Saturday, 14 November 2020

LINGVOM KUNG PANIN LEENGGAH KILO NGEI LO A, SIALTALLING KUNG PANIN THEIGAH KILO NGEI LO HI

 

LINGVOM KUNG PANIN LEENGGAH KILO NGEI LO A, SIALTALLING KUNG PANIN THEIGAH KILO NGEI LO HI

US i cih American Constitution bulphuh in kivaihawm gam hi a, constitution zui ding, zahtak dingin US gam ukpite, gam ukpi huhte, mangpite, sumkem mangte, thukhen mangte, khuapi uk mangte, milian dangte leh galkapte khempeuh I kiciamna nei ngekngek masa uh hi. A kiciamna bangun a gamtat uh kisam hi. US gam i cih pen Taliban state or Shariat Law tawh a ki-uk Islamic state or ISIS Caliphate state hilo a, secular democratic state hi. Politics uk leh thei i kisak a, i gennop leh constitutional government leh theocratic state kibatlohna beek theih masak kisam hi. Democratic gam khempeuh ah mikim in a upadi (constitution) un a piak constitutional rights nei kim tek uh hi.

US gam bek hi loin constitution bulphuh in ki-uk secular democratic gam khempeuh ah nang biakna tawh a kituah loh hangin mi dangte biakna leh thu upna deidantuam theih hilo hi. Leitung pen "Kingdom of man" hi bek a, "Kingdom of Heaven" hi nai lo hi. LST pen Pasian a umte zuih ding, nuntakpih dingin a hu a mop a kammal hi a, gam ki-ukna upadi laibu hilo hi. Nang biakna tawh a kibang lo biakna dang zuite na deidan pong niloh pen LST deihna tawh kituak lo hi.

Lai Siangtho sungah, “Nangmah na ki-it bangin na vengte na it in,” ci-in a genna Topa’ Thukham zui le-uhcin a hoih hi pah hi. Ahi zongin mi na deidan uh leh note a khial na hi uh a, Thukham a palsat na hi veve uh hi. Mi khatpeuh in thukham dang khempeuh a zuih hangin khat a khialh nak leh a vekpi-in a khial mah ahi hi, ci-in James 2:8-10 sungah na gen hi. Thukham khempeuh na zuih zawh hangin mi na deidan leh Thukham khempeuh a palsat mah na hi veve hi ci-in LST in na gen hi. Hih thu mangngilh kei in.

Khristian a kicite in ei biakna tawh kip takin i zuih ding eima mimal mawhpuakna hi zaw a, biakna dangte i va nawknawk, i va koko ding hilo hi. I awlmawh luat leh Lungdamna Thu i va hilh ding i mawhpuakna hi zaw bek hi. Constitution bulphuh America gam leh secular democratic gam khempeuh ah biakna dangte in amau biakna suakta takin a zuih theihna dingun "RIGHT TO FREEDOM OF RELIGION" mikim rights nei vek uh hi. America gam-ah American constitution First Amendment thukham sungah Congress in biakna khatpeuh laptoh ahih kei leh deidantuamna dingin thukham bawl thei lo ding na ci hi. Constitution zui dingin Pasian' min tawh LST tungah khutnga in kiciam napi-in constitution palsatna in gamtatna pen Pasian' mai-ah kamciamna thusim lohna hi pah hi. Pasian' mai-ah a kamciamna a zahtak mi leh party pen Khristian biakna laam kici thei lo hi.

US pen Shariat Law a kizatna gam hilo hi. Democracy i cih pen a tam zawte (majority) deihna tawh ki-ukna ahih hangin a tawm zawte (minority) rights zong kizahtaksak bek hi loin kihumbitsak hi. Tuaci kei kei leh Kawlgam leh India ah zong Khristian ten i biakna kipia thei lo ding hi. Tua beek i theih a, ei angsung ding bek khualna pen Pasian' deihloh huaihamna mah hi cih i phawk ding kisam hi. Na biakna pen mi dangte biakna simmawhna ding, gensiatna ding, aana tawh a zuihna dingun nang deihna tawh na pei gawp (dictated) dinga biakma hilo a, nang leh Pasian na kizopna ding hi zaw hi. Pasian leh nangmah kizopna a kip peuh leh gam uk makai leh party a kua a kua ahi zongin na patauh leh liin'na ding om vet lo hi.

