pen amau ngeina leh pian zia hi ci-in Russian Foreign Ministry spokeswoman Maria Zakharova in a thupulakna ah gen hi.
Malaysiate vanleng kap khiatna dinga kizang BUK missile Ukraine gam-a Pervomaysk panin tang khat leng a, khat Russia gamah ciah kik (returned) hi ci-in Netherlands, Australia, Belgium, Malaysia leh Ukraine panin upadi banga nasemmi (prosecutors) ten gen bialbual uh hi. Rebels ten kua sawlna-a a kap uh hiam a hih kei leh amau thu tawh a kap mah uh hiam cih kithei lo hi ci-in gen beh uh hi. MH17 pen July 17, 2014 in BUK system kizangin 9M38 series missile tawh Russian Federation leitang panin kikap khia a, BUK system pen Russian Federation leitang ah kikoih kik hi ci-in Dutch police tawh kipawl a thukan makaipipa Wilbert Paulissen in ci hi. MH17 a kikap khiat lai-in rebelste leh Ukraine galkapte kikaptuahna a nasiat lai tak ahi hi.
Hih vanleng kikapkhiatna hangin EU leh US in Russia mawhpaih in Russia tungah khalna (sanction) koih khum uh hi.
Source: Al Jazeera News And Agencies

Wednesday, 28 September 2016

ISRAEL PRESIDENT LEI PERES SI TA + A TANGTHU TOM KHAT

ISRAEL PRESIDENT LEI PERES SI TA + A TANGTHU TOM KHAT

Sept. 28, 2016: Israel president lui leh Nobel Peace Prize ngah ngei Shimon Peres (1923 - 2016) a beisa nipi kal nih in lungphuhat (stroke) in a tuk a, tua khit nung khua phawk mel loin zato inn ah a lup khit teh dam zo loin tu zingsang nai 3:00am (0000GMT) in a lupna tungah ihmu in si suak hi ci-in a siavuanpa leh Peres' sungpa zong ahi Rafi Walden in AFP news agencyte kiangah gen a, Israel media ten zong si ta mah ci-in gen uh hi. Peres pen kum 93 a upa ahi hi. "I pa uh tung panin a kiluahsawn (legacy) pen eite' maban ahi hi. Zingciang hun ding en khol in, geel khol den un cih hong hilh hi," ci-in Peres' tapa Chimi Peres in press conference a neihna ah gen hi. Israel gam bup leh leitung bup in hong nusiatna hangin a dahna uh hong thuak khawmpih hi cih kitel hi ci-in gen beh hi.

Mipi ten zahtakna nunung pen a lah theihna dingun Peres' luanghawm zing ciangin Israelte parliament (Knesset) ah kikoih ding a, thai ciang (Friday) in Jerusalem khuapi sunga hanmual - Mount Herzl kici ah ama' lunggulhna bangin hih lai-ah kivui ding hi.

Israel Prime Minister Benjamin Netanyahu in Peres' sihna hangin ama ai tuamin a thuakpihna leh dahpihna pulak a, "Israel mite' itpa ahi hi," ci hi. Israel cabinet i tu ni-in Peres in hong nusiatsanna hangin a thuakpihna leh dahpihna uh hun zang ding uh hi. US President Barack Obama in zong Peres a zahtakna pulak pah in, "Ka lawm hoih leh Israel adingin mi poimawh hi," ci a, a kivuina ah kihel ding ahihna pulak hi. Canada Prime Minister Justin Trudeau in: "Shimon Peres pen kilemna ding a deih mi ahi hi. Hong nusiatna hangin a dah leh kap-a maute ken zong a kibangin ka thuakpih hi," ci-in gen hi.

Ahih hangin Al Jazeerate' Middle East analyst Yehia Ghanem in Peres pen kidona ah thukham palsatpa (war criminal) in kiciamteh ding hi. 1996 Qana massacre kici ah Peres in Prime Minister a let lai-in Israel ten Lebanon gam-a Qana khua suam in, mi 106 lom that uh hi ci hi. Peres phatte pen Israel gumte hi lel a, a taktakin ci leng Peres in Qana kha mite kithahna dingin thupia hi ci-in gen beh hi. Palestinian peace negotiator lui Diana Buttu in hihpa pen a kipat cil a kipan kidona ah thukham palsat den pa hi a, Palestine mi khempeuh thah cimit ding a deihpa ci hi.

