Saturday, 20 January 2018

US-LED COALITION TEN 2016 SANGIN 2017 IN ANTI-IS CAMPAIGN A BAWLNA UH-AH NAUTANG A THAH UH 200% IN KHANG: AIRWARS

US-LED COALITION TEN 2016 SANGIN 2017 IN ANTI-IS CAMPAIGN A BAWLNA UH-AH NAUTANG A THAH UH 200% IN KHANG: AIRWARS
Jan. 20: US makaih leh a pawl ten Syria leh Iraq ah ISte a dona uh-ah 2016 tawh tehin 2017 in mawhna nei lo nautang a thah uh 200% in khang a, US leh a pawl ten nung kum in tung lam panin Syria leh Iraq gam a kapna uh-ah nautang 3,923 panin 6,102 kikal kaplum uh uh ahih manin 2017 US-led coalition anti-IS campaign pen Iraq leh Syria nautangte mi a tam sih pen kum hi ci-in UK pansan civilian casualties monitor group tracking Airwars in zanhal in pulak hi.
Nautang hih zah a tam a sihna pen Iraq leh Syria galkap ten US leh a pawl ten galvan tawh huhna a piak Kurdish rebels-te ukna kiimte neh semsem in ISte hawlkhiatna dingin mi tam teen'na munte, adiakin Syria gam a ISte khuapi Raqqa leh Iraq gam-a ISte khuapi Mosul khuapite lak kikna dingin kikaptuahna a nasiatna hang hi ci-in Airwars in ci hi. 2016 sangin 2017 in hih bangan nautang tam a sihna pen Jan. 20, 2017 panin thuneihna len US President Donald Trump' administration in gensiatna ahih kei leh ngawhna a kimkhat; a lang (partially to blame) a tuah kul hi ci-in gen beh hi.
US leh a pawl ten 2016 sangin 2017 in nautang a thah uh a leh li (quadrupled) in tam zaw a, Syrian nautang 2,786 - 4,374 kikalin that uh a, Iraq ah 2017 in nautang a thah uh 87% in khang a, tung lam panin 100 vei val a kapna uh-ah nautang 1,128 kaplum uh hi ci-in Airwars in ci hi. US ulian ten ISte dona pen tangthu (history) adingin ngimna mun lianlian kikapkhakna pen (most precise) hi a cih hangin khuapi sunga gal kidona phualte bomb, thaupite (artillery) leh lei sunga bomb kiphumte (improvised explosives) kizatna tam kimu mahmah ahih manin USte thugen pen tangthu tuampi hi ci-in Airwars in gen hi.
US leh a pawl ten 2017 kum bekin huih lak leh thaupi zangin (air and artillery attacks) ISte 11,573 thum vei kap uh a, bombs 39,577 khia uh hi. Hih ISte a kapnate uh 70% Syria kap uh a, a tam zaw a kapna uh Syria gam-a ISte khuapi Raqqa campaign bawl lai hi. ISte khut sung panin Raqqa khuapi a kilakin nautang Raqqa khu-a nautang 1,450 that uh a, Raqqa khuapi 80% teen' theihna ding hilo (uninhabitable) in koih uh hi ci-in Airwars in ci hi.
Airwars' Syria team makaipi Kinda Haddad in US leh a pawl ten ISte zawh theihna dingin a ngimna uh lawhcin'na ngah theihna dingin Syrian leh Russian governments zat "umcih, bomb khait, nusiatsan galdona" (tactics of 'siege, bomb and evacuate) nak zat mun mahmah uh hi ci hi. US leh a pawl ten Iraq gam-a IS khuapi Mosul lak kikna dingin Iraq galkapte leh a pawlte tung lam panin huhna na pia uh a, tung lam panin Oct. 2016 in kap kipan uh a, kha kua sung gal kidona ah nautang 1,066 - 1,579 that uh a, Mosul khuapi a kapna uh pen Galpi Nihna khit nung khuapi sung kapna;simna nasia pen hi a, a khuapi a kilak kik zawh in Mosul khuapi suangthem neu nono (rubble) suaksak uh hi ci-in Airwars in ci hi.
Airwars researcher ten Mosul campaign bei kuan June 2017 in Us leh a pawl ten ISte beisakna dingin Mosul khuapi sungah a muh leh tuah bangbang kap in suam (attacked everything) uh a, nautang 1,066 - 1,579 kikal a thah ban uh-ah nautang 2,433 kapliam uh hi ci hi. US leh a pawl ten tung lam panin Mosul khuapi 93 vei bek kikap hi a cih hangun Airwars in 673 vei kap uh hi cih kiciamteh hi ci hi. Syria gam-a gamdang galdo a kigolh nasia pen Russia in nautang a thah zah sangin US leh a pawl ten nautang tam that zaw uh hi ci-in Airwars in ci hi.
Source: Al Jazeera
@Thang Khan Lian #ZUNs

US GOVERNMENT SHUTDOWN KIPAN TA; SHUTDOWM OM CIANGIN BANG PIANG?