“Kamsang taktak a hilote na muh uh ciangin lim takin kikem un. Amaute in a tungtham ah tuu lim hong pua-in, ahi zongin a sungtawng taktak uh ngia hangsan bang ahi uh hi. (Matthai 7:15)

“Kei kiangah, ‘Topa, Topa aw,’ hong ci mi khempeuh, vantung ki-ukna sungah lut thei kim lo ding uh a, vantungah a om ka Pa’ deihna bangin a gamta teng bek lut thei ding uh hi. Tua ni ciangin mi tampi in kei kiangah, ‘Topa, Topa aw, nangma min tawh thu hilhin, nangma min tawh dawite hawlkhia-in, nangma min tawh na lamdang lian tampi bawl hilo ka hi uh hiam?’ hong ci ding uh hi. Tua ciangin keimah in amaute kiangah, ‘Note ka hong thei ngei kei hi. Siatna a gamta mite aw, kei kiang panin kihemkhia un,’ ka ci ding hi. (Matthai 7:21-23)

Pasian in note hong mawhsak lohna dingin mi dangte va mawhsaksak nawn kei un. Bang hang hiam cih leh mi dangte’ thu na khen zia uh tawh kizui-in note tungah hong khen ding a, mi dangte tungah na zat uh ngeina mah note tungah hong zang ding hi. Bang hangin na lawmte’ mit sunga ninthem tang muhsak thei napi-in nangma mit sunga singluang tang phawk thei lo na hi hiam? Nangma mit sungah singluang a tang kimlai, bangci-in na lawmte kiangah, ‘Na mit sunga ninthem tang hong lakkhiatsak ning,’ ci thei ding na hi hiam? No a kineihkhem mite aw, note’ mit sunga singluang tang lakhia masa le-uhcin, na lawmte uh mit sunga ninthem tang na lakkhiat theihna dingun hoihtakin khua na mu thei pan ding uh hi. (Matthai 7:1-5)

Amah a zahtakte’ kiimah Topa’ vantungmi in giahphual sat a, amaute a honkhia hi. (Late 34:7)

Amah in ka khe taalsak lo ding a, kei hong kem pa lusu lo ding hi. (Late 121:3)

Topa a muang mite pen ling het loin a om tawntung Zion Mual tawh kibang hi. Jerusalem kimkotah mualte a om mah bangin ama mite’ kimkotah tua kipan a tawntungin Topa om ding hi. Thuman mite a khialhkhak loh nadingun amau a kipia leitang tungah mi gilote in amaute uk paisuak lo ding hi. (Late 125:1-3)

Kei tawh hong kizom paisuak le-uhcin kei zong note tawh a kizom paisuak ka hi ding hi. A hiang pen a gui tawh kizom kei leh gah a gah theih loh mah bangin note zong kei tawh na kizop kei uh leh gah na gah thei kei ding uh hi. Kei tawh a kizom lo mite pen leenggui hiang bangin kipaai khia-in keutum hi. Tua bang hiangte meikhuk sungah kilawnin a kangtum hi. Kei tawh na hong kizop uh a, note sungah ka thu a om nakleh na deih peuhpeuh uh hong ngen le-uhcin hong kipia ding hi. (Johan 15:4, 6-7)

Tua ahih ciangin note pai un la, mi dang khempeuh, keima nungzui mi suaksakin, Pa min, Tapa min, leh Kha Siangtho min tawh tui sungah na phum un. Tua ciangin note tungah ka hong gen thute khempeuh a zuihna dingun na hilh un. Hun bei dongin note a hong ompih tawntung ding ka hihna thu phawk ta un,” a ci hi. (Matthai 28:19-20)

Zakna bil a neih khempeuh in na za ta un. Muhna ding mit a nei khempeuh leh ciamteh theihna ding khuak a nei khempeuh in hih thute na mu in na ciamteh ta un.

✍️ Thang Khan Lian #ZUNs
Image may contain: text that says "Abide in me, and I in you. As the branch cannot bear fruit of itself, except it abide in the vine; no more can ye, except ye abide in me. John 15:4"