Peres pen Sept. 13 in a lungtang natna hangin tuk a, Tel Aviv kianga zoto inn ah kikem den hi. Israel President a 9 veina (15 July 2007 – 24 July 2014) na len a, Israel Prime Minister a 8 veina (4 November 1995 – 18 June 1996) na len a, 4 November 1995 – 22 November 1995 sung Acting Prime Minister na len kik leuleu ahih manin PM nihvei a lenpa suak hi. Palestinete leh Israelte kilemna ding hanciam in, Palestine mi ten independent Palestinian state a neih theihna dingun Oslo Accords kici a pian theihna dingin a hanciam in a pang palaite lakah kihel ahih manin 1994 in Oslo Accords a pian' theihna dingin a palai seppih Prime Minister Yitzhak Rabin leh Palestinete makai Yasser Arafat tawh kikop dingin Nobel Peace Prize na ngah khawm uh hi. Stroke in a tuk khit in gam makai tuamtuam ten a damna ding deihsakna kam vaikhak ngeingai uh a, tuate lakah Pope Francis, US President Barack Obama, Clintonte innkuan, Donald Trump, Britain Prime Minister lui Tony Blair leh Russia President Vladimir Putin kihel hi. UN Secretary General Ban Ki-moon in, "Peres in Israel leh Palestinete kikalah kilemna ding a pian' theihna dingin gim leh tawl khual loin na hanciam a, gim ing cih paulap hun nei se loin na nasem den hi," ci hi.

Peres pen 1923 in Poland gamah piang a, kum 11 a phakin Britishte thuneihna (mandated) Palestine ah a innkuanpihte tawh na peem uh hi. Zionist movement ah hong kihel in Israel Prime Minister masa len dingpa ahi David Ben-Gurion tawh hong kimu a, David Ben-Gurion pen a etteh den mi khat suak hi. Kum 29 bek a phakin Defense Ministry ah director general len a, Israel pen nuclear nei gam hi ci-in a kiciamteh lian nai loh hangin Israel nuclear programme piansakna dingin a hanciam mahmah khat hi ci-in kiciamteh hi.

Source: Wikipedia/Al Jazeera News And Agencies

Tuesday, 27 September 2016

SYRIATE INTELLIGENCE TEN US LEH A PAWL TEN SYRIA GALKAPTE A KAP LAI UN IS-TE TAWH A KIHONA UH ZA




SYRIATE INTELLIGENCE TEN US LEH A PAWL TEN SYRIA GALKAPTE A KAP LAI UN IS-TE TAWH A KIHONA UH ZA
Sept. 27, 2016: US leh a pawl ten Sept. 17 in Syria galkapte Deir ez-Zor ah bomb khiat in galkap 62 a sih banah 100 in liamna tuak hi. Tua ma-in vanleng hawlte leh ISte kihona Syrian intelligence ten khaktan (intercept) uh a, a ngim in a kap mah uh hi ci-in People’s Council of Syria Chairman Hadiya Khalaf Abbas in gen hi ci-in Al Mayadeen channel in suaksak hi.
RT reports in zong People’s Council speaker in Syria ulian ten US makai US Coalition Forces ten Syria galkapte bomb a khiat ma lian un vanleng hawlte tawh ISte a kihona uh recording kem uh a, Syria galkapte a tup mawng in a kap uh hi ci hi. Khalaf Abbas in hih recording tawh kisai a kician in a sawt loin Syria kumpi in suaksak ding hi ci hi.
Syria galkap ten Sept. 17 in Deir ez-Zor ah ISte a umcih lai tak un US leh a pawlte' vanleng in bomb va khiat uh ahi hi. US leh a pawl ten tatsat loin bomb khiat uh a, Russia galkap ten USte tam veipi thu a zaksak khit nungin khawl pan uh hi. Tua khitin IS ten Syria galkapte panmun va nawk uh hi.
US ten hih airstrike pen piang mah a, tuahsiatna hang tawh a piang kha (accident) hi ci napi maisakna ngen lo hi. Hih thu hangin Syria gam-a ceasefire guaksuak zo hi. Syrian Foreign Minister Walid Muallem in hih thupiang panin US leh a pawlte pen IS leh terrorist pawl tuamtuamte tawh kipawl taktak uh hi cih kitel hi ci hi.
-Your News Wire