US GOVERNMENT SHUTDOWN KIPAN TA.  SHUTDOWM OM CIANGIN BANG PIANG?
Jan. 20: Immigration leh US kumpi sum zatna (spending) bill Congress ah Senate Democrats ten vote a dal zawh man un United States federal government zan nitak zankim panin pawlkhat; a lang kikhak (partial shutdown) hi. Zanhal in House of Representatives ah US federal government in immigration leh sum zatna ding bill vote khiatna nei uh a, Senate ah Republicans ten tutna (seat) tam zaw a neih hangin amau sung kituah lohna leh gualzawhna dingin Democrats party member gupna vote kicing a ngah zawh loh manun February kha kim ciang shutdown om ding a, February kha kim ciangin bill hin'sak kikna ding vote khiatna om nawn ding hi.
Hih bangin federal government shutdown piang theihna hang pen Trump in US gam-a phalna nei lo nu leh pa lutte' ta kumcing lo a lutte lut theihna dinga kibawl DACA programme tawh lut khangno 800,000 puak kik ding sawm in DACA phiat leh US government sum zatna bill kikal kilemna bawlna dingin Republicans leh Democrats party kihona a lawhsap man a thupiang ahi hi. Trump in DACA programme a phiat hangin US Courts in humbit ding hi ci-in dal lai a, Democrats ten hin'sak lai ding deihin gum uh hi.
US government shutdown hangin US economy "direct leh indirect" in a hoih lo lam-a ciamteh tham ding piangsak; kitattuahsak (impact) ding hi ci-in financial ratings agency Standard and Poor's (S&P) a senior economist Beth Ann Bovino in ci hi. US federal government shutdown a nunung pen dingin 2016 in ni 15 sung na kikhak ngei hi.
*Direct impact bang teng piang thei ding?: Bovino in direct impact a pian'sak ding pen "a kisam lua hilo" ci-a kituat US federal government nuai-a nasemte (nonessential workers) mi 700,000 in na a piangkhiatsak (productivity) uh thakhat thu-in kisuplawh ding hi ci hi. Hih "nonessential workers" ci-a kiciamteh nasepte pen US government in nasep a kipat kik mateng nasep mu loin khawl; maap (Mangpau in 'furloughed') ding uh hi. Nasem loin maap uh ahih manin nasemte kumpi in sum piak teitei ding cih thu om lo (no guarantee government workers) ahih manin khasum; nitha ngah ding uh cih teiteina om lo a, ahih hangin a beisa shutdown a pian' ciangin kumpi in a nitha; khasum uh a kilawm tawm bangin na pia hi. (Trump pen mi khempeuh nasep ding a nawh leh nasem loin ngawl ding ci pawl ahih manin a piak leh piak loh ding kigen thei nai lo hi).
Kumpi in shutdwon sung hih "nonessential workers" mi 700,000 teng khasum;nitha a piak leh zong US government in mi million dek nasepkhiatna sumh veve ding a, shutdwom om hun nasem loh sung hun beisate ah phattuamna piangkhia dingte kingah kikna ding hun om kik lo hi ci-in Bovino in ci hi.
*Mipi ten showdown hangin bang buaina tuak kha ding?: Shutdown sung teng national parks, museums leh mualsuang, taanglai-a na thupi kibawl sate, pute pate hun-a na thupi a bawlte uh (monuments) kikhak dingin kilamen a, passport leh visa nasepna leh piakkhiatna (processing) zong kikhak dingin kilamen hi. Hih thu hangin khualzin gamvakna lamsang (tourism) nawngkaina leh summuhna piangkhia lo ding hi. Nitumna lam-a national parks omte leh nisuahna lam-a Smithsonian Institute museums mipite lut theih lohna dingin kikhak ding hi.
Shutdown hangin indirect supna (loss) ngah dingte pen government nasepte bekin Uncle Sam' paycheck ngah loin contractors teng zong suplawh pah ding hi. US government figures panin a kimuhna ah 2018 fiscal year contract $ 43 billion kipiakhia hi. Shutdown hun sung teng $ 43 billion contracts sumte khat beek contractor-te khutah kipiakhia lo ding ahih manin US gam bup sunga private citizens tampi ip sung hawm ding cihna hi.
