KIMAN'NA DING A NEITE DEIHHUAI ZAWIN THUPI ZAW THAM HI
Mite in, ''Ala! Thupi si e maw...,'' ci-in hong phat henhan sangin, "Ettehhuai si e maw...," hong cih ding uh deihhuai zaw hi. Mi pawl khatte bek hamphatpih sangin mi tampi in a hamphatpih theihte thupi zaw in manpha zaw hi.
Mite in, "A gen a bat leh a sepkhiatte thupi si e maw...," hong cih sangin, "A sepkhiatte a gengen sese loh hangin a nasepna khatpeuh thupi in, muibun thei mahmah hi," hong cih ding uh deihhuai zaw hi.
"Kei lo buang tawh bangmah piang zo lo (ding) hi, keimah hun bekin kisemkhia zo bek (ding) hi," cihcih sangin mite in, "Amah tawh loin piang zo vet lo (ding) a, ama' hun in kisemkhia zo bek hi," hong cih ding uh deihhuai zaw in, khum zaw leh ngaih zaw hi.
"Tua bang tua bang teng ka semkhia a, na lianpi ka semkhia hi," cih ziauziau den keei sangin, "Tua bang tua bang teng amah in semkhia a, na lianpi semkhia hi, cih mikim in mu thei a, a langpangte nangawn in hamphatpih hi," hong kicih ding deihhuai zaw hi.
Mite in, "A gamtat dan khauhpai buatbuat ngam vet ahih manin mi khauhpai ngam leh mi hangsan hi," ci-in hong lipkhap bawl ding sangin, "Thu saupi khualna tawh lungngai dide masa kawmin thukhen in, gamtang den zaw ahih manin ettehhuai in, muibun in lamzang a, a thukhensatna kip in kho-in kip tawntung hi," ci-in hong kihtak ding uh deihhuai zaw hi.
"I gam leh i minam liansak kik ni...khangtosak henhan kik dih ni," ci-in kam beembeem in i otot sangin mite in, "A gam leh a minam liansak in laamto a, khangtosak hanhan takpi mah hi cih mikim in mu thei in, kuamah in a nialna ding mu zo lo uh hi," hong cih ding uh deihhuai zaw hi.
I nasep khiatte leh i kampauna in nuntak sung bekin mite' lungsim zo zo zawin, i nuntak sung bek a khom ding miphatna i ngah sangin, i sih khit hangin a mang ngei lo dingin i minphatna a tangthu bu ah a kiciamteh ding, i nasep khiatte a kimu thei-in a kiciamteh ding leh i kampaute a kiciapteh a, khangthaktte in sin to-in a zoptoh ding uh thupi zaw pek hi.
A khial thei lo leh mawhna bawl ngei lo bang keekin khialhna leh mawhna bawl khin napi-in ki-impcip leh kiseelcip sawmin a kisiamtan teitei mite pen mi meidawi pente ngeina leh ngeina leh pian' zia a paai mite hi. Tua bang hi loin a khialhna leh mawhna pulakkhia ngam in, kibawlphatna dinga zang theite pen mihangsante ngeina leh pian' zia hi zaw ahih manin zahtakhuai leh etteh tham cing zaw uh hi.
Thaumuk leh thatang bek a suang leh zatna tawh gualzawhna a ngah gam makaipa in daihna leh muanna (peace), nopna leh khantohna piangsak ngei lo a, pilna khuak leh a thu tawh zo zaw in gam a makaihpa in daihna leh muanna piangsak a, suahtakna leh khantohna lianpi gahkhiasak ahih manin deihhuai zaw hi.
A gen hat leh a mutsiam makaite sangin a sepkhiat lamsang siamte deihhuai zaw pek a, mipite in hamphatna ding ngah zaw hi. Beel dim sangin beel hawm gin' ngaih zaw den hamtang a, thawl hawm a gin' ngaih hi. A vak leh a taang khempeuh kham ahih kei leh ngun hilo a, a ging khempeuh zusa na hi den lo hi.
Minam dangte leh gam dangte khalna bawlkhumna (sanctions), vau launa, nuainen'na leh simmawh bawlna bek tawh i gam khantohna ding pian'sak zawhna pen sawt kip loin, sawt kho zo lo hi. Minam dangte leh gam dangte huai bawl zaw in, lawm bawl zawkna tawh pawl dingin buai zawhna tawh i gam khangtosak le'ng i gam leh i minam sungah khantohna piangsak zaw a, i gam i leitang lungmuanhuai in kip a, daihna, muanna leh kilemna om thei bek hi. Mi dangte in hong kihtak leh thupisak ding sangin hong zahtak leh ettehna uh a, hong sim lauh khinkhian den ding uh deihhuai zaw pek hi.
Mihaite bekin thatang hatna, kivau launa kihta zaw uh a, mipilte in thu saupi ngaihsun in, kidawm tak leh thu khual takin a gamtang mite leh a thu kihta zaw uh hi. Temsau, singtum, suangtum leh thatang suangte in ngongtatna leh thaumuk kihtak in nei uh a, khuak zangte in ngongtatna kihta loin ngaihsut siamna leh ciimna tawh geelsiamna (strategy) leh laikung muk kihta zaw uh hi.
Sih ding a kihta mahmahte in sih ngamna thupi sa mahmah in si suk pah ngam uh a, nungta kawmin na hoih lianpipi sepkhiat thupi a sate in nuntak ngamna thupi sa zaw uh hi. Sih ngamna thupi a sa mite in a nuntakna uh pia khia ngam pah uh a, na lian leh a ciamteh tham ding bangmah sem khia man lo uh hi. Hangsanna leh sum tawh nuntakna nih vei a lei zo kuamah om nai lo hi. Minam leh gam itna sihpih ngama, na lianpi sem khia man lopi-in sih pah sangin nuntakpih zawin na lianpi a sem khia zote thupi zaw pek uh hi.
Miikangte' paunak ah, "Every dog has its day," a cih bangun mi khempeuh in tuahphat/kamphat hun, thuneih hun leh mi dangte ngaihsutna a thu tawh zawh (impact or influence) hun nei ciat hi. Ei' hun hong tun' ciangin i thuneihna a khengval in i zat khak leh i thuneih hun sung pen i nuntak sung tawntung kimang zo lo ding ahih manin mi dangte in thuneihna hong ngah ni ciangin gim kithuak peelmawh ding a, thallam cil siat bangin ei tung mah ah hong tu kik peelmawh ding hi.
Ciamteh...kidawm!!!
✍️ Thang Khan Lian