NIPINI (SUNDAY) HONG PIANKHIAT ZIA

NIPINI (SUNDAY) HONG PIANKHIAT ZIA
Ni dang lai-in Nipini pen Ni (Sun) ni ci-in na kiciamteh a, kumpi in zong a tuam in ciamteh se loin ni mawkmawk ni bangin na kizang lel hi. Ahih hangin March 7, 321 AD in Roman Kumpi 57na leh Roman Kumpi gam 306 AD panin 337 AD kikal sung a uk Constantine I (Constantine the Great ahih kei leh Saint Constantine zong a kicipa; Latin in Flavius Valerius Aurelius Constantinus Augustus kici) in Nipini pen kumpi’ khawlni (official day) dingin na pulak ahih manin tua ni-in zumkong mangkong khempeuh na kikhak hi.
AD 4 kipat cil in Kumpi Constantine in Roman Kumpi in a ukna sung khempeuh ah Nipini in mipi’ pawi (public festival) a kizatna dingin thukham khauh mahmah (decree) khat na bawl leuleu a, hih Ni ni (Sunday, i.e. Nipini) thu-um lo (heathens/pagans) leh Khristian ten zahtakna pia in khawni dingin na zang khawm thei ta uh hi.
Constantine in Nipini pen thu-um lote leh Khristiante ngaihsutna kibang lote leh kitukalh khempeuh a kibat theihna ding leh pumkhat a suah theihna dingin khawlni dingin thukham a bawl ahi hi.
Ahih hangin Kumpi Constantine in ama’ ngaihsutna tawh hi bangin a vaihawm hi ziau lo hi Thu um lo khempeuh in Khristian a san’/pom kim theihna ding uh leh biakna vai-ah zaa lian zaw leh thuneihna lian zaw sem bishop ten a neih theihna ding uh ngiamna tawh bishopte’ thuzawhna hang leh bishopte ngian hang hi zaw hi. Thu-um lo khempeuh thu-um (Khristian) hong suak le uh thu-ummi hong kibehlap in, i thuneihna hong khangin thuneihna lian zaw sem kinei ding hi cih geelna tawh bishop ten kumpi Constantine kiangah Nipini pen khawlni dingin a pulakna dingin a na thuzawh uh hi zaw hi.
Source - GC 53.1

Monday, 26 September 2016

US IN EROPE AH MISSILE DEFENSE A KOIH NASEMSAK THEI DINGIN KOIH TA



US IN EROPE AH MISSILE DEFENSE A KOIH NASEMSAK THEI DINGIN KOIH TA
Sept. 26, 2016: US in Russia in Europe nisuahna lamah a gam keek ding dalna ci-in paulap in Russia ngimna ding in $800 million dollar missile defense system Europe ah a koih zat theih dingin mansa in koih (activate) ta ahih main Galpi Thumpi piangsakna dingin thau kep hi kici liang hi. US in hih defense system pen Romania gam-ah koih hi a, gam tatsia leh gam gilote (rogue states) khut sung pan in Europe leh US humbitna ding ci-in paulap nei in a koih ahi hi. Ahih hangin President Putin in tua ding hilo a, Russiate nuclear galvante ngimna ding leh Russia kap theihna dingin a koih uh hi zaw hi ci-in ngawh cinten hi.
Israelnationalnews.com reports in, "Putin in hih pen defense system hilo a, hih pen US in Europe ah nuclear galvan a koih beh nop manin a ngian uh hi a, leitung ah daihna beisakna ding kipatna leh galvan kitaitehna pianna ding hi zaw hi ci hi," ci-in gen hi. Kremlin in zong USte gamtatna hangin galvan kitaihtehna pian'sak ding a kideih loh hangin hih galvan a koih uh a lai-ah din'sakna/zat theih loh (neutralised) suaksakna dingin Russia in kihanciam ding a, kimawk om lo ding hi ci hi.
Hih defense system/missile shield system pen Europe khuapi tuamtuamte rocket tawh kikap leh na kap khia thei ding a, Greenland leh Azores kiim ah 2018 bei ma-in kikoih ding hi.
Israelte' Iron Dome bangin Romania gam-a missile shield pen rocket kikap khiate a ma theihkholh theihna dingin radars kici ah kinga a, rocket kikap hi cih radar in a mat/muh ciangin a kap khiatna ding interceptor missile kikap ding a, van lai-ah missile kikapte kapsiatsak thei hi. A interceptor missiles pen lei leh teembaw tung panin kikap khia thei hi.
State Duma defense committee Chairman Admiral Vladimir Komoyedov in hih missile defense kikoihna hangin Russia lauhuaisak hi ci hi. Russia panin tai nai cik ah hong kikoih ahih manin Russia pen 1000% ngimna hi ci liang hi. Russia in bangci thuk kik ding hiam cih a kitel nai loh hangin a kapna ding missile tampi Kalingrad khuapi ah koih pah ta ding in ki-ummawh hi.
United States leh NATO in bel hih missile shield pen Russia ngimna ding hi loin Middle East sunga gam pawl khat ngimna ding hi ci-in pang kenkan uh hi.
-Your News Wire