*Retail sales kia lo ding: "Holiday season suuk hun hilo ahih manin retail a van kizuakte nak nawk khak lo ding hi. Ahih hangin holiday sales i et ciangin January kha-in kipan hi," ci-in Bovino in ci hi.
*Government services bang tengin sem ding?: Gambup leh gamsung bitna ding (national security and domestic safety) nasepte lakah galkapte, policete leh traffic control a nasemte kihelin na sem veve ding uh hi. Tua loin federal government nuai-a om galkap pensionte (veterans) zato inn leh cimawhte adinga kibawl food stamps cihte zong nawngkai kha lo ding hi. DACA a phiat manin Trump administration tawh kido lai federal courts ten nasem veve uh ahih hangin buaina; kinialna (disruptions) piang den ding hi.
*Shutdown bang tan vei sawt ding?: Obama administration hun lai-in President Obama in healthcare law (Obamacare a kici zaw) leh US Treasury (sumkholna inn) in leibat dit kina dingin "debt ceiling" zangin leitawi a lakna deih lohna hangin Republicans leh Democrats kituah lohna lianpi piang a, 2013 in ni 13 sung federal government shutdown na piang hi. Khanghamte ading health insurance programme bawlna hangin Republican leh Democrats party kikal ah kituah lohna hangin Clinton administration hun in December 1995 panin January 1996 kikal ni 27 sung federal government shutdown na piang hi. Tua zong November 1995 in ni li sung shutdown khit nunga thupiang hi. Hih bang shutdowns i gente lo shutdowns na piang mengmeng lo hi.
US government in nipi kal khat sung shutdown hangin economy supna lian lua piang lo hi ci-in Washington, DC think-tank Committee for a Responsible Federal Budget data ah kimu hi.
*Federal shutdown hangin US economy bang zah suplawh thei hiam?: 2013 shutdown ni 13 hangin US economy $24bn suplawh zo a, tua kum in US gross domestic product (GDP) pen $ 16 trillion val hi ci-in hi ci-in financial ratings agency Standard and Poor's (S&P) in ci hi. 2018 in nipi kal khat sung shutdown hangin US economy $ 6 billion suplawh ding hi ci-in gen beh hi.
#My take: Senate ah tutna 100 om hi. Republican party ten Senate ah tutna 51 nei uh a, Democrats ten tutna 49 nei uh hi. Republican ten innpi nihte ah tutna 241 nei uh a, Democrats ten tutna 194 nei uh hi. House ah tutna 435 om khempeuh leh Senate tutna 100 lak panin tutna awng ding 33te tu kum Nov. 6 ciangin kiteelna om ding hi. House ah Republicans ten tutna 239 nei uh a, Democrats ten tutna 193 nei uh hi. Republicans ten House leh Senate ah tutna a tam zaw (majority) nei napi in bill khat peuhpeuh vote khiatna a om ciangin guallelhna a ngah den keei uh pen Republicans tuucingpa Trump' cit lohna lianpi kilahkhiatna ahih manin bills pass zawh loh a tam luat manin Trump administration pen "nasem thei lo-a om", "vatawt khelbai" (dysfunctional and lame-duck) White House kici liang hi. Shutdown nipi kal tam a om leh US economy supna tham piang peelmawh ding cihna hi.
Nov. 6 ciangin House tutna khempeuh leh Senate tutna 33 kiteelna ah Republicans ten tutna a khahsuah lai uh leh Trump administration pen a min bek a US administration thuneihna len suak peelmawh ding cihna hita hi.
Trump in, "Ka neih lak-a na manpha lianpen nihte pen ka khuak kip;kho a a om den leh mi ciim ngiat ka hihna hi," ci-a a kisiahpih luauluau pen politics ah na kiman' theih luat tuak khol lo sese hi.
Source: Al Jazeera; Ballot Pedia; Wikipedia
@Thang Khan Lian #ZUNs

Show More Reactions