HONG KONG IN 1997 KHIT NUNG BUAINA LIAN PEN TUAK
Aug. 8, Laizing: China in zan in 1997 in Britain' thuneihna panin China' khut sungah Hong Kong hong kipiakkhiat khit nung Hong Kong khuapi-in buaina nasia pen tuak hi ci hi. Liaison Office of the Central People's Government Director Zhang Xiaoming in mainland China Shenzhen khuapi-a seminar ah Hong Kong mite kiangah, "Lungphona neite ngongtatna khang semsem a, society in buaina tuak hi. Hong Kong hong kipiakkhiat khit nung haksatna dinmun i tuahte lak panin a siahuai pen kici thei ding hi. Beijing a uliante lunghimawh mahmah uh ahih manin Hong Kong a buaina daih theihna dingin thukhensatna lak ding etphatna nei uh hi," ci hi.
Hong Kong ah April buai kuan nipi kal hunkhop lungphona dai loin kizom a, lungphona neite ngongtatna khang semsem napi China in muh theih dingin kigolh nai lo hi. Ahih hangin newspapers a editorials leh statements tuamtuam ah Chinese ulian ten a mawhpaihna uh pulak uh a, lungphona neite leh lungphona neih ding vai saite (organizers) pen thukham palsat mi gilote (criminals), make-up zangte ahih kei leh a tawta singtang mite (clowns), thatang zanga mi ngongtatte; na khempeuh thakhat thu-in a laih sawm mi ngongtatte (violent radicals) hi uh a, US, Taiwan leh mundang a politician-te thapiakna tawh kiphinna nei ngongtatte ahi uh hi ci hi.
LAMPI NIH KISUKTUAHNA MUN-A OM KHUAPI:
China' semi-autonomous khuapi Hong Kong khuapi ah lungphona (protests or demonstrations) hong kipat hun pen April kha-in Hong Kong khuapi a teng thukham palsat mi gilo kibute ahih kei taimangte (fugitives) mainland China ah thusitna thuak ding leh thukhenna mai-a din'sakna dingin "extradition law Bill" kici bawl ding Hong Kong ulian ten a sawmna hangun hong kipan hi. Lungphona hong kipatkhiat dan a tomkim in en suk in, suut suk pah ni:
- April 28: Hong Kong' Legislative Council (Parliament) ah Fugitive Offenders Ordinance kici a special surrender arrangements leh Mutual Legal Assistance in Criminal Matters Ordinance puahphatna (amendment) dingin Fugitive Offenders and Mutual Legal Assistance in Criminal Matters Legislation (Amendment) Bill 2019 kici Hong Kong makai Carrie Lam' government in a thu geelna leh sawmna (proposed bill) a puaklut hi..
Hih Bill in mat ding panin a kipelh theihna dingin a busim leh a taimangte (fugitives) mainland China ah a kipuak (extradite) theih ding leh China in Hong Kong ah political langpangte (opponents) ngimna dinga vanzat in a zat nop man ci-a ngaihsun mi tul bang zah hiam in lungphona hong pan uh hi.
- June 9: Government in hih thukham bawlphat (tweaks) a, a neemsak hangin mi tul sawm tampi in lungphona nei kik uh hi. Thawl tawh policete deng gawp in, policete sik dai kaihna (metallic barricades) tawh a deng lungphona nei pawl khatte kikhenthang ding ngimna tawh police ten batons leh pepper spay tawh a kap manun zankim in hiamgamna leh thatang suahna hangin ngongtatna (violence) piang hi. Police ten June 9 in mi 240,000 in lungphona nei uh a, a ngongtat mi 19 kiman hi ci uh hi.
- June 12: Mihonpite Hong Kong parliament a va suam sawm manun extradition Bill nih vei simna (reading) ding kizekaisak in, kidiah hi.
- July 1: China' khut sungah Hong Kong a kipiakkhiat ni phawkna ni cin'na ni-in kum sim in lampi zuihna (annual march) kipat ma-in maituam khangno pawl khatte in lampite ban khakcip uh a, Parliament a nawk sawm manun policete tawh kivattuahna piang a, pawl khatte in Hong Kong Parliament building va susia in, Parliament baangte ah anti-government graffiti (kumpi langpan'na milim leh laimal hoih lote) tampi va gelh uh hi.
- July 9: Hong Kong makai CEO Carrie Lam in proposed extradition Bill si ta hi ci-in a pulak hangin lungphona neite in a thugen thudon lo uh hi.
- July 15 in Hong Kong makai Carrie Lam in Bill hun ding a sot (postponed) hangin July 16 in Bill a kim in dohkhiat ding kalh ten lungphona pan kik uh hi.
- July 21: Kongzing lampite ah lungphona neite dim kik uh ahih manin police ten tear gas leh rubber bullets tawh ban kap uh hi. Yuen Long kiim-ah triad gangsters dinga upmawh maituamte in meileeng (train) station sungah lungphona neite va suam uh hi.
- July 30: Lungphona nei mi 44 tungah buaina piangsak dinga mihon ngongtat (rioting) cih ngawhna kiciamteh khum hi.
- August 3: Lungphona nei ten tourist district Tsim Sha Tsui ah sungtum leh pusuak theih lohna dingin dalna; sikdai (barricades) va kai uh hi.
- August 5: Na khat sepna ah a kisalah diak mite, gam ukna vaihawmna vaihawmna pawl sunga mi kisalah mite, a omkhawng thei lo mite (activists) ten subway ban nawngkaisak uh ahih manun Hong Kong khuapi sung mun tam zaw ah buaina a pian'sak ban uh-ah international flights tuamtuamte len' khiat hun ding zekaisak uh hi.
- August 6: China in, "Meikuang tawh kimawlte kangtum in mangthang (perish) ding uh hi," ci-in lungphona neite vauna bawl hi. Lungphona neite in Hong Kong policete gas canister tawh na lehden' uh a, 148 police ten man hi.
Sources: Agence France-Presse; Reuters & Wikipedia
@ Thang Khan Lian #ZUNs