INDIA IN TUNI-IN SPACE AH SATELLITE 8 KAPTO LEULEU

INDIA IN TUNI-IN SPACE AH SATELLITE 8 KAPTO LEULEU

Sept. 26, 2016: Indian Space and Research Organisationte’ (ISRO) rocket PSLV (Polar Satellite Launch Vehicle) in tu zingsang nai 9:12am in Sriharikota panin Algeria, US, Canada leh India gamte satellite 8 mun awng (space) ah kap to uh hi ci-in Indian Space Research Organization (ISRO) in pulak hi.

ISRO ten a genna ah PSLV rocket a kaptohsakte pen Algeriate' ALSAT-1B, ALSAT-2B leh ALSAT-1N, Canadate' NLS-19, USte' Pathfinder-1 leh Indiate satellite thum ahi hi. Polar Satellite Launch Vehicle in a 37na dingin PSLV-C35, 371 kg a gik khuahun gen kholh theihna ding SCATSAT-1 khat leh satellite sagih polar Sun Synchronous Orbit (SSO) ah leng dingin kapto hi ci-in ISRO in gen hi. Hih PSLV-C35 mission pen First Launch Pad of Satish Dhawan Space Centre, Sriharikota tuikulh panin kikapkhiato hi ci-in ISRO in pulak hi.

Indiate satellite thumte:

1. SCATSAT-1 pen altitude 730 km a gamla polar sun synchronous orbit kicihna kim-ah kum nga sung va leng kawikawi ding a, wind-vector products kici in khuahun genkholh theihna ding leh khuahun theihkholh theihna ding (weather forecasting services) nasem ding hi.

2. 10-kg a gik PRATHAM pen IIT-Bombayte' bawl hi a, 1km x 1km kiim sunga electron om zah va sim ding hi.
3. PISAT pen 5.25 kg. in gik a, PES University, Bengaluru a kibawl hi a, remote sensing applications kici nasem ding hi.

Algeria gamte satellite ALSAT-1B pen 103 kg. in gik a, leitung kim kual in leng ding hi. ALSAT-2B pen kg.117 in gik a, remote-sensing satellite ahi hi. ALSAT-1N pen kg.7 kg. hi a, technology demonstrator ahi hi.

India in a masa pen dingin satellite 1975 in na kapto a, 24 June 2016, ISRO in India in a bawl rocket leh gamdangte bawl rocket 74 zangin satellite 131 na kapkhiato ta hi. October 2015 in ISRO gamdang 23te satellite (Algeria, Canada, Germany, Indonesia, Japan, Singapore leh USte satellite kihel in) kaptohsak dingin na khentat a, 18 June 2016 in rocket khat bek zangin satellite 20 na kapto vau lel hi. Oct. 22 2008 in ISRO in khapi sungah Chandrayaan-1 na kap lut a, Oct. 22, 2008 mah in Mars sunga lut ding Mars Orbiter Mission na kap a, Mars orbit sungah 24 September 2014 in lut ahih manin leitung ading India gam pen a khatvei kapna tawh Mars sunga satellite kaplut masa pen suak hi. Leitung ading India pen Mars sungah satellite kaplut a lina hi a, Asia adingin lawhcing takin a kap lut masa pen suak hi. Satellite gik zaw sem GSLV Mk III kici ISRO in a bawl lai tak hi a, tua ban ah ULV zong bawl lai a, ULV zo leh satellite kapna dingin a zat kik theih (reuseable launch vehicle), human spaceflight, khapi sung vaan ding (lunar exploration), vantunga planet tuamtuam thukan ding (interplanetary probes) leh ni sung kancian ding (solar spacecraft mission) in kizang ding hi. ISRO pen Aug. 15, 1969 kum-a kiphuan khia ahi hi. India in satellite 88 a lawhcing takin a kaptohna leh a neihna hi ta hi.

Kawlgam in kum nga sungin a masa pen satellite kapto ta dup ding hi ci-in Ministry of Communications and Information Technology mun a sem Myanmar Deputy Minister H.E. U Thaung Tin in Dec.10, 2014 in Myanmar Satellite Forum ah pulak khia dum ta hi.
-Satellite Today/Sputnik/The Hindu/Wikipedia

THU POST UUK LEH LAI LAMSANG A UUKTE ADINGIN A THEIH HUAI THU TOMNO

THU POST UUK LEH LAI LAMSANG A UUKTE ADINGIN A THEIH HUAI THU TOMNO
Lai lamsang bek hilo in web pages, laibu, la, television shows, email messages, interviews, articles, artworks (lim suai nasepna), mi' thugen leh a tuamtuamte mi' bawlsa, gensa, khui bawl/khumsa, saksa, gelhsa pen amau a bawlte min, laibu min, a sate leh a kum leh gente phalna la masa lo leh tuangsak loin en i ut bangbangin hawm khiat sawn theih lo hi. Hih bangin phalna la lopi in i gamtat khak leh a gutapa/gutanu kisuak a, mi' sepna leh gimna khempeuh a thahsak kisuak hi. Hih pen mikang ten "Plagriarism" na ci uh a, hih banga gamtate pen gutapa/gutanu (plagiarist) kici hi.
Plagiarism pen mi khat ngaihsutna ei’ ngaihsutna banga gelhna, laibu kibawlsa (publication), gen khiatsa a kibanga gen kikna, sak kikna, khui-a bawl kikna ahi zongin mi’ laigelh leh kaihkhawmte phalna la se loin lakna, lai atpa’ ngaihsutna ama’ phalna ngen lopi a laksakna cihte kihel hi. Tua banah mi’ laigelh khat ama min tuangsak lo (credit pia lo/souce tuangsak lo) pi-in lai-atpa kammal zat tawh kibang lianin kammal (word) 50 tung lam na laksak leh “Plagiarism” in kiciamteh pah lian a, nang pen “plagiarist” (lai kigelhte leh mi’ ngaihsutna gupa) a suak ziau na hi hi. “Plagiarism pen mi nehsa guksakna, copy rights palsatna, thukham palsatna, hi a, hih pen nial theih loh thuman ahi hi (Plagiarism is a crime – that is a fact” na kici ngiat hi. 

LAI LAMSANG AH PLAGIARISM:

Lai ki-atsa kiguksakna tom gen leng mi khat ii gimpi sepsa guksakna, nasepcopy paste bawl ziauna hi a, thukham palsatna ahi hi. Gam tuamtuam leh federal laws in zong phal lo hi. Lai kiguksakna hangin a nasia lua lote a tawm pen $ 100 panin $ 50,000 liau theihna hi a, tua banah kum khat sungah thong kiat theihna ahi hi. Mi' laibu bawl/kaihkhop khat phalna la loin sum $ 2,500 ciang ngah na ngah zawh leh $ 250,000 na liau banah kum 10 sung thong kiat theihna ahi hi. "Consequences of plagiarism" (Baylor School) in a genna sang/college/university kah ten mi’ lai a guksak ciangun mat (mark) beem (0) ngah uh a, sangnaupangte ni 2 pan ni thum kihawl khia, a nasiat leh Honor Council in thukhenna daan khauhzaw pia lai uh a, sangkhuan (vacation) khat sung zong kihawl khia thei lai hi. A palsat uh a nasiat leh sang/university panin kihawl khia thei lai hi ci hi. College leh universyte bangah a kihawl khiat banah buaih (degree) kipia lo lai hi. University leh Scientific research lamsang ah sepna neite bangin a sepna uh taan lawh thei lai uh hi.

BANG CI LEH KIPELH THEI DING?

Lai kiguksak pen mi nasepna a mawkna suaksakna hi a, thukham tawh a kituak loh banah kilawm lo a, zumkong mangkong ah tun theihna, liau theihna leh sepna nangawn taan theihna ahih manin mi' thu gelhsa thu leh la na suaksak ding ciangin amau phalna la masa hamtang in. Lai-atte tawh kizaksak theihna ding na neih kei leh amau min, a laibu min, a laibu laimai leh laibu kibawl kum/kha tuangsak hamtang in. Research bawl na hih leh end notes (thu tawpna ciamtehna) leh foot notes (laimai nuai-a thuciamtehna) ah na lakna mun laimai, a atpa min leh a laibu min tuangsak teitei in. Na tuangsak leh plagiarism tawh na kipelh thei ding hi. Mi' khut sung panin gul matsak sawm kha peuhmah ken. A kicing zaw in na theih nop leh a nuai-a linkte ah sim theih ding hi.
*iThenticate - http://www.ithenticate.com/…/bid/52974/Plagiarism-Punishment
*6 Consequences of plagiarism (htpp://ithenicate.com/resources/6-consequences-of plagiarism)
*http://www.lib.usm.edu/legacy/plag/acceptuse1.php
*http://www.writing.utoronto.ca/…/www.wikih…/Avoid-Plagiarism
*Plagiarisms://mail.baylorschool.org/~jstover/plagiarism/consequences.htm6 *Chttps://mail.baylorschool.org/~jstover/plagiarism/consequences.htmonsequences o
*https://en.wikipedia.org/wiki/Plagiarism

Saturday, 24 September 2016

COLUMBIA GAM-A GAMNUAIMI TEN KILEMNA NAPKIP TA UH

COLUMBIA GAM-A GAMNUAIMI TEN KILEMNA NAPKIP TA UH
Sept. 24, 2016: Colombia gam-a Marxist (left) gamnuaimi FARC in Columbia kumpi tawh kum 50 val a kikaptuahna uh-ah mi 250,000 val in sihna a tuak khit nungin Kilemna ding Thukimna "Peace Deal" kici neihna ding namkip taktak ta uh hi. Hih bangin kilemna bawlna ding namkipna (ratify) pen FARC rebel pawl ten Columbia kumpi tawh kituak takin mee (voted unanimously) a khiat theihna hangun hong piang thei hi. Kilemna taktak ding a pian' theihna dingin kum li sung Columbia kumpi leh Revolutionary Armed Forces of Colombia (FARC) in Havana khuapi ah nung kha-in kilemna suai a kaih manun hong piang thei hi. FARC in hih kilemna suai namkipna hunah, "Gualzawhna khempeuh lak panin kilemna pen etlawm pen hi," ci-in FARC rebel makaipipa Rodrigo Londono (nom de guerre Timochenko a kici zaw) zan in Yari phaizang-a FARC Guerrillas' Congress kici khawmpi ah FARC galkap honpi mai-ah gen hi. Columbia mi ten a aw uh a kizak theihna dingin leh a ngetna uh a ngahna dingun cik mahin thau a tawi nawn lohna ding uh leh ei zong thau i tawi nawn lohna ding nakpi takin kilunggulh hi ci-in gen beh a, FARC galkap ten a thugen a thukimpihna uh lahna dingin ding ngeingai uh a, awng ziahziah in, a khut uh na beng ziahziah uh hi.
Kilemna ding FARC leh kumpi in a neih hangun FARC in thukimna bangin taangpi taangta nuntakna kilaihna ding (social change) political party ahihna uh tawh kituak in kalh veve lai ding uh a, 2026 dong Congress a tutna kituh loin 10 ngah ding uh a, amau thubul let Marxist ngaihsutna (taangpi taangta kikimna) mah lencip den ding uh hi. Congress tuak khat ah FARC ten official takin party thak May 2017 ma-in kiphuankhia ding hi ci-in FARC commander Ivan Marquez hih pawi ah pulak hi. FARC units panin palai (delegates) Yari phaizang-a khawmpi ah kihel uh hi. "Columbia gam mite, leitung bup leh Comlumbia kumpi zak dingin hih pawi ah FARC makai ten kilemna taktak "final accord" FARC' Congress ah thukimna kinei ta hi cih kitangko hi ci-in Marquez in pulak hi.
Hih kilemna taktak "peace accord" pen Pizing (Monday) ciangin President Juan Manuel Santos leh FARC makaipipa Timochenko in suai kaihna nei ding uh a, Oct. 2 ciangin Colombia gam mipi ten tam zaw deihna tawh thukhenna (plebiscite) nei ding uh hi. Ngaihsutna kilakna (polls) te ah kilemna pen mipi a tam zaw in deih uh hi kici hi. University Del Rosario-a sem Arlene Tickner in Colombia mipi ten kilemna taktak ding deih takpi uh hiam cih dotna lianpi om lai a, kilemna bel piang zo ding hi. Ahih hangin kilemna ding a dal/nang pawl om veve a, president lui nih in zong nang uh hi ci-in gen hi. Taangpi taangta vai, sum leh paii vai leh gamvai lamsangah kilaihna nakpi takin piang ding ahih manin a kulmut/khanglui ngeina deih pawl (conservative sectors) ten amau ngaihsutna leh neihsate kembit nuam uh ahih manin hih kilemna a pian' taktak ding lau lai uh hi ci-in gen beh hi.
FARC ten a beisa hunin a mi pimangte hangun mawh maisakna ngen uh hi. FARC ten thuneihnate a bulpi in lencip lo ding/a hiangte tunga thuneihna kipia ding (decentralize) cih ki-ukna leh liangko kikim-a ki-ukna a deihna thu uh zong pulak uh hi. *(India gam-a Nagate' NSCN pen rebels upa pen hi a, FARC pen a upa pen nihna hi kha ding hi).
Source - Agencies
Photo: 1. Rebel Congress closing ceremony ah FARC rebel leader Timochenko (C), Pastor Alape (L) leh FARC commander Ivan Marquez

Friday, 23 September 2016

LUNGSIM LIMLANGH

LUNGSIM LIMLANGH
Ngaihsut kibang lo mi nih nasep khop pen
Tha kituak lo bawng leeng kai tawh kibang hi.
Ui in a kihtakte tawngin a kihtakte pet a,
Mihing hong kihta ten hong koko in,
Hong kihta lote in hong su-ek hi.
Pasian in mawhna pulak pah lo, thukpah lo a,
A pulak ciangin mi mai-ah pulak in, a thuk kik teh a khangin thuk hi.
Tu lai nungak tangvalte ki-it loin kingai uh a,
Khantawn ading hi loin tawlkhat adingin kiteng uh hi.
Na lian khat i sep zawh ciang bekin phatna kingah a,
Na nengno khat i sep khialh ciangin nangawnin
Gensiatna kingah hi.
Mi pawl khatte a mi pum piangthak in, a neihsa piangthak lo a,
Mi pawl khatte a mipum piangthak loin a neihsate piangthak hi.
I piak ding sumpi a tawm ciangin kithuman zo lo a, i
I piak ding sumpi a tam ciangin kihaza thei hi.
Nuihna khempeuh nuamna hi kim lo a,
Kahna khempeuh dahna hi kim lo hi.
Vantung a tung mite adingin leitung pen hell tawh kibang a,
Hell sung a tung mite adingin leitung pen vantung tawh kibang hi.
Mihing in ei bek aman i kisa a,
Ahi zongin Pasian in kei mawh nei hing a cite deih hi.
Hong kiphat ciangin nuih pah pekpak ken la,
Hong kigensiat ciangin gum pah ngeungau kei in.
Kiphatna zong gensiatna kipatna hi thei a,
Kigensiatna zong pahtakna hi thei hi.
Mihai sawm in hong muhkhialh sangin,
Mipil khat in hong muhkhialh dah huai zaw hi.
Mi hai sawm in hong phat sangin,
Mipil khat in hong phat ut huai zaw hi.
I muan pente mah in hong khemzo pen a,
I ngaih pente mah in hong mudah zo pen hi.
Pilat mai-ah Jesuh a kisit theih mah bangin,
Pawlpi mite mai-ah siate thu kisit hun om thei hi.
A kamtam pente nasem pente hi leh,
Siate sang a khasim piak tak zaw tampi om ding hi.
A mi na muhdah manin a thu nial ken la,
A thu na deih loh manin a mi mudah ken.
An na duh mah bangin,
Nasep na duh leh na puksi ngei kei ding hi.
Gilkial loh na’ngin an nek a kul mah bangin,
Puksih loh na’ngin nasep kul hi.
Innkuan sungah sila leh to om lo ahih manin,
Nasep kituh lo a i kikhiat laiteng nasep zo leh innkuan nuam om thei lo hi.
A tak kolh khempeuh a pil kim loh hangin,
A pil khempeuh a tal kolh kim hi.
Mi i hawmthawh nop leh amah sangin,
Sep zawkna leh hoih zawkna i neih phot kul hi.
Kisawl ciang bek a sep pen mi thanuam kici thei lo hi.
Pasian gal pen Satan hi a, mihing gal pen mihing mah hi.
Thu na lang zak leh,
A lang bek mah um pah in.
Meigit khatin gam khat a kat theih bangin,
Thopuan sung thu in khua khat siasak thei hi.
Na kiangah mikhat hong kigensiat leh,
A kilem lohna uh leh ama pianzia thei masa in.
Pastor khat a lungdam khempeuh tawh a lungdam kim loh hangin,
A dah khempeuh tawh dah khawm hi.
Zu leh va in a gawl sih pih a,
Mihing in a lungsim sihpih hi.
Pasian in lem a sak nak leh,
A lem lo munte ah zong lem veve hi.
Sihna lamdang i sa a, a sihna lamdang lo zaw in,
Suahna lamdang zaw tham hi.
Natna lamdang i sa a, a natna lamdang lo zaw in,
Damna lamdang zaw tham hi.
Haina lamdang i sa a, haina lamdang lo zaw in,
Pilna lamdang zaw tham hi.
Mi minthangte a sih teh minthang zaw a,
Mi minsiate a sih ma-in minsia hi.
Mi khempeuh khatvei tek kikhem zo a,
Tua khemna hong kitheih leh khantawn hong ki-um nawn lo hi.
Pasian in a tawisan mi khat na nen’niam leh,
Pasian in tawisang veve ding a, nang na min dai ding hi.
Natna in Pasian tawh hong kinaisak a,
Sihna in Pasian tawh hong omkhawm sak hi.
A cinghte tungah Pasian cingha,
A huaihamte tungah Pasian ciil hi.
Thau-muuk sangin laikung kihtaak huai zaw a,
I galte sangin I lawmte kihtak huai zaw thei hi.
Itna a kiam leh mawhna kizong a,
Itna a khan leh dikna kizong hi.
Pawisiimna sangin sigalna hoih zaw a,
Sigalna sangin nat vehna hoih zaw lai hi.
Na khempeuh ah paulap bei mawh a,
A piang khempeuh lungkim leng,
Paulap khempeuh bei pah hi.
Thupha ciamteh theihna pen gual zawhna hi a,
Thusia ciamteh theihna pen guallelhna hi.
Mawhsakna pen dikna pulakna hi thei a,
Gensiatna pen pahtak piakna hi thei hi.
Thupha simsim le teh thusia ta zo lo ding a,
Thusia simsim leteh thupa ta zo lo diing hi.
Guah zuk ma-in huih nung thei den a,
Thupha ngah ma in ze-etna kituak thei hi.
Pawlpi kimkhat in siate thu dong a,
Kimkhat in siate thuhilh hi.
Thupi na nasak mahmahte Pasian adingin thupi lo thei a,
Thupi na nasak het lohte Pasian adingin thupi zaw thei hi.
Sahang in mi a peh ding teh ngik masa a,
Mihing hong bawl sia dingte in hong pakta masa hi.
Mi ih gensiat leh ei a kiphat pian i hipah a,
Mi i phat leh ei a kiniamkhiat i hipah hi.
Mipilte’ gamah mipoite kihehpih a,
Mihaite’ gamah mipoite kisimmawh hi.
Hong ngaite sangin hong itte teenpih huai zaw a,
Hong itte sangin hong hehpihte teenpih huai zaw lai hi.
Khatvei minthan’ khantawn ki mang lo a,
Khatvei minsiat khantawn kimang hi.
Nang deih bangin a pian kei leh,
Nang deih bang Topa' cipah in.
Nang deih bang Topa' na cih leh,
A piang bangbang ah lungkim in.
Na dinmun sanga na kiniamkhiat zawk leh,
Na dinmun sangin hong kitawisang zaw ding hi.
Na dinmun sanga na kitawisan’ zawk leh,
Na dinmun sangin hong kiniamkhiat zaw ding hi.
Gualzawh ma-in guallelhna a om leh,
Tua gualzawh na limci thei pan hi.
Tu ni-a mihaupa zing teh khutdawh suakthei a,
Tu ni mipilpa zing teh mihai suakthei hi.
Sia i deih ciangin paulap tampi tawh i zong a,
I deih nawn lo ciangin paulap tampi mah tawh i hawl khia hi.

-Job Thawngno (Job Thawngno’ LUNGSIM LIMLANGH)